فیلم آموزش عملی برق ساختمان
مهر
4
1396

آموزش کار با مولتی متر

با سلام. تعدادی از دوستان پیام داده بودند که در کتاب آموزش برق ساختمان و سیستم های اعلان حریق، جای آموزش کار با مولتی متر خالیست، بنابراین تصمیم گرفتیم که این مطلب را در سایت منتشر کنیم و برای تمام دوستانی هم که عضو خبرنامه سایت هستند این آموزش را ارسال کنیم.
آموزش امروز را با تعریف های خسته کننده و کتابی شروع نکنیم بهتر است. پس در یک جمله خلاصه “مولتی متر همون دستگاهیه که باهاش، ولتاژ، آمپر، مقاومت و … رو اندازه گیری می کنن” و البته کاربردهای دیگری مثل تست سلامت قطعات الکترونیکی یا تست برقراری اتصال و یا تست صحیح بودن عمل لحیم کاری را بررسی می کنند.
بعضی ها به این دستگاه ولت متر، بعضی ها اهم متر و بعضی ها آمپر متر هم می گویند. ولی از آنجایی که دستگاههای جدید پیشرفته تر شده اند و همه این قابلیت ها را با هم دارند، پس اسم مولتی متر برای این دستگاه صحیح تر است.
مولتی مترها در دو نوع آنالوگ (عقربه ای) و دیجیتال موجودند. که البته نوع آنالوگ آن در مسیر پیوستن به تاریخ است و ما هم در این آموزش در مورد مولتی مترهای آنالوگ صحبتی نخواهیم کرد.
مولتی مترهای دیجیتال خود به دو دسته معمولی و اتوماتیک تقسیم می شوند که مولتی مترهای اتوماتیک، قیمتی چند برابر مولتی مترهای معمولی دارند.
“مولتی مترهای دیجیتال اتوماتیک” امکان اندازه گیری موارد اضافه تری مثل، اندازه گیری جریان متناوب (AC)، فرکانس، دما و… را دارند، در ضمن اُتو رنجAuto Range  هستند و نیازی به انتخاب رنج بصورت دستی ندارند. تصویر یک “مولتی متر دیجیتال اتوماتیک” را در پایین مشاهده می کنید. البته از آنجایی که قیمت این مولتی مترها بالاست، ما آموزشمان را بر مبنای مولتی مترهای ساده پی میگیریم. ولی روش کلی کار همه مولتی مترهای دیجیتال شبیه یکدیگر است.

مولتی متر اتوماتیک

آموزش کار با مولتی متر دیجیتال ساده:

از آنجایی که قیمت “مولتی متر دیجیتال ساده” پایین است (چیزی بین 25 تا 50 هزار تومان) و امکان تهیه آن برای بسیاری از کاربران امکان پذیر است، به آموزش کار با مولتی متر های ساده می پردازیم. در تصویر زیر یک مولتی متر دیجیتالی ساده (معمولی) را مشاهده می کنید.

ابتدا به بررسی ترمینال های ورودی مولتی متر که محل اتصال پراب ها به مولتی متر هستند می پردازیم. معمولاً 2 یا 3 و گاهی 4 ترمینال ورودی روی مولتی مترها قرار دارد. مثلاً در مولتی متر پایین 3 ترمینال ورودی وجود دارد که با مقادیر VΩmA و COM و 10A مشخص شده است.

آموزش کار با مولتی متر

  • یکی از ترمینال ها (پایین ترین ترمینال) که با علامت COM مشخص شده، به معنای پایه مشترک (منفی) است و در همه اندازه گیری ها باید پراب مشکی رنگ به این ترمینال متصل باشد.
  • ترمینال بعدی (ترمینال وسط) با علامت VΩmA مشخص شده و وقتی می خواهید، ولتاژ،اهم (مقاومت) و جریان های کوچک در حد میلی آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را به این ترمینال متصل کنید.
  • ترمینال سوم با علامت 10A مشخص شده است. وقتی می خواهید جریان های نسبتاً بزرگی در حد 500 میلی آمپر تا 10 آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را از ترمینال VΩmA جدا کنید و به ترمینال سوم یعنی 10A وصل کنید. توجه داشته باشید که مولتی متر بالا فقط قابلیت اندازه گیری، جریان DC (مستقیم) را دارد و نمی تواند جریان های متناوب را اندازه گیری کند.
    حداکثر جریانی که مولتی متر بالا می تواند اندازه گیری کند، 10 آمپر است و اگر جریانی بیشتر از این از دستگاه عبور کند، دستگاه خواهد سوخت.

