خرید آموزش نقشه کشی برق ساختمان در اتوکد
مهر
۴
۱۳۹۶

آموزش کار با مولتی متر

با سلام. تعدادی از دوستان پیام داده بودند که در کتاب آموزش برق ساختمان و سیستم های اعلان حریق، جای آموزش کار با مولتی متر خالیست، بنابراین تصمیم گرفتیم که این مطلب را در سایت منتشر کنیم و برای تمام دوستانی هم که عضو خبرنامه سایت هستند این آموزش را ارسال کنیم.
آموزش امروز را با تعریف های خسته کننده و کتابی شروع نکنیم بهتر است. پس در یک جمله خلاصه “مولتی متر همون دستگاهیه که باهاش، ولتاژ، آمپر، مقاومت و … رو اندازه گیری می کنن” و البته کاربردهای دیگری مثل تست سلامت قطعات الکترونیکی یا تست برقراری اتصال و یا تست صحیح بودن عمل لحیم کاری را بررسی می کنند.
بعضی ها به این دستگاه ولت متر، بعضی ها اهم متر و بعضی ها آمپر متر هم می گویند. ولی از آنجایی که دستگاههای جدید پیشرفته تر شده اند و همه این قابلیت ها را با هم دارند، پس اسم مولتی متر برای این دستگاه صحیح تر است.
مولتی مترها در دو نوع آنالوگ (عقربه ای) و دیجیتال موجودند. که البته نوع آنالوگ آن در مسیر پیوستن به تاریخ است و ما هم در این آموزش در مورد مولتی مترهای آنالوگ صحبتی نخواهیم کرد.
مولتی مترهای دیجیتال خود به دو دسته معمولی و اتوماتیک تقسیم می شوند که مولتی مترهای اتوماتیک، قیمتی چند برابر مولتی مترهای معمولی دارند.
“مولتی مترهای دیجیتال اتوماتیک” امکان اندازه گیری موارد اضافه تری مثل، اندازه گیری جریان متناوب (AC)، فرکانس، دما و… را دارند، در ضمن اُتو رنجAuto Range  هستند و نیازی به انتخاب رنج بصورت دستی ندارند. تصویر یک “مولتی متر دیجیتال اتوماتیک” را در پایین مشاهده می کنید. البته از آنجایی که قیمت این مولتی مترها بالاست، ما آموزشمان را بر مبنای مولتی مترهای ساده پی میگیریم. ولی روش کلی کار همه مولتی مترهای دیجیتال شبیه یکدیگر است.

مولتی متر اتوماتیک

آموزش کار با مولتی متر دیجیتال ساده:

از آنجایی که قیمت “مولتی متر دیجیتال ساده” پایین است (چیزی بین ۲۵ تا ۵۰ هزار تومان) و امکان تهیه آن برای بسیاری از کاربران امکان پذیر است، به آموزش کار با مولتی متر های ساده می پردازیم. در تصویر زیر یک مولتی متر دیجیتالی ساده (معمولی) را مشاهده می کنید.

ابتدا به بررسی ترمینال های ورودی مولتی متر که محل اتصال پراب ها به مولتی متر هستند می پردازیم. معمولاً ۲ یا ۳ و گاهی ۴ ترمینال ورودی روی مولتی مترها قرار دارد. مثلاً در مولتی متر پایین ۳ ترمینال ورودی وجود دارد که با مقادیر VΩmA و COM و ۱۰A مشخص شده است.

آموزش کار با مولتی متر

  • یکی از ترمینال ها (پایین ترین ترمینال) که با علامت COM مشخص شده، به معنای پایه مشترک (منفی) است و در همه اندازه گیری ها باید پراب مشکی رنگ به این ترمینال متصل باشد.
  • ترمینال بعدی (ترمینال وسط) با علامت VΩmA مشخص شده و وقتی می خواهید، ولتاژ،اهم (مقاومت) و جریان های کوچک در حد میلی آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را به این ترمینال متصل کنید.
  • ترمینال سوم با علامت ۱۰A مشخص شده است. وقتی می خواهید جریان های نسبتاً بزرگی در حد ۵۰۰ میلی آمپر تا ۱۰ آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را از ترمینال VΩmA جدا کنید و به ترمینال سوم یعنی ۱۰A وصل کنید. توجه داشته باشید که مولتی متر بالا فقط قابلیت اندازه گیری، جریان DC (مستقیم) را دارد و نمی تواند جریان های متناوب را اندازه گیری کند.
    حداکثر جریانی که مولتی متر بالا می تواند اندازه گیری کند، ۱۰ آمپر است و اگر جریانی بیشتر از این از دستگاه عبور کند، دستگاه خواهد سوخت.

