خرید کتاب آموزش برق ساختمان
اسفند
۱
۱۳۹۵

نصب کنتاکتور در مدار فتوسل

با سلام. اگر مطلب ” فتوسل چند لامپ را می تواند خاموش و روشن کند ” را خوانده باشید، متوجه می شوید که فتوسل ها ظرفیت مشخص و محدودی در جریانی که می توانیم از آنها بگیریم دارند و اگر بیشتر از آن از فتوسل جریان بکشیم، رله ی داخل فتوسل خواهد سوخت.
ولی گاهی اوقات پیش می آید که بخواهیم یک دستگاه با توان و آمپر مصرفی بالایی را با یک فتوسل خاموش و روشن کنیم، در حالی که آمپر خروجی فتوسل جوابگو نیست. در این صورت باید از کنتاکتور در مدار فتوسل استفاده کنیم. پس مطلب نصب کنتاکتور در مدار فتوسل را دنبال کنید.

قبلاً در مورد روش سیمکشی و نصب فتوسل در کتاب آموزش جامع برق ساختمان و سیستم های اعلان حریق زیاد صحبت کرده ایم، اگر روش آن را فراموش کرده اید، برگردید و یک بار دیگر به نقشه اتصال آن نگاهی بیندازید. دانستن این مطلب پیش نیاز آموزش امروز است.

لطفاً اگر مبتدی هستید و در بعضی قسمت ها را متوجه نمی شوید، ناراحت یا عصبانی نشوید. و حتماً این آموزش را تا پایان دنبال کنید. تمام سعی ما این است که آموزش هایی که ارائه می کنیم با زبان ساده و قابل فهم برای همه باشد. در ضمن اگر در انتهای آموزش با سوالی برخورد کردید، سوالتان را در پایین صفحه مطرح کنید، ما هر شب برای پاسخگویی به سوالات شما خواننده گرامی وقت می گذاریم.

ابتدا یک توضیح مختصر در مورد کنتاکتور بدهیم. اگر مطلب رله چیست را مطالعه کرده باشید، ما در آنجا گفتیم که رله عنصری ست که مانند کلید تبدیل عمل می کند با این تفاوت که جریانی که به بوبین آن وصل می کنیم، عمل قطع و وصل کردن تیغه های داخلی آن را انجام می دهد. حالا این رله یک بابای بزرگتر از خودش هم دارد که نام آن کنتاکتور است. پس اگر خودمانی تر بگوییم “کنتاکتور ها مانند همان رله ها عمل می کنند با این تفاوت که زور بیشتری دارند” و ما می توانیم جریان های بزرگتری را با آنها قطع و وصل کنیم. کنتاکتورها بیشتر در برق صنعتی استفاده می شوند و هم برای برق تک فاز و هم سه فاز کاربرد دارند.

پس باز هم اگر بخواهیم ساده تر صحبت کنیم، ما به این خاطر در این مدار از کنتاکتور استفاده می کنیم چون، زورِ فتوسل نمیرسد که تعداد زیادی چراغ را روشن کند، و ما زورِ کمِ فتوسل را به بوبین کنتاکتور می دهیم تا کنتاکتور فعال شود و تیغه داخلی آن که زور بیشتری دارد، عمل خاموش و روشن کردن چراغ ها را انجام دهد.

اینکه در این مدار از کنتاکتور تک فاز استفاده کنید یا سه فاز، فرقی نمی کند، ولی از آنجایی که کنتاکتور سه فاز در بازار به راحتی پیدا می شود و تفاوت قیمت چندانی هم با کنتاکتور تک فاز ندارد، ما در مدار زیر از کنتاکتور سه فاز استفاده می کنیم. در این صورت دو تا از تیغه های کنتاکتور سه فاز بدون استفاده خواهد بود و فقط یکی از تیغه های آن استفاده می شود. در تصویر زیر یک کنتاکتور سه فاز را مشاهده می کنید.

