خرید کتاب آموزش برق ساختمان
آذر
۹
۱۳۹۵

فتوسل معکوس

همراهان همیشگی سلام. امیدوارم حالتان خوب باشد و همیشه تلاش کنید تا دنیا را جای بهتری برای زندگی کنید. ببخشید که چند روزی نبودیم و ببخشید که تعداد زیادی از سوالات ارسالی شما بی جواب ماند. چند روز قبل بزرگترین پشتوانه زندگی ام، پدرم، از دنیا رفت، و روحیه ای برایم نمانده بود که آموزش های جدیدی را برایتان بنویسم. از شما می خواهم اگر هنوز نعمت پدر و مادر را در زندگیان دارید همین امروز به دیدن آنها بروید یا حداقل گوشی تلفن را بردارید و حال آنها را جویا شوید. من حالا می فهمم هر ثانیه از صدای پدر، حتی از پشت تلفن چقدر ارزش دارد. مثل من در آرزوی شنیدن صدای پدر نمانید و همین الان با او تماس بگیرید.
مرادی- مدیر سایت
.
.
.

آموزش امروز را پی می گیریم و اگر کاستی داشت لطفاً آن را از طریق فرم پایین صفحه به ما گوشزد کنید. در این آموزش هر جا که ما از کلمه فتوسل استفاده می کنیم، منظورمان فتوسل های نوری است که در برق ساختمان استفاده می شود.

فتوسل

چند روز قبل یکی از برقکارهای عضو سایت، تماسی با ما داشته و روش طراحی مداری را سوال فرمودند، مبنی بر این که می خواهند در یک اتاقک پرورش قارچ، یک فن را نصب کنند، به طوری که این فن روزها روشن و شب ها به صورت خودکار خاموش شود. قطعاً اولین چیزی که به ذهن هر برقکاری می رسد این است که باید از فتوسل استفاده کند. ولی اگر دوباره به سوال دقت کنید می بینید که قضیه کمی فرق می کند. چون فتوسل مدار ما را در طول روز خاموش و در طول شب روشن می کنند، در صورتی که ایشان مداری را می خواستند که برعکس این عمل کند، یعنی در طول روز فن را روشن و در طول شب فن را خاموش کند. در این صورت شما نیاز به یک فتوسل معکوس دارید.
ساخت این مدار فتوسل معکوس بسیار ساده بوده و کمتر از ۲۰ هزار تومان هزینه دارد.

اگر قبلاً آموزش نصب فتوسل را مطالعه نکرده اید حتماً به این لینک سری بزنید.

 

 

وسایل لازم برای ساخت فتوسل معکوس

یک عدد منبع تغذیه ۱۲ ولت دی سی

یک رله ۱۲ ولت دی سی، ۱۰ آمپر

یک فتوسل نوری معمولی

 

نقشه اتصال این قطعات به صورت زیر است،
مدار فتوسل معکوس :

 

نقشه فتوسل معکوس

 

برای بزرگتر شدن نقشه می توانید روی آن کلیک کنید تا زوم شود.

همان طور که مشاهده می کنید، فاز و نول به ترتیب به سیم های مشکی و سفید رنگ در فتوسل وصل شده اند. به این دو سیم (مشکی و سفید) ورودی های فتوسل گفته می شود (در برخی از فتوسل ها به جای سیم سفید از سیم آبی استفاده شده و به جای سیم مشکی از سیم قهوه ای). آنگاه از سیم قرمز رنگ که برگشتی فتوسل نام دارد، یک سیم به ورودی منبع تغذیه ۱۲ ولت وصل شده است. آنگاه از خروجی منبع تغذیه ۱۲ ولت به پایه های منفی و مثبت یک رله وصل شده است، بد نیست همین جا با رله هم آشنا شوید. رله یک قطعه الکترونیکی کوچک است که اگر به آن یک جریان کوچک بدهیم می توانیم با آن یک جریان بزرگتر را قطع و وصل کنیم. رله ای که ما در مدار بالا استفاده کرده ایم یک رله شیشه ای کوچک مانند تصویر زیر است. اندازه این رله به اندازه یک بند انگشت است که حتماً در مدارهای الکترونیکی مثل آن را زیاد دیده اید. در نسخه جدید کتاب آموزش برق ساختمان زیاد در مورد رله صحبت کرده ایم.