اکنون به معرفی قسمت های مختلف کلید سلکتوری می پردازیم.
به کلیدی که در وسط مولتی متر قرار گرفته و قابلیت چرخش دارد، کلید سلکتوری می گوییم. با چرخاندن این کلید سلکتوری می توانید انتخاب کنید که قصد اندازه گیری چه کمیتی را دارید. در تصویر زیر، رنج کمیت های مختلف مشخص شده است.

روش کار با ولت متر

البته اگر دستگاه شما با مولتی متر بالا فرق دارد، کافیست این علائم اختصاری را بدانید تا بتوانید با هر مولتی متری کار کنید.

علامت اختصاری ولتاژ ثابت متناوب

سوال: فرق ولتاژ ثابت و ولتاژ متغییر چیست؟ ولتاژی که باتری ها تولید می کنند ولتاژ ثابت و ولتاژ برق شهر که از پریزهای برق گرفته می شود، ولتاژ متناوب است.

روش اندازه گیری ولتاژ ثابت با ولت متر:

کلید سلکتوری روی مولتی متر را آنقدر بچرخانید که روی محدوده ولتاژ ثابت قرار گیرد. از آنجایی که قصد داریم تا ولتاژ یک باتری کوچک را اندازه گیری کنیم پس باید کلید سلکتوری روی مقدار 20 قرار گیرد (البته می توانید کلید سلکتوری را روی 2000m هم قرار دهید.)

روش کار با ولت متر

همانطور که می بینید پراب قرمز رنگ به ترمینال VΩmA و پراب مشکی به ترمینال COM وصل شده. آنگاه در سمت دیگر پراب قرمز رنگ را به قطب مثبت باتری و پراب مشکی رنگ را به قطب منفی وصل کرده ایم و عدد 1.5 روی نمایشگر مولتی متر نشان داده شده است. اگر جای پراب قرمز و مشکی را در باتری جابجا وصل کنید، عدد 1.5- (منفی) نمایش داده می شود.

نکته: جهت اندازه گیری ولتاژ همیشه بایستی ولت متر را به صورت موازی در مدار قرار دهید. فرضاً اگر قصد دارید ولتاژ روی یک مقاومت الکترونیکی را اندازه گیری کنید، کافیست در حالتی که برق به آن مدار وصل است، پراب های ولت متر را روی 2 پایه مقاومت الکترونیکی قرار دهید تا ولتاژ روی مقاومت به شما نشان داده شود.

توجه: حتماً زمانی که دارید ولتاژ یک عنصر الکترونیکی را روی یک مدار اندازه گیری می کنید، بایستی برق آن مدار وصل باشد.

روش اندازه گیری جریان با آمپر متر:

فرض کنید که در مدار زیر، قصد داریم که جریان عبوری از این ال ای دی های خطی را اندازه گیری کنیم. در این مدار 3 ال ای دی خطی تختِ یک متری قرار گرفته است.

روش سری کردن ال ای دی خطی تخت

کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده جریان ثابت برسد. فرض می کنیم که نمی دانیم این مدار چه جریانی می کشد، پس کلید سلکتوری را روی بالاترین مقدار یعنی 10 قرار می دهیم و پراب قرمز رنگ را به 10A متصل می کنیم در صورتی که اعداد نامفهمومی (مثل 1 یا 0) در صفحه نمایش ظاهر شود، یعنی رنج جریان را بیش از حد بالا در نظر گرفته اید، آنگاه باید کلید سلکتوری را روی گزینه های دیگری مثل 200m یا 20m قرار دهید و پراب قرمز رنگ را هم به ترمینال ورودی VΩmA وصل کنید.
از آنجایی که آمپرمتر بصورت سری در مدار قرار می گیرد، پس سیم مثبت ورودی به مصرف کننده ها را قطع می کنیم و آمپرمتر را با ال ای دی ها سری می کنیم، مانند تصویر زیر:

روش کار با آمپرمتر

نکته: آمپر متر همیشه بصورت سری در مدار قرار می گیرد.

توجه : در صورتی که مولتی متر بصورت صحیح در مدار گیرد، ال ای دی های خطی در مدار بالا روشن می شوند. و مقدار جریان عبوری در صفحه نمایش نشان داده می شود.

