0
0

کنتاکتور – ۰ تا ۱۰۰ آموزش نحوه نصب کنتاکتور سه فاز و تک فاز به زبان ساده

25581 بازدید

کنتاکتور کلمه ای است که شاید با شنیدن آن به یاد برق صنعتی بیفتید و با خود بگویید که این قطعه فقط در برق صنعتی کاربرد دارد و نیازی نیست که یک برقکار ساختمان با آن آشنایی داشته باشد. اگر تصور شما هم این چنین است، امروز شما را با مثال هایی آشنا می کنیم تا ببینید که چقدر آگاهی از نحوه عملکرد و روش نصب کنتاکتور برای یک برقکار ساختمان لازم و ضروری‌ست. برای شروع این آموزش ابتدا لازم است که فیلم آموزش نصب کنتاکتور به زبان ساده را مشاهده کنید، بعد از مشاهده این فیلم به خواندن این مقاله ادامه دهید، زیرا هر دو مکمل یکدیگر هستند و نکاتی که در فیلم گفته نشده در این مقاله آموزش داده شده است.

از آنجایی که این فیلم در کانال یوتیوب ما قرار گرفته، و یوتیوب هم دسترسی کاربران ایرانی را مسدود کرده است، لازم است که با آی پی غیر ایرانی این صفحه را باز کنید. اگر می خواهید فیلم های بیشتری برای شما ارسال کنیم حتماً عضو کانال یوتیوب ما شوید.

جهت خرید این مدل کنتاکتور به صفحه فروشگاه ما مراجعه کنید. لینک خرید کنتاکتور

کنتاکتور چیست ؟

اگر مطلب رله چیست را قبلاً مطالعه کرده باشید، حتماً به خاطر دارید که ما در آنجا گفتیم که رله عنصری ست که مانند کلید تبدیل عمل می کند با این تفاوت که جریانی که به بوبین آن وصل می شود، عمل قطع و وصل کردن تیغه های داخلی آن را انجام می دهد. حالا این رله یک دوست قوی تر از خودش هم دارد که نام آن کنتاکتور است. پس اگر خودمانی‌تر بگوییم “کنتاکتور ها مانند همان رله ها عمل می کنند با این تفاوت که زور بیشتری دارند” و ما می توانیم جریان‌های بزرگتری را با کنتاکتورها قطع و وصل کنیم.
تعریف علمی کنتاکتور به این صورت است که : کنتاکتور یک کلید مغناطیسی ست، که با استفاده از یک جریان کوچک، یک جریان بزرگتر را کنترل (قطع و وصل) می کند. یعنی بجای اینکه ما این کلید را با دست قطع و وصل کنیم، یک جریان کوچک را به کنتاکتور می فرستیم و کنتاکتور متوجه می شود که الان باید کلید داخلی خود را در حالت روشن قرار دهد و وقتی که آن جریان کوچک را قطع کنیم، کنتاکتور متوجه می شود که الان باید کلید داخلی خود را در حالت قطع قرار دهد.
البته با استفاده از تیغه های کمکی، برعکس این هم امکانپذیر است.
کنتاکتورها دارای ۲ نوعِ تک فاز و سه فاز هستند. در تصویر زیر نمای بیرونی یک کنتاکتور ۳ فاز را مشاهده می کنید.

کنتاکتور

روش نصب کنتاکتور

در نمایِ بیرونی این دستگاه فقط تعدادی پیچ می بینید که محل اتصال سیم های برق هستند. ولی در داخل این دستگاه قطعاتی به شرح زیر قرار گرفته است که برای آشنایی با روش نصب کنتاکتور ابتدا باید با این اجزای داخلی و نحوه عملکرد آنها آشنا شوید.