 

رله 12 ولت DC

 

این رله ها پنج پایه دارند که اگر پشت یک رله را به سمت خود بگیرید، شماره پایه های آن مانند تصویر زیر است.

 

پایه های رله 12 ولت

اگر حوصله لحیم کاری ندارید می توانید از رله هایی استفاده کنید که روی بردهای آماده نصب شده اند و پین های آن با ترمینال به سیم های برق وصل می شود. چیزی شبیه تصویر زیر:

رله 12 ولت dc
در این رله ها کافیست خروجی منبع تغذیه ۱۲ ولت را به دو ترمینال سمت راست وصل کنید (که در تصویر بالا با علامت دی سی مثبت و دی سی منفی برچسب گذاری شده اند) و ، پایه های Com، NO، NC هم که روی ترمینال سمت راست برچسب گذاری شده اند. حتماً مطلب رله چیست را در سایت مطالعه کنید تا بیشتر با رله آشنا شوید.

 

بعد از بستن نقشه بالا، مدار شما آمادست، و می توانید به جای فن، هر وسیله دیگری را در این مدار قرار دهید. این مدار فتوسل معکوس به این صورت عمل می کند که در طول روز وقتی فتوسل غیر فعال است، منبع تغذیه ۱۲ ولت هم غیر فعال است. و هیچ برقی به بوبین های رله نمی رسد، در این صورت پایه COM رله با پایه NC رله در ارتباط است و فن همیشه روشن است.
و در طول شب که فتوسل فعال می شود، منبع تغذیه ۱۲ ولت هم فعال می شود و برق ۱۲ ولت را به بوبین های رله می فرستد. در این صورت رله فعال شده و پایه COM را به پایه NO وصل می کند، پس فاز ورودی به فن قطع شده و فن خاموش می شود.

 

چند نکته:

اینکه چرا ما از رله ۱۲ ولت استفاده کردیم، به این خاطر است که این رله قیمت پایینی دارد و در تمام مغازه های فروش قطعات الکترونیک یافت می شود. و اِلا رله هایی در بازار هستند که با برق ۲۲۰ ولت AC تحریک می شوند و شما مستقیم می توانید برق خروجی فتوسل را به آنها وصل کنید و منبع تغذیه ۱۲ ولت را حذف کنید.

 

روش دوم برای ساخت فتوسلی که برعکس فتوسل های معمولی کار کند.

اگر داخل یک فتوسل معمولی را باز کنید خواهید دید که رله ای شبیه تصویر بالا، روی برد آن قرار دارد. اگر با الکترونیک آشنایی جزئی داشته باشید می توانید پایه NC این رله را پیدا کنید. این پایه روی برد به پایه COM وصل شده است، کافیست با یک تیغ تیز، روی برد را خراش داده و این پایه را از پایه COM جدا کنید. آنگاه به پایه NC یک سیم لحیم کنید. این سیم خروجی در واقع کار همان فتوسل معکوس را انجام می دهد. یعنی در طول روز این سیم برقدار شده و در طول شب برق آن قطع میشود.



85 دیدگاه + فرستادن دیدگاه

  • سلام مهندس غم اخرت باشه خیلی ناراحت شدم
    درمورد رله معکوس من ی راه کم هزینه تر ب نظرم رسید بنظرم سرپیچ فتوسل باز کنی رله که خودش داره باز کنی ب جاش رله که شما گفتی ببندی جای پایه های ( باز on ) با ( بسته nc ( عوض کنی البته با سیم حدود دو سانت روی برد لحیم کرد جوری که بتونی جایه پایه هارو عوض کرد بعد با چسب حرارتی رله روی برد مهار کرد

    • سلام سعید جان. از لطفت ممنونم.
      بله این راه حل هم در انتهای آموزش ذکر شده تا دوستانی که با الکترونیک آشنا هستند از اون روش استفاده کنن.

  • سلام مهندس برادربازکن الکتروپیک که منبع تغذیه dcنداره وبخواهیم از این رله ۱۲ولت دی سی استفاده کنیم چه باید کرد ایا با ولتاژ۱۲ای سی هم کار میکنه برا باز کردن دو در

    • سلام. خیر با منبع تغذیه ای سی نمیشه.

  • سلام من برای پرژکتور خیاری ۴۰۰ وات خودم چه خازنی و با چه مشخصاتی بذارم ؟

  • سلام روی خازن های ac یک +و _ مینویسه ، مثلا +_ ۱۰ درصد
    این دقیقا چیه و چرا برای کارهای مختلف از اعداد مختلف استفاده میشه ؟
    مثلا اگه برا یک مصرف کننده ۱۰ درصد بزاری ، فرق داره با ۵ درصد ؟

    • سلام. اون مقداری که می فرمایید نشان دهنده خطای خازن هست.
      در مدارها ۵ درصد با ۱۰ درصد فرقی نداره.

  • سلام ممنون از زحماتتون
    اگه با برق ورودی لامپ خیاری یک عدد خازن موازی کنی روی مصرف برقش تاثیر داره ؟ اگه داره چند امپر ؟
    و توان راکتیو لامپ خیاری ۴۰۰ وات چقدره ؟
    و مقدار این خازن چقده ، همچنین درصد خطاش و ولتازکارش چقدر باید باشه ؟ ممنون میشم راهنمایی کنید که یک خازن مناسب با مشخصات کامل بخرم

    وایا این خازن روی جریان کشی اولیه تاثیر داره ؟ چه مقدار؟ شما چه پیشنهادی در این رابطه دارید که به من بگید و بهتر باشه و من هم همون کارو که شما میگید و درست تره انجام بدم ؟ ممنون

  • سلام خدمت اساتید
    چند سوال
    اگه به پایه ی+ و _ رله ۱۲ ولت دی سی ، ۱۲ ولت بدیم و به com هم فاز وصل کنیم ، از پایه ی nc ، یک سیم به نام فاز خروجی میگیریم و نولش رو هم ازیکجا گرفته و میتونیم باهاش مصرف کننده ۲۲۰ ولتی رو روشن کنیم . حالا با فرض اینکه این کارو برای یک رله ۱۲ ولت ۱۰ امپر انجام بدیم ، اگه به طور مداوم ۱۰ امپرو ازش بکشیم ، حالا این وسط اداپتور ۱۲ ولتی چه جریانی از برق شهر میکشه و همچنین سیم فاز و نول چه جریانی از برق میکشند ؟ و توی این حالت اداپتور باید چند امپر باشه ؟
    سوال دوم اینکه اگه از این رله بیش از ۱۰ امپر بکشیم چی میشه ؟ اگه به طور لحظه ای باشه چی ، جواب میده ، اگه میده تا چند امپر ؟
    سوال بعدی اینکه رله های ۱۲ ولت دی سی تا چند امپر داره ؟

    • سلام. ۱- جریانی که آداپتور ۱۲ ولت میکشه خیلی پاییه در حد چند دهم میلی آمپر، چون فقط بایستی برق اون رله ۱۲ ولتی رو تامین کنه.
      ۲- جریانی که از سیم فاز و نول میکشه به اندازه جریانیه که اون فن مصرف می کنه، مثلا اگر فن ۲۰۰ وات باشه حدوداً ۱ آمپر جریان میکشه.
      ۳- در این حالت یک آداپتور نیم آمپر یا یک آمپر هم جواب میده
      ۴- اگر از رله بیش از ۱۰ آمپر بکشین تیغه های داخل رله ذوب میشن و به هم می چسبن.
      ۵- اگر بطور لحظه ای باشه شاید برای مدتی جواب بده، حدوداً ۱۵ آمپر. پیشنهاد می کنم اگر جریان بزرگتری می خوایید بکشید به جای رله یک کنتاکتور قرار بدین.
      ۶- من تا ۶۰ آمپرش رو هم دیدم، ولی حتماً بیشتر از این رو هم داریم تویه بازار.

  • سلام ؛ اگه برای لامپ خیاری خازن بذارم ؛ توی جریان کشی لامپ چقدر تاثیر داره ؟ چند امپر ؟

    • سلام. شرمنده پاسخ این سوال رو نمی دونم.
      از دوستانی که امتحان کردن می خوام که به این سوال جواب بدن؟

  • سلام ؛ برای لامپ خیاری ۴۰۰ وات ؛ باید از چه نوع خازنی و با چه ظرفیتی استفاده کنیم ؟ ولتاژ کار و خطاش چقدر باشه ؟

    • سلام. دوستان اگر کسی پاسخ این سوال رو می دونه بهش جواب بده، چون بنده تا به حال به ظرفیت اون خازن دقت نکردم.

  • سلام ؛ من یک فتوسل ۸A دارم که فیوز داخلش گم شده و نیست ؛ این فیوز رو چند امپر باید بذارم ؟

    • سلام. یک فیوز شیشه ای ۱ آمپر.

  • سلام ؛ من یک فتوسلو دیدم که روش نوشته بود ۸A ؛ ولی رله ی اون هم ۷ امپرو جواب میداد و هم ۱۰ امپرو ؛ از این فتوسل میتونم ۱۰ امپر بکشم ؟ به این شکل بود ؛؛؛؛؛ ۷A 240V و ۱۰A 240V ؟

    • سلام. یکی دو آمپر اختلاف شاید در زمان کار دستگاه زیاد خودش رو نشون ولی روی طول عمر اون قطعاً تاثیر داره پس به اندازه همون ۸ آمپری که روی دستگاه نوشته شده ازش استفاده کنید.

  • سلام ؛ خدمت اساتید ؛؛«: در صورتی که فتوسل ؛ لامپو دیر خاموش کنه ؛ کدوم قسمتش و کدوم قطعش ایراد داره ؟

    • سلام. جایی ایراد نداره. یا فتوسل رو در جای نامناسبی نصب کردین که وقتی خورشید طلوع میکنه نور کافی به فتوسل نمیرسه. یا اینکه پتانسیومتر داخل فتوسل رو خیلی چرخوندین.

  • اساتید گرامی ؛ یک سوال دیگه ؛؛؛؛؛ ما خونمون یک فتوسل ۶ امپر داریم که به یک مهتابی وصله ؛ ولی صبح خیلی دیر لامپو خاموش میکنه و عصرم زود روشن میکنه ؛؛ مشکل از کجاست ؟ چون قبلا درست کارمیکرد ؛ حتی پت. پتانسیومترش رو طوری تنظیم کردم ؛ که دیر لامپو روشن کنه و به سمت علامت ماه چرخوندم

    • اون پتانسیومتر رو درست تنظیم نکردید. مشکل از تنظیم همون قسمته

  • ببخشید سیم فاز که به com ؛ وصل میکنیم ؛ رو میتونیم از هرکجا و یا فاز پریز بگیریم ؟ یک سوال دیگه این رله ۱۲ ولت ۱۰ امپر رو همون تا ۱۰ امپر میشه برای لامپ ازش گرفت ؟ و این رله که گفتید ؛ برای حداکثر ؛ فتوسل چند ا. امپر جواب میده ؟

    • ۱- بله می تونید.
      ۲- بله حداکثر ۱۰ آمپر
      ۳- به آمپر فتوسل بستگی نداره.

  • سلام ؛ اون فاز که به com وصله ؛ از کجا میاد ؟

    • از اون فازی که به ورودی فتوسل وصل میشه می تونید یک انشعاب بگیرید و به com وصل کنید.
      لطفاً همه سوالاتتون رو در یک کامنت ارسال کنید و تا زمان دریافت پاسخ منتظر بمونید.

  • ببخشید پتانسیومتر فتوسل توی یک مدل که من دیدم ؛ دوتا از پایه هاش به هم وصل بود ولی توی یک مدل دیگه نه ؛؛ دلیل این تفاوت چیه ؟

    • باید برد دستگاه رو از نزدیک ببنیم تا خدمتون عرض کنم.

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


آخرین سوالات پاسخ داده شده

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

هدیه رایگان سایت

هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



آمار بازدیدکنندگان

  • کاربران حاضر: 2
  • بازدید امروز: 15,026
  • بازدید دیروز: 13,221
  • بازدید ماه: 424,803
  • تاریخ به‌روزشدن سایت: آذر ۲۰, ۱۳۹۶

سایت استادکارُ شاگرد

آموزش برق ساختمان در اینستاگرام