روش اندازه گیری مقاومت با اهم متر:

این بار قصد اندازه گیری مقدار یک مقاومت را داریم. پس پراب قرمز رنگ را از ترمینال قبلی خارج می کنیم و به ترمینال VΩmA متصل می کنیم. پراب مشکی رنگ هم طبق صحبت های قبلی همیشه باید به ترمینال COM متصل باشد. آنگاه کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده اندازه گیری مقاومت برسد. از آنجایی که نمی دانیم اندازه این مقاومت چند اهم است، پس از بالاترین مقدار شروع می کنیم، در صورتی که اعداد نامفهومی در صفحه نمایش نشان داده شد، کلید سلکتوری را روی مقادیر کمتر قرار می دهیم.

سپس پراب های مشکی و قرمز رنگ را به دو سر مقاومت وصل کنید. مانند تصویر زیر

روش کار با اهم متر

ھنگام خواندن مقدار مقاومت به نكات زیر توجه كنید:
در مولتی متر 3 حرف اختصاری وجود دارد که عبارتند از m , K , M
m معنای میلی است یعنی عدد نمایش داده شده باید در 0/001 ضرب شود.
K به معنای کیلو است یعنی عدد نمایش داده شده باید در 1000 ضرب شود.
M به معنای مگا است یعنی عدد نمایش داده شده باید در 1000000 ضرب شود.

از آنجایی که در تصویر بالا، کلید سلکتوری روی مقدار 2000k قرار گرفته است و حرف اختصاری k، مخفف کیلو است، پس عدد نمایش داده شده (390) را باید در 1000 ضرب کنیم. در این صورت مقدار 390000 بدست می آید. یعنی این مقاومت 390 هزار اهم است.

 

نکته: مقاومت بصورت موازی در مدار قرار می گیرد و قبل از اندازه گیری مقاومت یک عنصر باید برق مدار را قطع کنید تا نتیجه بدست آمده صحیح باشد.

 

رنج بیزر (بازر):

از آنجایی که دانستن این بخش خیلی به درد یک برقکار می خورد، بد نیست که این مورد را هم یاد بگیرید. زیرا برای پیدا کردن سیم های تلفن و آیفون در برق ساختمان خیلی به کارتان می آید.
روی بیشتر مولتی مترها گزینه ای هست که علامت یک زنگ یا یک بلندگو درج شده که در تصویر بالا آن را با محدوده رنج بیزر مشخص کرده ایم.
فرض کنید که داخل یک لوله برق 10 رشته سیم وجود دارد که همه آنها همرنگ هستند، و شما می خواهید از بین این 10 رشته سیم، دو تا از آنها را مشخص کنید، کاری که می کنید این است که از یک سمت، سر آن دو سیم را لخت می کنید و به هم اتصال می دهید و از سمت دیگر مولتی متر را روی حالت بیزر قرار میدهید و پراب ها را به صورت 2 به 2 و تصادفی روی تمام سیم ها تست می کنید. هر جا که مولتی متر به صدا درآمد، یعنی آن دو رشته سیم همان دو رشته سیمی هستند که از سمت دیگر به هم متصل شده اند.

 








194 سوال مطرح شده شما هم سوالی دارید؟

  • قسمت صدای بـوق کجاست وچه استفاده هایی داره
    2برق پریز شهر رو چگونه اندازه گيري كنیم

    • سلام همون قسمت بیزر هستش و واسه بررسی قطع بودن یا نبودن سیم یا اتصالات هادی (بدون مقاومت) کاربرد داره
      ۲. مولتی متر رو روی حالت سنجش ولتاژ متناوب قرار بدید و مقدار اون رو روی ۲۲۰ به بالا تنظیم کنید ، بعد پراب ها رو داخل پریز برق کنید و عدد نمایش داده شده به عنوان ولتاژ برق پریز رو مورد بررسی قرار بدید

  • سلام جناب مهندس باتشکر از مطلب مفیدتون یه سوال داشتم یه آداپتور 12ولت 2آمپر خریدم به محض اینکه به برق میزنمش کنتور بیرون میزنه با همین بیزر که توضیح دادین امتحان کردم به دوتا شاخ دوشاخه که وصلش کردم اتصال بینشون برقرار بود بوق ممتد میزد نباید اینطور باشه درسته؟مشکلش چیه؟میشه درستش کنم؟باتشکر فراوان