  1. بوبین -بوبین یک سیم پیچ است که وقتی به آن برق وصل می‌کنیم، حالت آهنربایی پیدا می کند-.
  2. هسته ثابت فلزی
  3. هسته متحرک فلزی
  4. فنر بازگشت هسته متحرک
  5. سه تیغه به نام تیغه های قدرت که در حالت عادی باز هستند.
  6. تیغه کمکی NO -که در حالت عادی باز است و تیغه کمکی NC -که در حالت عادی بسته است. البته خیلی از کنتاکتورها تیغه کمکی NO و NC ندارند و باید بصورت یک قطعه جداگانه آنها را از بازار تهیه کنید و روی کنتاکتور سوار کنید.
    تصویر یک تیغه کمکی با ۲ تیغه NO و ۲ تیغه NC را در زیر مشاهده می کنید. در پشت این قطعه یک گیره کوچک وجود دارد که از طریق آن براحتی به جلوی کنتاکتور می‌چسبد.

تیغه کمکی کنتاکتور

 

عملکرد کنتاکتور به این صورت است که یک بوبین در داخل آن قرار گرفته و وقتی ما یک جریان ضعیف را به این بوبین وصل می کنیم، این قطعه حالت آهنربایی پیدا کرده و یک هسته متحرک فلزی را به سمت خود جذب می کنند و حرکت این هسته متحرک به سمت بوبین باعث برخورد یکسری کنتاکت های فلزی در داخل کنتاکتور می شود.

کنتاکتور ۳ فاز :

ابتدا به آموزش کنتاکتور ۳ فاز می پردازیم. زیرا بیشترین استفاده را در بازار دارد و به راحتی پیدا می شود.
برای چند ثانیه به تصویر متحرک زیر نگاه کنید. با توجه به این تصویر مراحلی را که در داخل کنتاکتور ۳ فاز اتفاق می افتد بررسی می کنیم.

  1. در مرحله اول، یک کلید یک پل جریان سیم فاز را به سمت بوبین برقرار می‌کند.
  2. با این عمل، بوبین حالت آهنربایی پیدا کرده و یک هسته فلزی متحرک را به سمت خود جذب می کند.
  3. با حرکت هسته متحرک به سمت بوبین، یکسری کنتاکت -تیغه- فلزی با هم تماس پیدا می کنند که تیغه های قدرت و تیغه های NO از این دسته اند. البته با این عمل یکسری کنتاکت های فلزی هم هستند که تماس خود را از دست می دهند که به آنها تیغه های NC می گوییم.
  4. و در نهایت با تماس تیغه های قدرت -۳ عدد تیغه سمت چپ را تیغه های قدرت می گویند- برق ۳ فاز به موتور میرسد و موتور شروع به چرخش می کند. و تا زمانی که کلید یک پل وصل است و برق به بوبین میرسد، موتور میچرخد.

روش نصب کنتاکتور

توجه: از آنجایی که بوبین کنتاکتور بالا برق خیلی کمی مصرف می کند شما می توانید برای سیم‌های فاز و نولِ ورودی به بوبین حتی از سیم‌های نمره ۰/۵ -پنج دهم- هم استفاده کنید. ولی برای سیم‌های R,S,T که برق موتور را تامین می کنند باید از سیم‌های کلفت‌تر و متناسب با ظرفیت موتور استفاده شود.

در مدار بالا حتماً نباید از کلید یک پل استفاده کنیم، هر دستگاهی که بتواند یک فاز را به بوبین وصل کند می تواند به جای کلید یک پل در مدار قرار گیرد. مثلاً اگر مطلب نصب کنتاکتور در مدار فتوسل را مطالعه کنید می بینید که بجای کلید یک پل، یک فتوسل نوری معمولی‌ست که جریان سیم فاز را با بوبین برقرار می کند و کنتاکتور را فعال می کند. پس اگر بخواهیم یک فتوسل را در مدار بالا ببندیم به این صورت خواهد بود. البته موتور ۳ فاز را هم حذف می کنیم و بجای آن لامپ های معمولی قرار می‌دهیم.

