فیلم آموزش عملی برق ساختمان
مهر
4
1396

آموزش کار با مولتی متر

با سلام. تعدادی از دوستان پیام داده بودند که در کتاب آموزش برق ساختمان و سیستم های اعلان حریق، جای آموزش کار با مولتی متر خالیست، بنابراین تصمیم گرفتیم که این مطلب را در سایت منتشر کنیم و برای تمام دوستانی هم که عضو خبرنامه سایت هستند این آموزش را ارسال کنیم.
آموزش امروز را با تعریف های خسته کننده و کتابی شروع نکنیم بهتر است. پس در یک جمله خلاصه “مولتی متر همون دستگاهیه که باهاش، ولتاژ، آمپر، مقاومت و … رو اندازه گیری می کنن” و البته کاربردهای دیگری مثل تست سلامت قطعات الکترونیکی یا تست برقراری اتصال و یا تست صحیح بودن عمل لحیم کاری را بررسی می کنند.
بعضی ها به این دستگاه ولت متر، بعضی ها اهم متر و بعضی ها آمپر متر هم می گویند. ولی از آنجایی که دستگاههای جدید پیشرفته تر شده اند و همه این قابلیت ها را با هم دارند، پس اسم مولتی متر برای این دستگاه صحیح تر است.
مولتی مترها در دو نوع آنالوگ (عقربه ای) و دیجیتال موجودند. که البته نوع آنالوگ آن در مسیر پیوستن به تاریخ است و ما هم در این آموزش در مورد مولتی مترهای آنالوگ صحبتی نخواهیم کرد.
مولتی مترهای دیجیتال خود به دو دسته معمولی و اتوماتیک تقسیم می شوند که مولتی مترهای اتوماتیک، قیمتی چند برابر مولتی مترهای معمولی دارند.
“مولتی مترهای دیجیتال اتوماتیک” امکان اندازه گیری موارد اضافه تری مثل، اندازه گیری جریان متناوب (AC)، فرکانس، دما و… را دارند، در ضمن اُتو رنجAuto Range  هستند و نیازی به انتخاب رنج بصورت دستی ندارند. تصویر یک “مولتی متر دیجیتال اتوماتیک” را در پایین مشاهده می کنید. البته از آنجایی که قیمت این مولتی مترها بالاست، ما آموزشمان را بر مبنای مولتی مترهای ساده پی میگیریم. ولی روش کلی کار همه مولتی مترهای دیجیتال شبیه یکدیگر است.

مولتی متر اتوماتیک

آموزش کار با مولتی متر دیجیتال ساده:

از آنجایی که قیمت “مولتی متر دیجیتال ساده” پایین است (چیزی بین 25 تا 50 هزار تومان) و امکان تهیه آن برای بسیاری از کاربران امکان پذیر است، به آموزش کار با مولتی متر های ساده می پردازیم. در تصویر زیر یک مولتی متر دیجیتالی ساده (معمولی) را مشاهده می کنید.

ابتدا به بررسی ترمینال های ورودی مولتی متر که محل اتصال پراب ها به مولتی متر هستند می پردازیم. معمولاً 2 یا 3 و گاهی 4 ترمینال ورودی روی مولتی مترها قرار دارد. مثلاً در مولتی متر پایین 3 ترمینال ورودی وجود دارد که با مقادیر VΩmA و COM و 10A مشخص شده است.