کنتاکتور سه فاز

همان طور که مشاهده می کنید، کنتاکتور بالا ۱۰ ترمینال (یا همان پیچ اتصال) دارد. که با اسم های A1 و A2 و L1 و T1 و L2 و T2 و L3 و T3 و ۱۳NO و ۱۴NO نامگذاری شده است.

هرگز از تعدادِ زیادِ ترمینال های کنتاکتور نترسید، روش اتصال کنتاکتورها بسیار سادست. بر روی کنتاکتور دو ترمینال وجود دارد که با علامت A1 و A2 مشخص شده اند، این دو ترمینال، جهت تغذیه بوبین های کنتاکتور هستند، یعنی وقتی شما فاز را به A1 و نول را به A2 وصل کنید، بوبین کنتاکتور عمل می کند و وقتی بوبین کنتاکتور فعال شود،

  • ترمینالِ L1 را به T1 وصل می کند.
  • ترمینالِ L2 را به T2 وصل می کند.
  • ترمینالِ L3 را به T3 وصل می کند.
  • و در کنتاکتور بالا ۱۳NO را به ۱۴NO وصل می کند. البته بعضی از کنتاکتور ها این تیغه آخری را ندارند و فقط سه تیغه بالا را دارند.

همان طور که گفتیم این یک کنتاکتور سه فاز است پس ما فقط تیغه L1 و T1 را استفاده می کنیم و با تیغه های دیگر کاری نداریم. اکنون به نقشه اتصال کنتاکتور به فتوسل توجه کنید.

 

نقشه نصب کنتاکتور در مدار فتوسل

حالا فرض کنید که می خواهید در یک محوطه یا پارک که تعداد زیادی پایه چراغ وجود دارد، یک فتوسل نصب کنید، به طوری که چراغ ها به صورت اتوماتیک در شب روشن و در روز خاموش شوند. ما نقشه آن را برای شما ترسیم کرده ایم. برای بزرگ تر شدن نقشه، روی آن کلیک کنید.

نصب کنتاکتور در مدار فتوسل

 

همان طور که مدار بالا مشاهده می کنید، سیم فاز ابتدا وارد فتوسل می شود ( از طریق سیم قهوه ای) آنگاه زمانی که فتوسل تشخیص دهد که هوا تاریک شده است، فاز خروجی را فعال می کند و فاز از طریق سیم قرمز رنگ، از فتوسل به بوبین کنتاکتور می رسد (به ترمینال A1). بوبین آهنربایی شده و تیغه ها را به سمت عقب می کشد. با این جابجایی تیغه ها، ترمینال L1 با T1 تماس پیدا می کند و سیم فاز به چراغ ها می رسد.

 

 

نکته: حتی یک فتوسل ۶ آمپر هم برای مدار بالا جوابگوست و نیازی به هزینه کردن اضافی نیست.

نکته: هر چقدر تعداد چراغ ها بیشتر باشد و مدار نیاز به جریان بیشتری داشته باشد، نیاز به تعویض و تقویت فتوسل نیست. تنها باید ظرفیت کنتاکتور را بالا ببرید. کنتاکتورها با انواع و اندازه های مختلفی در بازار موجودند و از ۱ آمپر تا چند هزار آمپر موجودند.

نکته: اگر تا به حال کنتاکتور خریداری نکرده اید، و در انتخاب یک کنتاکتور با ظرفیت مناسب دچار تردید هستید، یک کنتاکتور با ظرفیت ۱۶ یا ۲۵ آمپر انتخاب کنید، فکر نمی کنیم در پروژه های معمول در برق ساختمان، شما نیاز به جریانی بیشتر از این داشته باشید، پس نیازی به هزینه کردن اضافی و خرید کنتاکتورهای آمپر بالا نیست. قیمت این کنتاکتور ها حدوداً بین ۳۰ تا ۵۰ هزار تومان است.