مدار فتوسل و کنتاکتور

مدار بالا به این صورت عمل می کند که در هنگام شب، یعنی زمانی که ماه ظاهر می شود. سیم خروجی فتوسل نوری-سیم قرمز- فعال میشود و فاز به بوبین کنتاکتور میرسد و بوبین فعال می شود. با فعال شدن بوبین، هسته متحرک فلزی جذب بوبین میشود و با این حرکت، تیغه های داخل کنتاکتور تغییر حالت می دهند-یعنی تیغه های قدرت و تیغه های NO بسته می شوند و تیغه های NC باز می شوند- آنگاه یک سیم فازِ دیگر که تحمل جریان بیشتری را دارد از طریق یکی از تیغه های قدرت به چراغ ها وصل می شود و چراغ ها روشن می شوند.
پس باز هم اگر بخواهیم به زبان ساده تر بگوییم، ما به این خاطر در این مدار از کنتاکتور استفاده می کنیم چون، زورِ فتوسل نمیرسد که تعداد زیادی چراغ را روشن کند، و ما زورِ کمِ فتوسل را به کنتاکتور می دهیم تا کنتاکتور فعال شود و تیغه داخلی آن که زور بیشتری دارد، عمل خاموش و روشن کردن چراغ ها را انجام دهد.
همانطور که می بینید در این مدار فقط از یکی از تیغه های قدرت استفاده کرده ایم و با ۲ تیغه دیگر و تیغه های NC و NO کاری نداریم.

نکته: پس می توان از کنتاکتورهای ۳ فاز برای برق تکفاز هم استفاده کرد ولی برعکس این امکان پذیر نیست. اینکه در این مدار از کنتاکتور تکفاز استفاده کنید یا سه فاز، فرقی نمی کند، ولی از آنجایی که نوع سه فاز در بازار به راحتی پیدا می شود و تفاوت قیمت چندانی هم با نوع تکفاز ندارد، ما در مدار بالا از نوع سه فاز استفاده کرده‌ایم.

توجه: البته اگر تعداد چراغ ها کم باشد، می توان کنتاکتور را از مدار بالا حذف کرد و مستقیم برق چراغ ها را از فتوسل گرفت، ولی ما فرض را بر این گرفته ایم که تعداد چراغ ها زیاد است و این فتوسل تحمل این مقدار جریان را ندارد. به همین خاطر از کنتاکتور استفاده کرده‌ایم.

نکته: در مدار بالا حتی یک فتوسل نوری ۶ آمپر که توان خیلی کمی هم دارد برای هر تعداد چراغ جوابگوست و نیازی به هزینه کردن اضافی و خرید فتوسل های با آمپر بالاتر نیست. زیرا کار اصلی را کنتاکتور انجام میدهد و جریان اصلی از کنتاکتور عبور می کند.

توجه: بوبین بعضی از کنتاکتورها با برق ۲۲۰ ولت و بعضی های دیگر با ولتاژهای مختلف مثلاً ۱۲ یا ۲۴ یا ۳۸۰ ولت و… فعال می شوند. که ما در برق ساختمان و در برق صنعتی بیشتر با کنتاکتورهایی سروکار داریم که بوبین آنها با ۲۲۰ ولت AC فعال می‌شود.

حالا دوباره به تصویر کنتاکتور ۳ فاز نگاه کنید تا پیچ های اتصال آن را بررسی کنیم.

کنتاکتور سه فاز

  1. در قسمت بالای این دستگاه ۲ ترمینال وجود دارد که با علامت A1 و A2 شماره گذاری شده است. این دو ترمینال همان سیم های ورودی به بوبین هستند، که بایستی به A1 سیم فاز و به A2 سیم نول متصل گردد. (برق ۲۲۰ ولت AC)
  2. شش ترمینالِ L1,T1,L2,T2,L3,T3 تیغه های قدرت هستند، یعنی وقتی فاز و نول به A1 و A2 وصل شود. در داخل کنتاکتور
    ترمینالِ L1  به T1 وصل می شود.
    ترمینالِ L2  به T2 وصل می شود.
    ترمینالِ L3  به T3 وصل می شود.
  3. اکنون فقط دو ترمینال باقی مانده که عبارتند از ۱۳NO و ۱۴NO . از نامشان مشخص است که اینها ترمینال های تیغه کمکی NO هستند. یعنی وقتی فاز و نول به A1 و A2 وصل کنیم. در داخل کنتاکتور این دو ترمینال به هم متصل می شوند.
  4. همانطور که می بینید کنتاکتور بالا تیغه کمکی NC ندارد. و اگر به این تیغه نیاز دارید، باید آن را جدا تهیه کنید و روی کنتاکتور سوار کنید.
  5. پس از این به بعد دیگر از تعداد زیاد پیچ ها و ترمینال‌های روی کنتاکتور وحشت نکنید.