اکنون به معرفی قسمت های مختلف کلید سلکتوری می پردازیم.
به کلیدی که در وسط مولتی متر قرار گرفته و قابلیت چرخش دارد، کلید سلکتوری می گوییم. با چرخاندن این کلید سلکتوری می توانید انتخاب کنید که قصد اندازه گیری چه کمیتی را دارید. در تصویر زیر، رنج کمیت های مختلف مشخص شده است.

روش کار با ولت متر

البته اگر دستگاه شما با مولتی متر بالا فرق دارد، کافیست این علائم اختصاری را بدانید تا بتوانید با هر مولتی متری کار کنید.

علامت اختصاری ولتاژ ثابت متناوب

سوال: فرق ولتاژ ثابت و ولتاژ متغییر چیست؟ ولتاژی که باتری ها تولید می کنند ولتاژ ثابت و ولتاژ برق شهر که از پریزهای برق گرفته می شود، ولتاژ متناوب است.

روش اندازه گیری ولتاژ ثابت با ولت متر:

کلید سلکتوری روی مولتی متر را آنقدر بچرخانید که روی محدوده ولتاژ ثابت قرار گیرد. از آنجایی که قصد داریم تا ولتاژ یک باتری کوچک را اندازه گیری کنیم پس باید کلید سلکتوری روی مقدار ۲۰ قرار گیرد (البته می توانید کلید سلکتوری را روی ۲۰۰۰m هم قرار دهید.)

روش کار با ولت متر

همانطور که می بینید پراب قرمز رنگ به ترمینال VΩmA و پراب مشکی به ترمینال COM وصل شده. آنگاه در سمت دیگر پراب قرمز رنگ را به قطب مثبت باتری و پراب مشکی رنگ را به قطب منفی وصل کرده ایم و عدد ۱٫۵ روی نمایشگر مولتی متر نشان داده شده است. اگر جای پراب قرمز و مشکی را در باتری جابجا وصل کنید، عدد ۱٫۵- (منفی) نمایش داده می شود.

نکته: جهت اندازه گیری ولتاژ همیشه بایستی ولت متر را به صورت موازی در مدار قرار دهید. فرضاً اگر قصد دارید ولتاژ روی یک مقاومت الکترونیکی را اندازه گیری کنید، کافیست در حالتی که برق به آن مدار وصل است، پراب های ولت متر را روی ۲ پایه مقاومت الکترونیکی قرار دهید تا ولتاژ روی مقاومت به شما نشان داده شود.

توجه: حتماً زمانی که دارید ولتاژ یک عنصر الکترونیکی را روی یک مدار اندازه گیری می کنید، بایستی برق آن مدار وصل باشد.

روش اندازه گیری جریان با آمپر متر:

فرض کنید که در مدار زیر، قصد داریم که جریان عبوری از این ال ای دی های خطی را اندازه گیری کنیم. در این مدار ۳ ال ای دی خطی تختِ یک متری قرار گرفته است.

روش سری کردن ال ای دی خطی تخت

کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده جریان ثابت برسد. فرض می کنیم که نمی دانیم این مدار چه جریانی می کشد، پس کلید سلکتوری را روی بالاترین مقدار یعنی ۱۰ قرار می دهیم و پراب قرمز رنگ را به ۱۰A متصل می کنیم در صورتی که اعداد نامفهمومی (مثل ۱ یا ۰) در صفحه نمایش ظاهر شود، یعنی رنج جریان را بیش از حد بالا در نظر گرفته اید، آنگاه باید کلید سلکتوری را روی گزینه های دیگری مثل ۲۰۰m یا ۲۰m قرار دهید و پراب قرمز رنگ را هم به ترمینال ورودی VΩmA وصل کنید.
از آنجایی که آمپرمتر بصورت سری در مدار قرار می گیرد، پس سیم مثبت ورودی به مصرف کننده ها را قطع می کنیم و آمپرمتر را با ال ای دی ها سری می کنیم، مانند تصویر زیر:

روش کار با آمپرمتر

نکته: آمپر متر همیشه بصورت سری در مدار قرار می گیرد.

توجه : در صورتی که مولتی متر بصورت صحیح در مدار گیرد، ال ای دی های خطی در مدار بالا روشن می شوند. و مقدار جریان عبوری در صفحه نمایش نشان داده می شود.