نکته: زمانی که شما یک کنتاکتور ۱۶ آمپر تهیه می کنید، یعنی هر یک از تیغه های آن حداکثر می تواند ۱۶ آمپر جریان را تحمل کند. پس اگر نیاز به جریانی بالاتر از ۱۶ آمپر داشتید نیازی به خرید یک کنتاکتور با ظرفیت بالاتر نیست. کافیست هر سه ترمینال L1 و L2 و L3 را به یکدیگر وصل کنید (با یک تکه سیم اتصال کوتاه کنید) و هر سه ترمینال T1 و T2 و T3 را هم به یکدیگر وصل کنید. و بقیه نقشه را مانند تصویر بالا وصل کنید. در این صورت از تمام ظرفیت کنتاکتور استفاده کرده اید و حالا می توانید تا سه برابر بیشتر از کنتاکتور جریان بکشید. توجه داشته باشید در این صورت نیاز به استفاده از سیم های مناسب دارید، تا سیم های شما هم جوابگوی مدار باشد. پس حتماً مطلب ” هر سیم ظرفیت عبور چه مقدار جریان برق را دارد؟ ” را مطالعه کنید.

نکته: کنتاکتوری که در تصویر بالا مشاهده کردید، اندازه ای در حدودِ سه برابر یک فیوز میناتوری معمولی دارد و به راحتی روی ریل در داخل یک جعبه فیوز نصب می شود.

 

 



34 دیدگاه + فرستادن دیدگاه

  • با سلام خدمت مهندس
    ببخشید اگر کتابی که جنابعالی چاپ کردی از طریق پستی سفارش بدم قیمت آن همان مبلغی که نوشته شده همان خواهد بود یا هزینه دیگری هم بخاطر هزینه پستی بهش اضافه میشه؟
    با تشکر

    • سلام حسین جان. یک مبلغ ۳۹۰۰ تومن هم بابت هزینه پستی به مبلغ کتاب اضافه میشه.یعنی جمعاً ۳۲۹۰۰ تومن.

  • سلام…کاربرد کنتاکتور داخل اسپیلت چیه

  • سلام مجدد خدمت مهندس گرامی میخواستم بدونم این هفته وقت میکنید که در مورد کنتاکتور اطلاعات کاملی رو تو سایتتون قرار بدین؟

    • سلام آقا مجید. شرمنده این روزا خیلی گرفتاریم. حتی وقت نمی کنیم سوالات رو جواب بدیم.

  • باسلام امروز متوجه شدم فتوسل توی حیاط صدای تخ تخ مداوم می دهد آیا می توانم خودم تعویض کنم. ممنون میشم راهنمایی کنید برای تعویض. با تشکرفراوان.

    • سلام. بله. تعویض فتوسل کاری نداره. یک فتوسل بگیرید و سیم های متناظر قبلی رو با فتوسل جدید جابجا کنید.
      باز هم اگر مشکلی بود بفرمایید.

  • سلام مهندس عزیز تشکر میکنم بخاطر اموزشهای مفیدی که در اختیارمون قرارمیدین میخواستم بدونم چرا تو سایت و کتاب بطور اختصاصی و کامل در مورد کنتاکتور اموزش قرار ندادین منظورم اینه که کلا توضیح کاملی در مورد خود کنتاکتور قرار ندادین

    • سلام آقا مجید. از لطف شما سپاسگذارم. اتفاقاً در حال نوشتن یک مطلب جامع -البته به زبان ساده- در مورد کنتاکتور هستم که اگر خدا بخواد تا هفته دیگه در سایت قرار می گیره. اگر عضو خبرنامه باشید به ایمیل شما هم ارسال میشه.

  • سلام و با تشکر از شما
    ببخشید علت سوختن فتوسل و بوبین در مدار چیست؟ آیا سوختن فتوسل باعث سوختن بوبین می شود یا بر عکس؟

    • سلام. احتمال خرابی فتوسل زیاده. ولی خیلی کم پیش میاد که بوبین کنتاکتور بسوزه.
      خیر سوختن فتوسل ربطی به بوبین نداره و اینها دو قطعه مجزا هستند.