 

کنتاکتور تکفاز :

عملکرد کنتاکتورهای تکفاز هم دقیقاً مانند کنتاکتورهای ۳ فاز است، با این تفاوت که در آنها فقط یک تیغه قدرت وجود دارد. تصویر یک مدل تک فاز را در پایین مشاهده می‌کنید.

کنتاکتور تک فازاز آنجایی که مدل تکفاز به سختی در بازار پیدا می‌شود و تفاوت قیمت چندانی هم با نوع ۳ فاز ندارد. همیشه به شما پیشنهاد می کنیم که از مدل ۳ فاز استفاده کنید، حتی اگر با برق تکفاز کار می کنید.

آیا این مطلب را می پسندید؟
https://amoozesh-bargh.ir/?p=3010
اشتراک گذاری:
مهندس مرادی
مطالب بیشتر
برچسب ها:

نظرات

396 نظر در مورد کنتاکتور – ۰ تا ۱۰۰ آموزش نحوه نصب کنتاکتور سه فاز و تک فاز به زبان ساده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  1. سلام سوالی از خدمت شما داشتم.وقتی کنتاکتور به نول و فاز وصل می‌شود به چه صورت ازش باید برق گرفت کسی اینو توضیح نداده.یعنی هر وسیله دو سیم نول و فاز دارد مثل شیر برقی باید این دو سیم به کجای کنتاکتور وصل شود.ممنونم.

    ۱

    1. سلام، فاز و نول رو که به A1 A2 وصل کنید، بوبین کنتاکتور فعال میشه، بعدش می تونید یک فاز رو به ترمینال بالای یکی از تیغه های قدرت وصل کنید و از ترمینال پایین تیغه قدرت به شیربرقی ببرید، یک نول هم مستقیم به شیر برقی وصل میشه.

      ۲

  2. سلام و درود بر برادر ارجمند ، فوق العاده از زحمات شما سپاسگذار هستم ، و درود و سپاس بر پدر و مادر که چنین فرزندی تربیت و به جامعه تحویل دادند ، حضرت علی (ع) میفرمایند هر کس کلمه ای به من یاد دهد من بنده ی او هستم و این نکته اهمیت آموزش علم را میتوان پی برد ، من امروز اتفاقی متوجه این سایت شدم و فوق العاده تحت تاثیر قرار گرفتم فقط میتوانم سر سجاده دعاگوی شما و خانواده محترم بوده و از خدای خود شاکر باشم که چنین جوانهایی هستن که بدونه هیچ نظری علم خود را صادقانه در اختیار عموم می‌گذراند، سپاس بر شما عزیز که قلبی آکنده از مهر محبت و بخشش داری ، جسارتا اتومات پمپ مدام پلاتین آن به دلیل نامرغوب بودن خراب میشود و دیگر همکاران شما اعلام داشتند یک کنتاکتور میان راه اتومات و پمپ قرار دهم. قبل از هر اقدامی خاستم نظر شما هم جویا شوم ، آیا برای اتومات پمپ که بر اثر جریان برق ضربه به پلاتینها میزند مثمر ثمر میباشد ومن ا… التوفیق

    ۱

    1. سلام جناب دارایی عزیز، ممنونم از شما، انرژی مثبت شما به ما رسید و احساس شادمانی بسیار کردیم، از این بابت از خدا سپاسگذارم.
      بله همین طوره، شما می تونید از یک کنتاکتور ۶ یا ۱۰ آمپر بین اتومات و پمپ استفاده کنید، تا دیگه جریان کشی بالا از پلاتین های اتومات عبور نکنه، اتومات بوبین های کنتاتور فعال میکنه و تیغه های قدرت کنتاکتور هم پمپ رو فعال می کنن.

