خرید کتاب آموزش برق ساختمان
مهر
۴
۱۳۹۶

آموزش کار با مولتی متر

با سلام. تعدادی از دوستان پیام داده بودند که در کتاب آموزش برق ساختمان و سیستم های اعلان حریق، جای آموزش کار با مولتی متر خالیست، بنابراین تصمیم گرفتیم که این مطلب را در سایت منتشر کنیم و برای تمام دوستانی هم که عضو خبرنامه سایت هستند این آموزش را ارسال کنیم.
آموزش امروز را با تعریف های خسته کننده و کتابی شروع نکنیم بهتر است. پس در یک جمله خلاصه “مولتی متر همون دستگاهیه که باهاش، ولتاژ، آمپر، مقاومت و … رو اندازه گیری می کنن” و البته کاربردهای دیگری مثل تست سلامت قطعات الکترونیکی یا تست برقراری اتصال و یا تست صحیح بودن عمل لحیم کاری را بررسی می کنند.
بعضی ها به این دستگاه ولت متر، بعضی ها اهم متر و بعضی ها آمپر متر هم می گویند. ولی از آنجایی که دستگاههای جدید پیشرفته تر شده اند و همه این قابلیت ها را با هم دارند، پس اسم مولتی متر برای این دستگاه صحیح تر است.
مولتی مترها در دو نوع آنالوگ (عقربه ای) و دیجیتال موجودند. که البته نوع آنالوگ آن در مسیر پیوستن به تاریخ است و ما هم در این آموزش در مورد مولتی مترهای آنالوگ صحبتی نخواهیم کرد.
مولتی مترهای دیجیتال خود به دو دسته معمولی و اتوماتیک تقسیم می شوند که مولتی مترهای اتوماتیک، قیمتی چند برابر مولتی مترهای معمولی دارند.
“مولتی مترهای دیجیتال اتوماتیک” امکان اندازه گیری موارد اضافه تری مثل، اندازه گیری جریان متناوب (AC)، فرکانس، دما و… را دارند، در ضمن اُتو رنجAuto Range  هستند و نیازی به انتخاب رنج بصورت دستی ندارند. تصویر یک “مولتی متر دیجیتال اتوماتیک” را در پایین مشاهده می کنید. البته از آنجایی که قیمت این مولتی مترها بالاست، ما آموزشمان را بر مبنای مولتی مترهای ساده پی میگیریم. ولی روش کلی کار همه مولتی مترهای دیجیتال شبیه یکدیگر است.

مولتی متر اتوماتیک

آموزش کار با مولتی متر دیجیتال ساده:

از آنجایی که قیمت “مولتی متر دیجیتال ساده” پایین است (چیزی بین ۲۵ تا ۵۰ هزار تومان) و امکان تهیه آن برای بسیاری از کاربران امکان پذیر است، به آموزش کار با مولتی متر های ساده می پردازیم. در تصویر زیر یک مولتی متر دیجیتالی ساده (معمولی) را مشاهده می کنید.

ابتدا به بررسی ترمینال های ورودی مولتی متر که محل اتصال پراب ها به مولتی متر هستند می پردازیم. معمولاً ۲ یا ۳ و گاهی ۴ ترمینال ورودی روی مولتی مترها قرار دارد. مثلاً در مولتی متر پایین ۳ ترمینال ورودی وجود دارد که با مقادیر VΩmA و COM و ۱۰A مشخص شده است.

آموزش کار با مولتی متر

  • یکی از ترمینال ها (پایین ترین ترمینال) که با علامت COM مشخص شده، به معنای پایه مشترک (منفی) است و در همه اندازه گیری ها باید پراب مشکی رنگ به این ترمینال متصل باشد.
  • ترمینال بعدی (ترمینال وسط) با علامت VΩmA مشخص شده و وقتی می خواهید، ولتاژ،اهم (مقاومت) و جریان های کوچک در حد میلی آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را به این ترمینال متصل کنید.
  • ترمینال سوم با علامت ۱۰A مشخص شده است. وقتی می خواهید جریان های نسبتاً بزرگی در حد ۵۰۰ میلی آمپر تا ۱۰ آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را از ترمینال VΩmA جدا کنید و به ترمینال سوم یعنی ۱۰A وصل کنید. توجه داشته باشید که مولتی متر بالا فقط قابلیت اندازه گیری، جریان DC (مستقیم) را دارد و نمی تواند جریان های متناوب را اندازه گیری کند.
    حداکثر جریانی که مولتی متر بالا می تواند اندازه گیری کند، ۱۰ آمپر است و اگر جریانی بیشتر از این از دستگاه عبور کند، دستگاه خواهد سوخت.

اکنون به معرفی قسمت های مختلف کلید سلکتوری می پردازیم.
به کلیدی که در وسط مولتی متر قرار گرفته و قابلیت چرخش دارد، کلید سلکتوری می گوییم. با چرخاندن این کلید سلکتوری می توانید انتخاب کنید که قصد اندازه گیری چه کمیتی را دارید. در تصویر زیر، رنج کمیت های مختلف مشخص شده است.

روش کار با ولت متر

البته اگر دستگاه شما با مولتی متر بالا فرق دارد، کافیست این علائم اختصاری را بدانید تا بتوانید با هر مولتی متری کار کنید.

علامت اختصاری ولتاژ ثابت متناوب

سوال: فرق ولتاژ ثابت و ولتاژ متغییر چیست؟ ولتاژی که باتری ها تولید می کنند ولتاژ ثابت و ولتاژ برق شهر که از پریزهای برق گرفته می شود، ولتاژ متناوب است.

روش اندازه گیری ولتاژ ثابت با ولت متر:

کلید سلکتوری روی مولتی متر را آنقدر بچرخانید که روی محدوده ولتاژ ثابت قرار گیرد. از آنجایی که قصد داریم تا ولتاژ یک باتری کوچک را اندازه گیری کنیم پس باید کلید سلکتوری روی مقدار ۲۰ قرار گیرد (البته می توانید کلید سلکتوری را روی ۲۰۰۰m هم قرار دهید.)

روش کار با ولت متر

همانطور که می بینید پراب قرمز رنگ به ترمینال VΩmA و پراب مشکی به ترمینال COM وصل شده. آنگاه در سمت دیگر پراب قرمز رنگ را به قطب مثبت باتری و پراب مشکی رنگ را به قطب منفی وصل کرده ایم و عدد ۱٫۵ روی نمایشگر مولتی متر نشان داده شده است. اگر جای پراب قرمز و مشکی را در باتری جابجا وصل کنید، عدد ۱٫۵- (منفی) نمایش داده می شود.

نکته: جهت اندازه گیری ولتاژ همیشه بایستی ولت متر را به صورت موازی در مدار قرار دهید. فرضاً اگر قصد دارید ولتاژ روی یک مقاومت الکترونیکی را اندازه گیری کنید، کافیست در حالتی که برق به آن مدار وصل است، پراب های ولت متر را روی ۲ پایه مقاومت الکترونیکی قرار دهید تا ولتاژ روی مقاومت به شما نشان داده شود.

توجه: حتماً زمانی که دارید ولتاژ یک عنصر الکترونیکی را روی یک مدار اندازه گیری می کنید، بایستی برق آن مدار وصل باشد.

روش اندازه گیری جریان با آمپر متر:

فرض کنید که در مدار زیر، قصد داریم که جریان عبوری از این ال ای دی های خطی را اندازه گیری کنیم. در این مدار ۳ ال ای دی خطی تختِ یک متری قرار گرفته است.

روش سری کردن ال ای دی خطی تخت

کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده جریان ثابت برسد. فرض می کنیم که نمی دانیم این مدار چه جریانی می کشد، پس کلید سلکتوری را روی بالاترین مقدار یعنی ۱۰ قرار می دهیم و پراب قرمز رنگ را به ۱۰A متصل می کنیم در صورتی که اعداد نامفهمومی (مثل ۱ یا ۰) در صفحه نمایش ظاهر شود، یعنی رنج جریان را بیش از حد بالا در نظر گرفته اید، آنگاه باید کلید سلکتوری را روی گزینه های دیگری مثل ۲۰۰m یا ۲۰m قرار دهید و پراب قرمز رنگ را هم به ترمینال ورودی VΩmA وصل کنید.
از آنجایی که آمپرمتر بصورت سری در مدار قرار می گیرد، پس سیم مثبت ورودی به مصرف کننده ها را قطع می کنیم و آمپرمتر را با ال ای دی ها سری می کنیم، مانند تصویر زیر:

روش کار با آمپرمتر

نکته: آمپر متر همیشه بصورت سری در مدار قرار می گیرد.

توجه : در صورتی که مولتی متر بصورت صحیح در مدار گیرد، ال ای دی های خطی در مدار بالا روشن می شوند. و مقدار جریان عبوری در صفحه نمایش نشان داده می شود.

روش اندازه گیری مقاومت با اهم متر:

این بار قصد اندازه گیری مقدار یک مقاومت را داریم. پس پراب قرمز رنگ را از ترمینال قبلی خارج می کنیم و به ترمینال VΩmA متصل می کنیم. پراب مشکی رنگ هم طبق صحبت های قبلی همیشه باید به ترمینال COM متصل باشد. آنگاه کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده اندازه گیری مقاومت برسد. از آنجایی که نمی دانیم اندازه این مقاومت چند اهم است، پس از بالاترین مقدار شروع می کنیم، در صورتی که اعداد نامفهومی در صفحه نمایش نشان داده شد، کلید سلکتوری را روی مقادیر کمتر قرار می دهیم.

سپس پراب های مشکی و قرمز رنگ را به دو سر مقاومت وصل کنید. مانند تصویر زیر

روش کار با اهم متر

ھنگام خواندن مقدار مقاومت به نكات زیر توجه كنید:
در مولتی متر ۳ حرف اختصاری وجود دارد که عبارتند از m , K , M
m معنای میلی است یعنی عدد نمایش داده شده باید در ۰/۰۰۱ ضرب شود.
K به معنای کیلو است یعنی عدد نمایش داده شده باید در ۱۰۰۰ ضرب شود.
M به معنای مگا است یعنی عدد نمایش داده شده باید در ۱۰۰۰۰۰۰ ضرب شود.

از آنجایی که در تصویر بالا، کلید سلکتوری روی مقدار ۲۰۰۰k قرار گرفته است و حرف اختصاری k، مخفف کیلو است، پس عدد نمایش داده شده (۳۹۰) را باید در ۱۰۰۰ ضرب کنیم. در این صورت مقدار ۳۹۰۰۰۰ بدست می آید. یعنی این مقاومت ۳۹۰ هزار اهم است.

 

نکته: مقاومت بصورت موازی در مدار قرار می گیرد و قبل از اندازه گیری مقاومت یک عنصر باید برق مدار را قطع کنید تا نتیجه بدست آمده صحیح باشد.

 

رنج بیزر (بازر):

از آنجایی که دانستن این بخش خیلی به درد یک برقکار می خورد، بد نیست که این مورد را هم یاد بگیرید. زیرا برای پیدا کردن سیم های تلفن و آیفون در برق ساختمان خیلی به کارتان می آید.
روی بیشتر مولتی متر گزینه ای هست که علامت یک زنگ یا یک بلندگو درج شده که در تصویر بالا آن را با محدوده رنج بیزر مشخص کرده ایم.
فرض کنید که داخل یک لوله برق ۱۰ رشته سیم وجود دارد که همه آنها همرنگ هستند، و شما می خواهید از بین این ۱۰ رشته سیم، دو تا از آنها را مشخص کنید، کاری که می کنید این است که از یک سمت، سر آن دو سیم را لخت می کنید و به هم اتصال می دهید و از سمت دیگر مولتی متر را روی حالت بیزر قرار میدهید و پراب ها را به صورت ۲ به ۲ و تصادفی روی تمام سیم ها تست می کنید. هر جا که مولتی متر به صدا درآمد، یعنی آن دو رشته سیم همان دو رشته سیمی هستند که از سمت دیگر به هم متصل شده اند.

 



22 دیدگاه + فرستادن دیدگاه

  • سلام و خسته نباشید تشکر میکنم از سایت خوبتون …
    ی سوال چگونه میتونم توان واقعی امپیلی ماشینو در بیارم؟
    ممنون میشم ج بدید

  • با عرض سلام و احترام خدمت شما
    ممنونم از آموزشهای بسیار مفید شما.

  • با سلام واحترام : از بایت اطلاعات و تجربه های خوبی که در کتاب و در سایت گذاشته اید بسیار ممنون

    و متشکرم

  • باسلام و تشکر از سایت خوب و مفیدتون
    لطفا در صورت امکان یه توضیحی در مورد دستگاههای اینورتر(تبدیل برق ۱۲به برق ۲۲۰) بدین و یه برند استاندارد هم معرفی کنین
    . با تشکر

  • سلام
    من کتاب سیمکشی رو خریدم، مطالب خیلی آموزنده ای داره. خیلی عالیه. متشکرم

    یک سوال علمی دارم که یکسالی هست که ذهنمو شدیدا به خودش مشغول کرده. تو شهر خودمون از چندتا استاد برق پرسیدم نتونستن جواب بدن. حالا رو آوردم به یک سری آزمایشات که این روزها دارم انجام میدم تا خودم با آزمایش هام جواب سوالمو پیدا کنم، البته چون وسایلم ناقصه یکم با مشکل مواجه شده ام. لطفا اگه میتونید منو راهنمایی کنید:

    سوالم اینه:
    ژنراتور دو تا سیم خروجی داره که یکیش فازه یکیش نول، یعنی از یکیش (سیم فاز) الکترون ها از داخل سیم پیچ ژنراتور خارج میشن و بعد از عبور از مصرف کننده (مثلا لامپ) از طرف دیگه لامپ وارد سیم نول شده و به داخل سیم پیچ ژنراتور برمی گردن. تا اینجاش درسته یا نه؟!
    حالا فرض کنیم ژنراتور رو روشن کنیم و سیم فاز ژنراتور رو به زمین وصل کنیم، حالا الکترون هایی که از ژنراتور خارج می شن به داخل زمین تخلیه بشن (در این میان سیم نول ژنراتور رو کاری باهاش نداشته باشیم و بذاریم رو هوا باشه)؛ بعد از یه مدت سیمی که به زمین وصل کردیم رو از زمین جدا کنیم.
    حالا سوال اینه: آیا تو همچین موردی از تعداد الکترون های سیم پیچ ژنراتور کاسته میشه یا نه؟؟؟!!
    بالاخره این الکترون هایی که تو ژنراتور جریان پیدا می کنند، الکترون های سیم پیچ هستن که از اتمشون جدا شدن و جاری شدن دیگهههه؟! اینطوره یا من دارم اشتباه فکر میکنم؟! خوب با این کاری که من گفتم بعد یه مدت بالاخره سیم پیچ ژنراتور همه الکترون هاش رو از دست میده و باردار میشه دیگه (بار مثبت میگیره چون الکترون هاشو از دست داده). و اگه تو این حالت که سیم پیچ بار دار شده یه مصرف کننده مثلا لامپ بهش وصل کنیم نباید لامپ رو روشن کنه چون الکترون نداره، یعنی جریان نداره (الکترون هاش رو به زمین تخلیه کرده) (چون همه ما میدنیم که این جریانه که باعث میشه لامپ روشن بشه و جریان همون جاری شدن الکترون ها در داخل سیم یا همون اجسام رساناست).

    من بی صبرانه منتظر جواب هستم

    خواهشا جواب رو همینجا قرار بدید چون من ایمیل ندارم.
    خیلی ممنون

    • ژنراتور عمل یونیزه الکترون را انجام میدهدیعنی الکترون میگیردو لایه آخر به هسته نزدیکتر می‌شود که میگویم اتم به یون مثبت تبدیل شده و برای رسیدن به تعادل احتیاج به الکترون منفی دارد(زمین منبع بی پایان الکترون)مثال.نقطه برخورد الکترون نل(زمین) در فلامان لامپ رشته ای با یون مثبت ارسالی از ژنراتور درواقعا زمان تعادل الکترون وازاد شدن انرژی میباشد. جهت سوال آقا نادر

      • سپاس

  • با سلام

    بسیار مفید و آموزنده بود و تشریح بسیار روان و ساده ای داشت

    از سایت خوبتونم ممنونم

  • سلام
    من به اشتباه درحالیکه سلکتور روی حالت بیزر بود پراب ها رو به پریز برق ۲۲۰ زدم. الان در حالت عادی عدد ۳۰۰ رو در حالت بیزر نشان میده. چطور میتونم این مشکل رو برطرف کنم؟ ممنون

    • سلام محمود جان، فک می کنم سوزوندیش رفت.
      مولتی مترهای دیجیتال معمولی خیلی زود خراب میشن.