  • سلام
    به جای کنتاکتور نمی توان از رله استفاده کرد؟ فکر می کنم با این کار هزینه پایین بیاید.

    • سلام. کنتاکتور پدر همون رله حساب میشه دیگه، درسته؟
      حالا اگر شما نیاز به جریان زیادی ندارین، می تونید از همون رله هم استفاده کنید.

  • سلام و درود بر شما

    واقعا شما کار جهادی می کنید و زمان و انرژی تون رو صرف آموزش و حل مشکلات مردم می کنید
    خدا خیرتون بده هم در این دنیا و هم در آخرت

    خیلی خیلی از شما متشکرم

  • سلام مهندس جان
    ممنون از وقتی که میگذارید.ایا میکروسوییچی هست که فقط از یک طرف فرمان بگیره.یعنی وقتی که قطعه به اهرم میکروسوییچ برخورد کرد واز ان رد شد دوباره در برگست که به اهرم میکروسوییچ مبخوره دیگه فرمان نده یعنی از یه طرف اتصال را برقرارکنه ودر برگشت دیگه مدار را وصل نکنه.ایا وسیله ای برای اینکار هست؟؟ممنون از سایت خوبتون……

    • سلام آقای معینی. من که تا به حال چنین میکرو سوییچی برخورد نکردم.
      ولی فکر می کنم بشه خودتون درست کنید، چون داخل میکروسویچ سه تا تیغه هست که با حرکت اهرم به هم تماس پیدا می کنن. کافیه اون تیغه ای رو که لازم ندارید قطع کنید.

  • مهندس جان سلام؛
    میشه بجای فیوز بعد از کنتور و قبل از جعبه فیوز برای کل ساختمان از یک کنتاکتور استفاده کرد؟
    اگر میشه بی زحمت مدارش رو با کلید استپ استارت رسم کنین.
    ممنون از وقتی که خواهید گذاشت.

    • سلام. بجای فیوز بعد از کنتور که نمیشه چون باید حتماً این فیوز باشه. ولی در کل بفرمایید که چرا می خوایید همچین کاری انجام بدید؟ چون کار درستی به نظر نمیرسه.

      • راستش همینطور خواستم بپرسم ممکن بودنش میشه یا نه؟

        • سلام. بله میشه.

  • مهندس جان سلام؛
    در مدار بالا اگر از A1 برای L1 انشعاب بگیریم، دیگه نیازی به انشعاب گرفتن از سیم فاز نارنجی مدار بالا نیست.

    • سلام آقا فرزاد. ما به این خاطر از کنتاکتور استفاده کردیم چون گفتیم که سیم فاز خروجی (همون سیم قرمز رنگ) که از فتوسل میاد بیرون حداکثر ۱۰ آمپر رو بهمون میده. پس شما نمی تونید باز از همون سیم قرمز رنگ انشعاب بگیرین. ولی اون سیم نارنجی رنگ مثلاً اگر یک سیم شماره ۶ باشه، می تونه خیلی بیشتر بهمون آمپر بده.

  • سلام مهندس تشكر البته من براي مسافرت ميخواهم فتوسل شب كولر روشن ميكنه روز خاموش ولي اهواز روزاش گرمه ااگه تايمري سراغ داري كه ۱۲ساعت روز وصل كنه ۱۲ساعت شب قطع كنه ممنون ميشم مهندس. و دوباره نيازي به ريست كردن نداشته باشه

    • سلام. مرسی. پس شما نیاز به یک فتوسل معکوس دارید، این مطلب رو بخونید، که پاسخ سوال شما اینجاست.
      فتوسل معکوس

    • سلام شما میتونید با یه کنتاکتور و یه فتوسل معمولی این کارو انجام بدین به این صورت که سیم خروجی فوتوسل رو به a1و سیم نول رو به a2بدین
      بعد یه سیم فاز بدین به ترمینال کنتاکتور که روش نوشته nc(سیم از خروجی فتوسل نباشد) از سمت دیگه ncبدین به مصرف کننده تا ۹ و۱۰ امپرو جواب میده

    • اگر داخل یک فتوسل معمولی را باز کنید خواهید دید که رله ای ، روی برد آن قرار دارد. اگر با الکترونیک آشنایی جزئی داشته باشید می توانید پایه NC این رله را پیدا کنید. این پایه روی برد به پایه COM وصل شده است، کافیست با یک تیغ تیز، روی برد را خراش داده و این پایه را از پایه COM جدا کنید. آنگاه به پایه NC یک سیم لحیم کنید. این سیم خروجی در واقع کار همان فتوسل معکوس را انجام می دهد. یعنی در طول روز این سیم برقدار شده و در طول شب برق آن قطع میشود

  • سلام مهندس ميشه براي خاموش روشن كردن كولر گازي پنجره اي از يك فتوسل با يك كنتاكتور استفاده كرد توضيح بدهيد سپاس

    • سلام آقا رسول. همون طور که در تصویر بالا مشاهده می کنید یک سیم فاز از کنتاکتور خارج شده و به چراغ ها وصل شده، کافیه این فاز رو ببرین به کولر گازی.
      در ضمن اگر تنها یک کولر گازی معمولی باشه، یک فتوسل ۱۶ آمپر هم جواب میده، نیازی نیست که شما کنتاکتور هم بخرین.
      فقط یک نکته وجود داره، شستی روشن شدن بعضی از کولر گازی ها به صورته که اگه کولر روشن باشه و اون رو از برق بکشین، وقتی که دوباره به برق وصل کنید، باید دوباره کلید روشن رو بزنید، چون کلید روشن شدن اونها لمسیه. اگر کلید کولر شما این طوری نباشه میشه.

  • سلام مهندس خسته نباشی می‌خواستم بدونم مثلاً برای ۲۰تاچراغ۱۰۰وات
    تنهافتوسل جواب گوی هی واگرهس چند آمپر باشه باتشکر

    • سلام حسین جان. بله . اگر شما از یک فتوسل ۱۶ یا ۲۵ آمپر استفاده کنید، جوابگوست.

  • سلام خدا خیرت بده مثل همیشه عالی

  • درود بر شما و سپاس بخاطر آموزش مناسب و خیرخواهانه.
    سوال، برای راه اندازی ۱۰ پروژکتور ۴۰۰ وات چه نوع کنتکتوری نیاز هست؟
    اصولا آیا برق سه فاز نیاز هست؟
    و اگر قصد داشته باشیم در آینده تعداد پروژکتورهارو دو برابر کنیم نیازی هست از حالا کنتاکتور با آمپر بالاتر نصب کنیم؟
    با تشکر مجدد

    • سلام. مرسی.
      ۱- یک کنتاکتور ۱۶ یا ۲۵ آمپر مناسب است.
      ۲ خیر حتما، نیاز به برق سه فاز نیست.
      ۳- اگر کنتاکتور شما ۱۶ آمپر باشه. تا ۲۰ تا پروژکتور رو جوابگوست. البته در این صورت باید از هر سه تیغه استفاده کنید. ولی توجه کنید که در این صورت دیگه یک کنتور تک فاز جوابگو نیست.

  • مهندس خسته نباشید

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


آخرین سوالات پاسخ داده شده

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

هدیه رایگان سایت

هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



آمار بازدیدکنندگان

  • کاربران حاضر: 0
  • بازدید امروز: 15,023
  • بازدید دیروز: 13,221
  • بازدید ماه: 424,800
  • تاریخ به‌روزشدن سایت: آذر ۲۰, ۱۳۹۶

سایت استادکارُ شاگرد

آموزش برق ساختمان در اینستاگرام