    • سلام ممنونم آقا جواد جان
      اگه اینطور بوده که یعنی اتصالات دوشاخه به هم اتصال دارند
      واسه رفع این مشکل باید آداپتور باز بشه و اون قسمت اتصال دوشاخه به ترانسفورماتور رو مورد بررسی قرار بدین
      موفق باشید

  • سلام
    میخواهم ولتاژ 10000 ولت جریان مستقیم مربوط به یک دستگاه ایجاد اختلاف پتانسیل بالا برای منفذ یابی رنگ (هایدی تست)را اندازه گیری کنم
    با توجه به اینکه دستگاه فوق تا 1000 ولت را اندازه گیری می نماید چگونه میتوانم اختلاف پتانسیل را اندازه گیری نمایم .آیا نیاز به یک دستگاه مولتی متر دیگر با محدوده اندازه گیری فوق را دارد یا می توان به طریقی از این دستگاه استفاده نمود.
    با تشکر

    • سلام وقتتون بخیر
      بله با این مولتی متر ها نمیشه این کار رو انجام داد و باید از مولتی متر های رنج بالا تر استفاده کنید

  • سلام مهندس جان
    یه سوال من از همین مدلی که آموزش دادین دارم و کارم هم بیشتر برق خونگی و نصب انواع پمپهای آب هست
    چجوری میتونم با این مولتی متر بفهمم یه پمپ سوخته یا سالم هست ، البته بیشتر در مورد کف کشها بیشتر میخوام بدونم و آیا فلوتر رو هم میشه تست کرد یا نه

    • سلام واسه تست سلامت سیم پیچی شما باید ابتدا اهم سیم پیچ ها رو از جایی پیدا کنید بعد مولتی متر رو روی حالت اهم سنج بزارین و به دو سر سیم پیچی وصل کنید ، مقدار نمایش داده شده باید با اون مقداری که از سیم پیچی ها در دست دارید برابر یا خیلی نزدیک باشه تا مطمئن شین سالمه

  • مهندس جان .با این مولتی متر چه طور باید ترانزیستور رو تست کرد؟؟؟

    • سلام جناب جاهد
      شما میخواین npn و pnp بودن ترانزیستور رو بررسی کنین یا تست سلامت ازش بگیرین ؟؟؟؟؟

  • عالی بود .
    سپاسگزارم

    • خواهش میکنم
      لطف دارید

  • سلام استاد خسته نباشید
    لطفا منو راهنمایی کنید
    من یه آداپتور دارم که شش گزینه ولتاژ داره، از 3.5 تا 12 ولت.،متاسفانه ولوم تعیین ولتاژ خراب شده!
    میخواستم بدونم چجوری باید با مولتی متر یا اهم متر تعیین کنم کدوم گزینه چند ولته؟؟؟
    ممنون میشم لطفا جواب بدین

    • سلام سهیل جان ممنونم سلامت باشید
      ابتدا پراب قرمز رنگ رو به ترمینال وسط و مشکی رنگ رو به پایینی (com) وصل کنید ، سپس کلید سلکتوری رو روی محدوده ولتاژ مستقیم بکشید و اگه آداپتور ماکزیممش ۱۲ ولته سلکتور رو روی ۲۰ ولت بذارین ، حالا پراب قرمز رنگ رو به سیم مثبت و مشکی رنگ رو به سیم منفی آداپتور بزنید و عدد نمایش داده شده رو روی هر گزینه بخونید و تعیین کنید ، این عدد ولتاژه آداپتور روی همون گزینه هستش

  • سلام مهندس
    ببخشید من یدونه آمپر متر انبری مارک سِوِن دارم
    میخوام باهاش اهم فیش های کمپرسور کولر گازی رو اندازه گیری کنم تا مقدار اهمش بدست بیاد ولی صفحه پرش داره و نشون نمیده و آخرش به صفر میرسه چیکار کنم؟؟؟؟
    تشکر

    • سلام علی جان
      اگه کلید سلکتوری روی مقاومت های بالا تنظیم شده اون رو یه مقدار روی مقاومت کمتر قرار بدین و دوباره تست کنین احتمالا مقاومت رو خیلی بالا تنظیم کردین ولی یهویی اونو کم نکنین و ذره ذره کم کنین و هر بار تست کنین