      ۱

  3. سلام و دورد استاد ایا نیاز هست برای کنترل فاز تک فازی که از کنتاکتور سه فاز استفاده شده تیغه های ۱ رو به ۳ و ۳ رو به ۵ کانت کرد یا اینکه خیر اگه نیاز هست چرا و اگر نه چرا خیلی از برقکارها این کار رو انجام میدن؟؟؟ تشکر

    ۱

    1. سلام اکبر جان. اگر شما از کنتاکتوری استفاده کنید که ظرفیتش کم باشه، چون یک تیغه به تنهایی نمی تونه اون همه جریان رو عبور بده، پس اون جریان رو همزمان روی ۳ تا تیغه قرار میدن. ولی مثلاً وقتی که شما جریانی معادل ۱۶ آمپر می خوایید و کنتاکتور شما هم ۱۶ آمپر هست پس هر تیغه ی اون می تونه ۱۶ آمپر رو هدایت کنه، در اینصورت نیازی نیست ۳ تا تیغه هاش رو یکی کنید.

      ۱

  4. بسیار سپاسگزارم از پاسخ گویی تون .
    حقیقتا چون اتوماتیک پمپ آب حدوداً سالی یک بار خراب میشه و پلاتین های اون خال میرنه ، و دیگه اتوماتیک عمل نمیکنه که بخواد پمپ آب رو راه اندازی کنه.

    ۳

  5. سلام جناب مهندس.
    سپاسگزارم از آموزش خوبتون .
    من میخواستم برای پمپ آب دو اسب تک فاز، یک کنتاکتور نصب کنم ولی نمیدونم از چه کنتاکتوری و با چه مشخصاتی باید استفاده کنم .میشه لطف کنید و من رو راهنمایی بفرمایید.

    ۱

    1. سلام، ممنونم از شما. چرا می خوایید برای این پمپ کنتاکتور نصب کنید؟ به نظرم لزومی نداره، ولی اگر قصد داشتید این کار رو بکنید، حتی یک کنتاکتور ۱۰ آمپر سه فاز یا تکفاز هم برای این پمپ جوابگو هست.

      ۱

  6. اگر سه فاز ورودی به کنتاکتور بدهیم و سه فاز خروجی بگیریم بایداحتیاج به بستن A1 و A2 داریم دربرقهای خانگی منظور در تک فازیه فاز ورودی میدهیم و از ان به فازهای دیگر برق میرسانیم برای خروجی هم همین کارو میکنیم لازم به تیغهای A1 و A2 هست که نول و فاز به انها بدهیم؟ لازمه برای راه اندازی خود کنتاکتور این عمل رو انجام بدیم در برق خانگی؟

    ۲

    1. سلام. بله در برق خانگی هم نیاز است که به ترمینال های A1 و A2 برق وصل بشه. چون بوبین کنتاکتور با این دو ترمینال فعال میشه.

      ۲

  7. سلام
    بنده داخل تابلو برق بالابر هیدرولیک از کنتاکتور استفاده میکنم
    و کلید فرمانها را باید نگهدارم تا بالابر کار کنه
    حالا چطوری میتونم با یکبار فشردن کلید کنتاکتور عمل کنه و قطع نشه تا جایی که سنسور برق را قطع کنه

    ۱

    1. سلام. در گوگل کلمه “نصب کنتاکتور با شستی استپ و استارت” رو سرچ کنید. و مدارش رو مشاهده کنید. در این مدار بجای شستی استپ اون سنسور قطع کن رو در مدار قرار بدید.

      ۱

      1. بسیار عالی بود
        ممنون از راهنماییتون
        فقط یه مشکل
        چون بنده علم برق صنعتی ندارم
        و تابلو برق بالابر را خودم میبندم
        و این کار را کپی کردم
        حالا چطوری یه رله به این مدار جدید اضافه کنم ؟؟

        ۳

        1. سلام آقا محسن، من که نگفتم رله اضافه کنید. شما باید نقشه خوانی برق صنعتی رو یاد بگیرید بعدش نقشه رو دانلود کنید و طبق نقشه عمل کنید.

          ۱

      2. سلام، ممنون از مطلب مفیدتون، سوالی داشتم، میخواستم بدونم من در کنتاکتور سه فاز میتونم دوفاز ویک نول به ورودی هاش وصل کنم؟ یعنی به جای فاز سوم که ندارم سیم نول استفاده کنم تا قطعی برق وجریان به صورت کامل صورت بگیره، من این کار رو برای مواقع رعد وبرق میخوام انجام میدم چون احتمال داره رعد وبرق به تیر بزنه وجریان از طریق نول ورود کنه، ممنون میشم راهنمایی کنید

        ۳

        1. سلام، اگر منظورتون اینه که دو تا فاز و یک نول رو از تیغه های قدرت کنتاکتور عبور بدید، بله میشه.
          ولی اگر منظورتون اینه که دو تا فاز رو همزمان نمیشه به بوبین کنتاکتور وصل کرد، در این صورت خیر نمیشه.

          ۳

    1. سلام جناب حمیدی عزیز
      خیلی ممنونم از شما ، شما لطف زیادی دارید ، خوشحالیم که تونستیم رضایت عزیزانی مثل شما را کسب کنیم
      به لطف حق همواره موفق و پایدار باشید

      ۱

  8. سلام خسته نباشید
    ممنونم از مطالب مفیدتون
    دوتا سوال داشتم
    ۱.اگه ما به پایه ی ۱۴ پایه ی باز یه ولتاژ بدیم تحریکش کنیم کنتاکتور عمل میکنه یا نه فقط با بوبین های ورودیش عمل میکنه
    ۲.ما یه اگزاست فن داریم میخام تابلوشو خریداری کنیم یا طراحی و مونتاژ کنین برامون میتونین اینو انجا بدین دوتا فن مکنده داره با دو تا فشار مثبت

    ۱

    1. با سلام و وقت بخیر جناب هادی عزیز
      ۱. واسه فعالسازی کنتاکتور فقط باید به پایه های بویین برق اعمال کنید تا خاصیت مغناطیسی پیدا کنه و تیغه هارو جذب کنه
      ۲. متاسفانه کار مونتاژ رو به صورت سفارشی انجام نمیدیم شرمنده

      ۳

  9. سلام بابت زحماتی که کشیدن ممنونم چه طور میشه کتاب اموزش جامع برق ساختمان رو تهیه کرد ایا نسخه چاپیش وجود داره ممنون میشم راهنمایی کنید با ارزوی سلامتی و تن درستی برای شما

    ۱

    1. سلام جنال دیلمانی. خانم داودی مشاور خریدمون هستند، هر سوالی در مورد نحوه خرید محصولات دارید با ایشون تماس بگیرید. ۰۲۱-۲۸۴۲۳۸۵۲

      ۱

  10. سلام و درود
    آیا میتوان با یک کنتاکتور ، وقتی برق شهر به مدار برگشت ، برق ژنراتور را که هنگام قطع برق شهر به صورت دستی با فیوز مینیاتوری به مدار وصل کردیم را قطع کرد؟
    یا اگر با کنتاکتور نمیشه باید با چه وسیله ای این کارو انجام داد.
    ممنون میشم جواب بدین
    خیلی کمکم میکنه

    ۱

    1. سلام. خیلی راحت میشه همچین کاری کرد. به این صورت که فاز و نول برق شهری که مثلاً الان قطع هست رو به بوبین کنتاکتور وصل میکنید(منظور ترمینال های a1 , a2) به محض اینکه برق شهر وصل بشه، برق به بوبین میرسه و تیغه های بسته باز میشن. یعنی ترمینال های nc به no تغییر حالت میدن. و برق ژنراتور رو که قبلاً از یکی از این تیغه های بسته میگذشته رو قطع میکنن.

      ۱

شروع گفتگو در واتساپ
1
آیا نیاز به کمک دارید؟ چت واتساپ
خانم داوودی آنلاین است.
سلام. داوودی هستم، مدیر فروش
هر سوالی که در مورد نحوه خرید کتاب ها و دوره های آموزشی دارید، بنده درخدمتم.
شماره واتساپ: 09194053853