روش اندازه گیری مقاومت با اهم متر:

این بار قصد اندازه گیری مقدار یک مقاومت را داریم. پس پراب قرمز رنگ را از ترمینال قبلی خارج می کنیم و به ترمینال VΩmA متصل می کنیم. پراب مشکی رنگ هم طبق صحبت های قبلی همیشه باید به ترمینال COM متصل باشد. آنگاه کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده اندازه گیری مقاومت برسد. از آنجایی که نمی دانیم اندازه این مقاومت چند اهم است، پس از بالاترین مقدار شروع می کنیم، در صورتی که اعداد نامفهومی در صفحه نمایش نشان داده شد، کلید سلکتوری را روی مقادیر کمتر قرار می دهیم.

سپس پراب های مشکی و قرمز رنگ را به دو سر مقاومت وصل کنید. مانند تصویر زیر

روش کار با اهم متر

ھنگام خواندن مقدار مقاومت به نكات زیر توجه كنید:
در مولتی متر ۳ حرف اختصاری وجود دارد که عبارتند از m , K , M
m معنای میلی است یعنی عدد نمایش داده شده باید در ۰/۰۰۱ ضرب شود.
K به معنای کیلو است یعنی عدد نمایش داده شده باید در ۱۰۰۰ ضرب شود.
M به معنای مگا است یعنی عدد نمایش داده شده باید در ۱۰۰۰۰۰۰ ضرب شود.

از آنجایی که در تصویر بالا، کلید سلکتوری روی مقدار ۲۰۰۰k قرار گرفته است و حرف اختصاری k، مخفف کیلو است، پس عدد نمایش داده شده (۳۹۰) را باید در ۱۰۰۰ ضرب کنیم. در این صورت مقدار ۳۹۰۰۰۰ بدست می آید. یعنی این مقاومت ۳۹۰ هزار اهم است.

 

نکته: مقاومت بصورت موازی در مدار قرار می گیرد و قبل از اندازه گیری مقاومت یک عنصر باید برق مدار را قطع کنید تا نتیجه بدست آمده صحیح باشد.

 

رنج بیزر (بازر):

از آنجایی که دانستن این بخش خیلی به درد یک برقکار می خورد، بد نیست که این مورد را هم یاد بگیرید. زیرا برای پیدا کردن سیم های تلفن و آیفون در برق ساختمان خیلی به کارتان می آید.
روی بیشتر مولتی مترها گزینه ای هست که علامت یک زنگ یا یک بلندگو درج شده که در تصویر بالا آن را با محدوده رنج بیزر مشخص کرده ایم.
فرض کنید که داخل یک لوله برق ۱۰ رشته سیم وجود دارد که همه آنها همرنگ هستند، و شما می خواهید از بین این ۱۰ رشته سیم، دو تا از آنها را مشخص کنید، کاری که می کنید این است که از یک سمت، سر آن دو سیم را لخت می کنید و به هم اتصال می دهید و از سمت دیگر مولتی متر را روی حالت بیزر قرار میدهید و پراب ها را به صورت ۲ به ۲ و تصادفی روی تمام سیم ها تست می کنید. هر جا که مولتی متر به صدا درآمد، یعنی آن دو رشته سیم همان دو رشته سیمی هستند که از سمت دیگر به هم متصل شده اند.

 


سایت آموزش برق به کمک شما نیاز دارد. لطفاً چنانچه از محتوای آموزشی این صفحه رضایت دارید با فشردن کلید +G بالا در گوگل به این صفحه امتیاز بدهید. از اینکه به بهتر شدن این سایت کمک می کنید از شما سپاسگذاریم.


167 سوال مطرح شده + پرسیدن سوال

  • جناب مهندس مرادی
    با تقدیم گرم ترین و خالصانه ترین درودها خدمت جناب عالی ، از مطالب بسیار کاربردی ، ساده و همه فهم که پیرامون انواع وسایل و لوازم مورد استفاده در برق کاری و …. در سایت قرار داده اید ، بی نهایت سپاسگزار و متشکرم . سلامتی ، موفقیت و خوشبختی روز افزونتان را از درگاه حضرت دوست تقاضامندم و بهترین اوقات و ایام را برایتان طلب میکنم .
    ایام به کام
    ارادتمند خواجه یار

    • سلام جناب خواجه یار، از لطفتون سپاسگذارم، بنده هم برای شما آرزوی سلامت و آرامش روز افزون رو دارم.
      موفق و موید باشید.

  • سلام، موتور جارو برقی ۱۴۰۰ وات خونه سوخته بود و تعویض کردم حالا موتور ۲۰۰۰ گذاشتم ، زیر جارو خیلی داغ میشه و حرارت زیادی خارج میشه بنظر شما میتونم از مولتی متری که گفتین جریان رو اندازه گیری کنم؟ باتشکر

    • سلام. بله می تونید. ولی حرارت جاروبرقی تا یک حدی طبیعی هست. و این رو باید یک تعمیرکار با تجربه تشخیص بده.

  • سلام.ببخشید مهندس برای سنجش مقاومت بوبین قفل بازکن زنجیری آیفون بوسیله ی مولتی متر،کلید سلکتوری مولتی باید مقابل کدام رنج ازاعداد قسمت اهم مولتی قراربگیره ؟ودرصورت سالم بودن بوبین مقاومتش اوصولا باید چه عددی باشد؟ودرصورت سوخته شدن ونیم سوزبودن ،مولتی چه عددی رونشون میده؟ممنون

    • سلام. کلید سلکتوری رو روی حالت بیزر(تست دیود) قرار بدید، اگر بیزر به صدا در اومد یعنی سیم پیچ داخل بوبین سالمه.

  • سلام ممنون از توضیحات کاملتون ، مولتیمترهایی که در رنج ولتاژ یا اهم فقط یک عدد درج شده چاره چیه مثلا فقط۶۰۰ ولت داره
    قابل اندازهگیری ولتاژهای پایین هم میباشد

    • سلام. مرسی. بله عدد درج شده حداکثر رو نشون میده و شما ولتاژهای کوچکتر رو هم می تونید در اون رنج اندازه گیری کنید.

  • سلام اگر امکانش هست به من یک استاد خوب معرفی کنید در زمینه تعمیرات برد سیستم مداربسته

  • دست شما درد نکنه عالی بود ممنون

  • درود و سپاس از راهنمایی کم نظیر و صبوری و حوصله شما.
    برای تست سلامت و ولتاژ فن کوچک (laptop ( و … لطفا راهنمایی می‌فرماید.با سپاس فراوان

    • سلام. مرسی. داخل تنظیمات بایوس خود لپ تاپ که برین، مقدار ولتاژ و سرعت و سلامت فن رو نشون میده.

    • سلام و خسته نباشید
      چگونه با مولتی متر DT700D سلامت خازن را تست کنیم
      با تشکر

      • سلام. مرسی. فیلم تست سلامت خازن رو در آپارات سرچ کنید و مشاهده کنید.

  • سلام من برای تست ارتباط بین دوسیم رو حالت بیزر گزاشتم و بر روی نمایشگر عدد نشون میده ولی صداش در نمیاد ولی در بعضی مواقع

    • سلام. خب این یعنی ارتباط بین دو سیم برقرار نیست.

  • سلام مهندس جان ارادتمند می خواستم بدونم کنتور برق هم در واقع یک مولتی متر هست ؟ و اگر اینطوره اندازه گیری مصرف برق روی فاز انجام میشه یا نه؟

    • سلام. بله همین طوره.

  • سلام بین حالت تست ترانزیستور و بیزر یه حالت دیگه هست که علامتی شبیه به موج سینوسی داره . کاربرد اون چیه ؟ ممنونم

    • سلام. اون قسمت برای تست خازن هست.

  • سلام وخسته نباشید چطوری میتونم امپرچیلریاالکتورپمپ رابامولتی متردیجیتالی معمولی انجام دهم.سرسیم هاباید چطوری روالکتوریاچیلروصل کنم تاامپربگیرم

    • سلام. مولتی مترهای معمولی حداکثر ۱۰ آمپر رو اندازه گیری می کنن. پس اگر شما به وسایل پر مصرف وصلشون کنید می سوزه. شما باید از یک مولتی متر کلمپی استفاده کنید.
      در کل اگر بخواییین از مولتی متر معمولی هم استفاده کنید باید سیم فاز رو قطع کنید و پراب های مولتی متر رو بین دو سر سیم فاز قرارش بدین.

  • با عرض سلام و خسته نباشید
    از آموزش ها و راهنمایی هاتون واقعا متشکرم
    لطفا طریقه استفاده از مولتی متر در برد های الکتریکی رو توضیح بدین
    مثلا روی برد الکتریکی که همه عناصر به برد متصل هستن،چطوری مقاومت و ولتاژ و تست سلامت خازن و دیود و سایر مقادیر رو به وسیله مولتی متر اندازه گیری کنیم؟
    با تشکر

    • سلام. خواهش می کنم. این سوال شما یک مقاله طولانی میشه. از همکارم می خوام روی چنین مقاله ای فکر کنه.

  • سلام.طرز استفاده از سوکت تست ترانزیستور چگونه است؟

    • سلام. ترانزیستور ۳ پایه داره، به اسم های B E C که همین کاراکترها روی مولتی متر هم درج شدن، کافیه این ۳ پایه رو داخل سوراخ های روی مولتی متر فرو کنید.

  • سلام،یعنی تاحالا به این سادگی وزیبائی کاربامولتی متر رو ندیده بودم،خیلی خیلی سپاس وموفق باشید

    • سلام. ممنونم ازتون. خداروشکر که مورد توجه واقع شد.

  • سلام مهندس ممنون از اطلاعات خوبتون
    یه سوال داشتم چطوری آمپر ورودی ساختمان رو از کنتور اندازه گیری کنم رو فیوز نوشته ۲۵ ولی فکر کنم ۵۰ هستش
    میخوام مطمعن بشم

    • سلام. شما باید یک مولتی متر کلمپی تهیه کنید که قابلیت اندازه گیری جریان AC رو داشته باشه. بعدش خیلی راحت سیم فاز رو از داخل کلمپ رد می کنید و مقدار صفحه نمایش رو می خونید. البته با مولتی متر های پروب دار که جریان AC دارن هم می تونید این کار رو بکنید.

  • درود به شرفت با این توضیحات جامع و ساده‌.لذت بردم

  • سلام مهندس با مولتی متر میشه ولتاژ و آمپر ال ای دی ها مثل دو پا یا ال ای دی داخل لامپ رو اندازه گیری کرد ممنون میشم اگه راهنماییم کنید

    • سلام. بله میشه. طبق مقاله بالا عمل کنید.

  • سلام مهندس، خسته نباشید ، مهندس امروز به جایی مراجعه کردم که با روشن شدن لامپ سالن تصویر تلویزیون قطع میشد و دوباره وصل میشد، من کابل hdmi خودشو با یک نوع شیلد دار و نویز گیر دار عوض کردم ولی باز مشکل حل نشد ، ولی با ۳فیشه تصویر دیگه قطع نمیشد فقط خیلی کم پارازیت داشت، نکته ی دیگه ای که بود وقتی لامپ خاموش بود من با مولتی متر تست میکردم ۲۲۰نشون میداد ولی وقتی لامپ روشن میشد اعداد و ارقام مولتی متر میریخت بهم و اصلا شماره های مشخصی نشون نمیداد و مدام شماره ها در حال تغییر بودن اعدادی مثل ۳۷،۱۲۰،۴۰۰،۶۰۰،۳۵۰و….
    حالا مهندس راه حلی هست برای این مشکل؟ و اینکه پارازیت اون چه ربطی به برق پریز داره که مولتی متر من قاطی میکرد؟؟

    • سلام، درسته اون مشکل از کابل hdmi هست که نویز روش تاثیر میذاره. فکر کنم به خاطر لامپ هایی است که قطعات الکترونیکی دارند. نمیدونم چطوری باید برطرف بشه اگر کسی از دوستان بلده لطف کنه جواب بده. مولتی متر شما قاطی نکرده تو حالتی که مدار وصله یه سری اعداد الکی نشون میده اونم یه خاطر افت ولتاژ رو تجهیزات و کارکرد اونهاست.

  • سلام و عرض ادب.لطف کنین بفرمایین سنجش آمپر dc با ac آیا فرق داره یعنی حتما باید روی مولتی متر زده باشه dc یاac?
    و اگر اینچنینه اصولا چرا باید اینطور باشه از اونجایی که جریان چه مستقیم و چه متناوب به هرحال از مسیر عبور میکنه .یعنی تعداد الکترونهای عبوری در dc با ac متفاوته ؟
    حالا اگر با آمپر متر dc جریان ac رو اندازه بگیریم و یا بالعکس با توجه به فرمول ضرب در ۰٫۴ هم میتونیم به نتیجه قطعی برسیم یا اینکه اصولا دستگاه میسوزه؟!!!

    • سلام، بله فرق داره. به خاطر این که ساختار مولتی متر برای اندازه گیری جریان DC و AC فرق داره چون جریان متناوب تغییر جهت می ده .

  • توی قسمت بیزر مولتی متر من صدا نمیده ولی روی صفحه نشون میده این از چی میتونه باشه

    • سلام، بعضی مولتی متر ها رو روی حالت بیزر که میذارید یه دکمه دیگه هم دارن باید بزنید که حالت بیزر و تست دیود مشخص میشه.

    • سلام
      باطری رو هم چک کنید.باطری مولتی متر رو

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


مجوزهای فعالیت سایت آموزش برق


logo-samandehi

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

استادکارهایی که دنبال شاگرد می گردند

هدیه رایگان سایت

هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



سایت های همکار


سایت کالنجی

آموزش برق در شبکه های اجتماعی