  • سلام خدمت مدیر محترم // بسیار مفید بود //چون من معمولا سیم ها رو با فایندر عقربه ای چک میکردم // ولی از زمانی که عضو سایت شما شدم اموزش مولتی متر و خیلی از چیزهای دیگه یاد گرفتم و کارم بهتر و راحتر شد /// خیلی خیلی ممنونم از شما // واقعا خدا قوت داره // با احترام

    • سلام. از لطفتون سپاسگذارم. خوشحالیم که مفید واقع شد.

  • تعیین مقدار مقاومت از رنگهای چاپ شده بر رویشان:bad beer ruins our young generation but vodka goes well حروف اول کلمات این جمله نشاندهنده اعداد هستند که بایستی بغل هم نوشته شوند.تا در مجموع بیانگر مقدار آن مقاومت باشد.

  • عرض سلام و تشکر از مطالب آموزنده شما سرور عزیز.در محاسبه مقاومت،نوشتی:میلی یعنی یک هزارم.درسته،و ادامه دادی عدد خوانده شده را ضربدر ۰/۱۰۰میکنیم.فکر میکنم اشتباه تایپی بوده بلکه عدد خوانده شدرا بایستی ضربدر یک ذهزارم بکنیم تا مقدار مقاومت بر حسب اهم تعیین شود.در ضمن من تصویر مدلهای مولتی متر را در صفحه نگاه کردم در انتخاب خواندن مقاومت فقط اهم و کیلو اهم قید شده.یک روش دیگر نشان دادن مقاومت ب؟ر حسب اهم،خواندن رنگهای روی مقاومت هست که با حفظ کردن این عبارت ان

    • سلام.مرسی.

  • سلام،مطالبتان در باره تاپیکهای مختلف بخصوص مالتیمیتر بسیار جالب و آموزنده هستند.با سپاس از زحمات جنابعال،ی.موفق باشید.

    • سلام.ممنونم. نظر لطف شما دوستانه

  • ممنون از لطفتون عالیه

  • ممنون از توضیحتون. دو تا سؤال برام پیش اومد:
    ۱. آیا توی مولتی‌مترهای اتوماتیک دیگه تعیین محدوده وجود نداره؟ یعنی خودش اتوماتیک محدوده رو تشخیصی می‌ده؟
    ۲. قیمت مولتی‌مترهای اتوماتیک حدوداً چقدره؟
    ممنون از شما.

    • سلام. خواهش می کنم.
      ۱- بله همین طوره
      ۲- یک سر به این صفحه بزنید قیمت ها دستتون میاد. مولتی متر
      از ۲۰۰ هزار تومن شروع میشه تا چهار پنج میلیون تومن

  • سلام مهندس با تشکر از مطلب آموزندتون، لطفا اگر میشه توضیح بدید چطور با مولتس متر تست سلامت مدار رو انجام بدیم؟ یا چطور سر و ته یک سیم رو توی ساختمون پیدا کنیم؟

    • سلام. مرسی. سلامت مدار رو باید با تست سلامت سایر عناصر الکترونیکی تشخیص بدین. مثلاً خازن،دیود،ترانزیستور رو میشه با اهم متر تست کرد.
      برای پیدا کردن سر و ته یک سیم باید از تست بیزر که در بالا توضیح داده شده استفاده کنید.

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

هدیه رایگان سایت

هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



آمار بازدیدکنندگان

  • کاربران حاضر: 5
  • بازدید امروز: 14,772
  • بازدید دیروز: 13,221
  • بازدید ماه: 424,549
  • تاریخ به‌روزشدن سایت: آذر ۲۰, ۱۳۹۶

سایت استادکارُ شاگرد

آموزش برق ساختمان در اینستاگرام