آموزش کار با مولتی متر

  • یکی از ترمینال ها (پایین ترین ترمینال) که با علامت COM مشخص شده، به معنای پایه مشترک (منفی) است و در همه اندازه گیری ها باید پراب مشکی رنگ به این ترمینال متصل باشد.
  • ترمینال بعدی (ترمینال وسط) با علامت VΩmA مشخص شده و وقتی می خواهید، ولتاژ،اهم (مقاومت) و جریان های کوچک در حد میلی آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را به این ترمینال متصل کنید.
  • ترمینال سوم با علامت 10A مشخص شده است. وقتی می خواهید جریان های نسبتاً بزرگی در حد 500 میلی آمپر تا 10 آمپر را اندازه گیری کنید، باید پراب قرمز رنگ را از ترمینال VΩmA جدا کنید و به ترمینال سوم یعنی 10A وصل کنید. توجه داشته باشید که مولتی متر بالا فقط قابلیت اندازه گیری، جریان DC (مستقیم) را دارد و نمی تواند جریان های متناوب را اندازه گیری کند.
    حداکثر جریانی که مولتی متر بالا می تواند اندازه گیری کند، 10 آمپر است و اگر جریانی بیشتر از این از دستگاه عبور کند، دستگاه خواهد سوخت.

اکنون به معرفی قسمت های مختلف کلید سلکتوری می پردازیم.
به کلیدی که در وسط مولتی متر قرار گرفته و قابلیت چرخش دارد، کلید سلکتوری می گوییم. با چرخاندن این کلید سلکتوری می توانید انتخاب کنید که قصد اندازه گیری چه کمیتی را دارید. در تصویر زیر، رنج کمیت های مختلف مشخص شده است.

روش کار با ولت متر

البته اگر دستگاه شما با مولتی متر بالا فرق دارد، کافیست این علائم اختصاری را بدانید تا بتوانید با هر مولتی متری کار کنید.

علامت اختصاری ولتاژ ثابت متناوب

سوال: فرق ولتاژ ثابت و ولتاژ متغییر چیست؟ ولتاژی که باتری ها تولید می کنند ولتاژ ثابت و ولتاژ برق شهر که از پریزهای برق گرفته می شود، ولتاژ متناوب است.

روش اندازه گیری ولتاژ ثابت با ولت متر:

کلید سلکتوری روی مولتی متر را آنقدر بچرخانید که روی محدوده ولتاژ ثابت قرار گیرد. از آنجایی که قصد داریم تا ولتاژ یک باتری کوچک را اندازه گیری کنیم پس باید کلید سلکتوری روی مقدار 20 قرار گیرد (البته می توانید کلید سلکتوری را روی 2000m هم قرار دهید.)

روش کار با ولت متر

همانطور که می بینید پراب قرمز رنگ به ترمینال VΩmA و پراب مشکی به ترمینال COM وصل شده. آنگاه در سمت دیگر پراب قرمز رنگ را به قطب مثبت باتری و پراب مشکی رنگ را به قطب منفی وصل کرده ایم و عدد 1.5 روی نمایشگر مولتی متر نشان داده شده است. اگر جای پراب قرمز و مشکی را در باتری جابجا وصل کنید، عدد 1.5- (منفی) نمایش داده می شود.

نکته: جهت اندازه گیری ولتاژ همیشه بایستی ولت متر را به صورت موازی در مدار قرار دهید. فرضاً اگر قصد دارید ولتاژ روی یک مقاومت الکترونیکی را اندازه گیری کنید، کافیست در حالتی که برق به آن مدار وصل است، پراب های ولت متر را روی 2 پایه مقاومت الکترونیکی قرار دهید تا ولتاژ روی مقاومت به شما نشان داده شود.

توجه: حتماً زمانی که دارید ولتاژ یک عنصر الکترونیکی را روی یک مدار اندازه گیری می کنید، بایستی برق آن مدار وصل باشد.

روش اندازه گیری جریان با آمپر متر:

فرض کنید که در مدار زیر، قصد داریم که جریان عبوری از این ال ای دی های خطی را اندازه گیری کنیم. در این مدار 3 ال ای دی خطی تختِ یک متری قرار گرفته است.

روش سری کردن ال ای دی خطی تخت

کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده جریان ثابت برسد. فرض می کنیم که نمی دانیم این مدار چه جریانی می کشد، پس کلید سلکتوری را روی بالاترین مقدار یعنی 10 قرار می دهیم و پراب قرمز رنگ را به 10A متصل می کنیم در صورتی که اعداد نامفهمومی (مثل 1 یا 0) در صفحه نمایش ظاهر شود، یعنی رنج جریان را بیش از حد بالا در نظر گرفته اید، آنگاه باید کلید سلکتوری را روی گزینه های دیگری مثل 200m یا 20m قرار دهید و پراب قرمز رنگ را هم به ترمینال ورودی VΩmA وصل کنید.
از آنجایی که آمپرمتر بصورت سری در مدار قرار می گیرد، پس سیم مثبت ورودی به مصرف کننده ها را قطع می کنیم و آمپرمتر را با ال ای دی ها سری می کنیم، مانند تصویر زیر:

روش کار با آمپرمتر

نکته: آمپر متر همیشه بصورت سری در مدار قرار می گیرد.

توجه : در صورتی که مولتی متر بصورت صحیح در مدار گیرد، ال ای دی های خطی در مدار بالا روشن می شوند. و مقدار جریان عبوری در صفحه نمایش نشان داده می شود.

روش اندازه گیری مقاومت با اهم متر:

این بار قصد اندازه گیری مقدار یک مقاومت را داریم. پس پراب قرمز رنگ را از ترمینال قبلی خارج می کنیم و به ترمینال VΩmA متصل می کنیم. پراب مشکی رنگ هم طبق صحبت های قبلی همیشه باید به ترمینال COM متصل باشد. آنگاه کلید سلکتوری را آنقدر بچرخانید تا به محدوده اندازه گیری مقاومت برسد. از آنجایی که نمی دانیم اندازه این مقاومت چند اهم است، پس از بالاترین مقدار شروع می کنیم، در صورتی که اعداد نامفهومی در صفحه نمایش نشان داده شد، کلید سلکتوری را روی مقادیر کمتر قرار می دهیم.

سپس پراب های مشکی و قرمز رنگ را به دو سر مقاومت وصل کنید. مانند تصویر زیر

روش کار با اهم متر

ھنگام خواندن مقدار مقاومت به نكات زیر توجه كنید:
در مولتی متر 3 حرف اختصاری وجود دارد که عبارتند از m , K , M
m معنای میلی است یعنی عدد نمایش داده شده باید در 0/001 ضرب شود.
K به معنای کیلو است یعنی عدد نمایش داده شده باید در 1000 ضرب شود.
M به معنای مگا است یعنی عدد نمایش داده شده باید در 1000000 ضرب شود.

از آنجایی که در تصویر بالا، کلید سلکتوری روی مقدار 2000k قرار گرفته است و حرف اختصاری k، مخفف کیلو است، پس عدد نمایش داده شده (390) را باید در 1000 ضرب کنیم. در این صورت مقدار 390000 بدست می آید. یعنی این مقاومت 390 هزار اهم است.

 

نکته: مقاومت بصورت موازی در مدار قرار می گیرد و قبل از اندازه گیری مقاومت یک عنصر باید برق مدار را قطع کنید تا نتیجه بدست آمده صحیح باشد.

 

رنج بیزر (بازر):

از آنجایی که دانستن این بخش خیلی به درد یک برقکار می خورد، بد نیست که این مورد را هم یاد بگیرید. زیرا برای پیدا کردن سیم های تلفن و آیفون در برق ساختمان خیلی به کارتان می آید.
روی بیشتر مولتی مترها گزینه ای هست که علامت یک زنگ یا یک بلندگو درج شده که در تصویر بالا آن را با محدوده رنج بیزر مشخص کرده ایم.
فرض کنید که داخل یک لوله برق 10 رشته سیم وجود دارد که همه آنها همرنگ هستند، و شما می خواهید از بین این 10 رشته سیم، دو تا از آنها را مشخص کنید، کاری که می کنید این است که از یک سمت، سر آن دو سیم را لخت می کنید و به هم اتصال می دهید و از سمت دیگر مولتی متر را روی حالت بیزر قرار میدهید و پراب ها را به صورت 2 به 2 و تصادفی روی تمام سیم ها تست می کنید. هر جا که مولتی متر به صدا درآمد، یعنی آن دو رشته سیم همان دو رشته سیمی هستند که از سمت دیگر به هم متصل شده اند.

 








97 سوال مطرح شده شما هم سوالی دارید؟

  • سلام…
    یه مطلب در خصوص کار با مولتی متر به صورت کامل میخوام و نحوه تست تمام قطعاتsmd روی یه برد الکترونیکی درونش باشه…
    ممنون از پیج و تحقیق عالیتون

    • سلام آقای ابراهیمی. این فیلم هایی که بهتون معرفی میکنم آموزش کار با مولتی متر رو یاد میده و نحوه تست قطعات. قسمتی ازاین دوره روی آپارات قرار داره که می تونید ببینید.
      https://www.aparat.com/playlist/197376
      قطعات smd تفاوت ماهیت با قطعات مرسوم ندارند.

  • سلام
    من راجب برد اسباب بازی ها میخوام بدونم که با مولتی متر میشه تست سلامت گرفت ازشون

    • سلام. هر برد از قسمت های مختلفی تشکیل شده، شما هر عنصر رو می تونید جدا جدا با مولتی متر تست که سالمه یا نه.

  • سلام خسته نباشید
    ببخشید سوالم اینه ک میخواستم آمپر و ولتاژ باتری ماشین رو اندازه گیری کنم لطفا راهنمایی میکنید ک به چه صورت انجام میشه

    • سلام. ولتاژ رو که با ولت متر خیلی راحت میشه اندازه گرفت و توضیحش رو در بالا دادیم. برای آمپر هم باید یک وسیله برقی به باتری وصل بشه و ببینید که اون وسیله چند آمپر میکشه.و اگر میخوایید آمپر استارت زدن خود ماشین رو اندازه گیری کنید باید با مولتی متر کلمپی این کار رو بکنید، چون مولتی متر های دیگه بیشتر 10 آمپر رو نمی تونن اندازه گیری کنن.

  • آقا مرسی عالی بود

  • خدا قوت مهندس .انشاالله هر آرزوی که دارید برآورده بشه .خیلی مطالب ساده و مفیدی بود .دستتون درد نکنه

    • ممنونم از شما فواد عزیز. سلامت و تندرست باشید.

  • بسیییییار عالی

  • سلام واقعا عالی بود خدا مردگان شمارو بیامورزد.و قرین بهشت برین قرار بده.عالی توضیح دادی.داداش من از صفر شروع کردم اصلا سر در نمیارم ولی علاقه دارم.دوست دارم یاد بگیرم راهنمایی کن داداش.با تشکر سامیار بلوچ

    • سلام. مرسی. کتاب آموزش برق ساختمان رو مطالعه کنید. و فیلم های آموزشی که تا هفته بعد روی سایت قرار میگیره رو نگاه کنید، انشاا… یاد میگیرید.

  • خیلی عالی بود مطالب ساده ومفید . مرسی

  • بسيار عالي با تشكر

  • عالی عالی عالی بود

  • بسیار عالی ،ممنونم از توضیحاتی که داده اید

  • خیلی خیلی ممنون از زحمات و لطف شما خیلی چیزا یاد گرفتم 🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏

  • با سلام
    میخواستم بپرسم اگر در حین تست جریان و یا ولتاژ متناوب ، مولتی متر به اشتباه بر بروی حالت مستقیم تنظیم شده باشه و متصل بشه آیا آسیب میبینه ؟ حالت برعکسش چطور ؟
    با تشکر از سایت خوبتون

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


تلفن تماس سایت آموزش برق

مجوز فعالیت سایت آموزش برق


logo-enamad logo-samandehi

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

هدیه رایگان سایت


هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



سایت های همکار


سایت کالنجی

آموزش برق در شبکه های اجتماعی