  • واقعا دستتون درد نکنه که ی راهنما هستین برای ما
    موفق باشین همیشه🌹🌹🌹🌹

    • ممنون خواهش میکنم جناب محمدباقر شما هم همواره موفق باشین

  • باسلام وعرض ادب
    مهندس جان آیا با این مولتی متر میشه دیودهای ولتاژ ماکرویو راتست کرد
    در صورت مثبت بودن جواب میشه بفرمایید چگونه؟

  • سلام و عرض ادب
    یک دستگاه الکترونیکی دارم که فیش آداپتور اون نیاز به تعویض داره ولی متاسفانه روی دستگاه اطلاعات مربوط به قطب مثبت و منفی رو مشخص نکرده،فقط روی فیش آداپتور علامت + و یک فلش مستقیم زده که متوجه منظورش نشدم

    • سلام. معمولاً در این فیش ها، مغزی داخل فیش مثبت هست و حلقه بیرونی اون منفی هست.

  • سلام و خدا قوت خدمت مهندس عزیز می‌خوام بدونم که مولتی متر مدل hioki3200 چطور کار می‌کنه که باهاش کار کنم
    ممنون

    • سلام محمد جان.ممنونم از شما، متاسفانه این مدل رو تا به حال ندیدم. ولی طرز کار همه مولتی مترها شبیه همدیگه هست و اگر شما یک برند رو یاد بگیرید، با بقیه برندها هم می تونید کار کنید.

  • سلام جناب مهندس،
    بسیار مطالب شیوا گفته شده ،و برای من خیلی کار آمد بود ممنون از شما بزرگوار

    • 💐💐🌷🌷

  • سلام
    با مولتی‌متر مدل DT-830B چگونه ولتاز برق خانگی تکفاز را اندازه بگیریم. با سپاس

  • سلام و خسته نباشد استاد من برقکار صنعتی هستم و از انواع اهم متر مولتی متر و کلمپ مولتی متر سر در میارم اما به تازگی یک دیجیتال کلمپ متر تهیه کردم که ی گزینه ncv روش درج شده ممنون میشم اگه بگید به چه درد میخوره وبرای اندازه گیری چه چیزی ازش استفاده میشه ممنون

    • سلام محمد جان. من هم تا به حال این گزینه رو ندیدم. دوستان اگر کسی می دونه به این کامنت جواب بده؟

  • سلام RHو DH در مولتی متر چه کارایی دارن

  • سلام مهندس گرامی سوالاتی داشتم ۱ اهم مقامت سوخته را نشان میده؟ ۲ پراب ها را میشه ساخت ؟ ۳ مولتی متر ضد آب هم داریم؟ ۴ hFE چیکار میکند؟ با تشکر

    • سلام.1-خیر 2-اگر فنی و دست به آچار باشید، بله میشه ساخت 3-من تا به حال ندیدم 4-برای تست ترانزیستور هستش.

  • سلام ببخشید که مزاحم میشوم یک سوال داشتم :الکتریسیته آداپتور AC است یا DC

    • سلام. آداپتورها انواع مختلفی دارن و هم مدل AC رو داریم و هم مدل DC رو. مثلاً شارژهای گوشی ها همشون DC هستن.

  • سلام استاد گرامی تست فرکانس کدام گزینه است

    • سلام. این مولتی متر ها تست فرکانس نداره، باید با اسیلوسکوپ اینکار رو انجام بدید.

  • سلام استاد خوب هستین سلامتین؟
    استادولت متر من ازاین مدلی که بالا آموزش دادین هست و دوتا سوال داشتم:1:اول اینکه چطورمیشه بااین ولت متری که بالاآموزش دادین ترانزیستور رو آزمایش یاهمون تست کرد وعدداون و NPN یا PNPبودنش رو فهمیدوهمچنین سالم یاناسالم بودن اون.
    وسوال2:دوم اینکه این علامتی که بین بیزریاهمون بلندگو ومحدوده ترانزیستور هست علامت چیه وباهاش چی روتست میکنن.
    ممنون میشم اگه راهنماییم کنین…

    • سلام. مرسی از شما. این آموزشها بصورت فیلم در آپارات هست سرچ کنید حتماً پیدا میکنید.

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


تلفن تماس سایت آموزش برق

مجوز فعالیت سایت آموزش برق


logo-enamad logo-samandehi

سایت های همکار


سایت کالنجی

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی