فیلم آموزش عملی برق ساختمان
تیر
7
1398

نکاتی در مورد پریز برق ساختمان

دوستان آموزش برق سلام، چند روزی ست که مشغول مرور کردن مبحث 13 مقررات ملی ساختمان هستم، این مبحث در مورد طراحی و اجرای تاسیسات برقی ساختمان توضیح می دهد و کتابی‌ست بسیار نامفهوم و با کلماتی قلمبه سلمبه که اگر خیلی زور بزنید نهایتاً تا صفحه 20 این کتاب را می خوانید و بعد آن را دور می‌اندازید. بنده هم علاقه ای به خواندن آن ندارم ولی چه کنم که به خاطر شغلم مجبورم که آن را برای بار چندم بخوانم. پریز برق ساختمان

مبحث سيزده مقررات ملی ساختمان

در مبحث 13، نکات و مقررات پراکنده‌ای در مورد پریز برق ساختمان آمده است، و این پراکندگی شاید ذهن خواننده را سردرگم و طبقه بندی آنها را در حافظه مشکل کند، برای همین تصمیم گرفتم خیلی از نکات و مقررات مربوط به پریزهای برق را برای شما در این مقاله بیاورم. البته نه با آن پیچیدگی که در مبحث 13 آمده بلکه آنها را با زبان ساده و با رسم شکل برایتان توضیح میدهم تا احساس خستگی و بی علاقه گی نکنید. قطعاً دانستن این موارد بر هر برقکار و مهندس طراح یا ناظر برق ساختمان لازم و ضروریست.

پریز برق ساختمان

وقتی صحبت از پریز برق می کنیم، منظورمان تمام پریزهایی است که در یک واحد مسکونی نصب می شوند، حالا می خواهد آن پریز برای یخچال مورد استفاده قرار گیرید یا برای یک دستگاه تلویزیون، فرقی نمی کند.

محل نصب پریزهای برق دارای شرایط و ویژگی هایی است که در چند قسمت جدا آنها را توضیح میدهیم.

1- ارتفاع نصب پریز برق ساختمان

  •  ارتفاع پریزهای برق، تلفن و آنتن در اتاق ها و پذیرایی حداقل باید 30 سانتی متر باشد. ولی ما ارتفاع 40 سانتی متر را پیشنهاد می کنیم. زیرا از نظر زیبایی و راحتی در استفاده، مناسب تر است.
  •  ارتفاع نصب پریز اجاق گاز و پریز ماشین لباسشویی، حداقل 60 سانتی متر از کف تمام شده آشپزخانه است. هر پریز دیگری، به هر منظوری که در آشپزخانه نصب شود، نباید ارتفاعش از 60 سانتی متر کمتر باشد. پریزی که برای ماشین لباسشویی یا ماشین ظرفشویی نصب می شود حداقل باید 30 سانتی متر با محل خروجی لوله آب یا فاضلاب فاصله داشته باشد.
  •  ارتفاع نصب پریز هود 180 الی 200 سانتی متر از کف تمام شده است.
  •  ارتفاع نصب پریز پکیج 140 سانتی متر از کف تمام شده است. پریزی که برای پکیج نصب می شود، نباید زیر لوله های آب پکیج قرار بگیرد. و این پریز بایستی 10 سانتی متر با شیر گاز پکیج هم فاصله داشته باشد.
  •  ارتفاع نصب پریز برای یخچال و پریز برق برای روی پیش خوان آشپزخانه 120 سانتی متر است.
  •  ارتفاع نصب پريزهای برق در پارکینگ، راه پله، پیلوت، حیاط، پشت بام، خرپشته، پاسیو، موتورخانه، تراس، باید بین ارتفاع 110 تا 120 سانتی متر از کف تمام شده باشد.
  • ارتفاع نصب پریز در کنار روشویی توالت باید حداقل 110 سانتی متر باشد و 30 سانتی متر بصورت افقی از لبه بیرونی روشویی فاصله داشته باشد.
  • اگر قرار است در آشپزخانه دستگاه تصفیه آب نصب شود، چون این دستگاه داخل کابینت زیر سینک ظرفشویی قرار میگیرد، باید برای آن یک پریز برق در ارتفاع 60 سانتی متری در پشت کابینت قرار گیرد. این پریز باید بصورت افقی 30 سانتی متر با لوله های آب و لوله فاضلاب فاصله داشته باشد.

2- فاصله نصب پریزهای برق

در همه اتاقها و فضاهای مسكوني (بجز آشپزخانه، دستشويي، حمام و نظاير آن) پريزها بايد در نقاطي تعبيه شوند كه فاصله هيچيك از نقاط خط پيرامون كف اتاق، از تصوير پريزها بر روي خط پيرامون از 1.5 متر بيشتر نباشد. بدين معني كه فاصله دو پريز در طول و عرض اتاق حداكثر برابر 3 متر باشد. اندازه گيري بر روي خط پيرامون انجام مي شود. درها و پنجره های شروع شده از كف نبايد در اندازه گيری دخالت داده شوند.
فاصله تصوير پريز روي خط پيرامون از نزديكترين لبه در يا پنجرهایی كه از كف شروع شده است نبايد از 1.5 متر بيشتر باشد. حالا تمام این چند خط را در تصویر زیر نمایش می دهیم.

فاصله پریزهای برق از یکدیگر

نظر شخصی: فقط خواستم یادآورم شوم، که نه بنده این مورد را رعایت می کنم و نه تمام برقکارهایی که از نزدیک کار آنها را دیده‌ام، چون اگر قرار بود این بند را رعایت کنیم، باید در یک اتاق خواب کوچک مثلاً 4*3، تعداد 4 عدد پریز برق نصب کنیم، که قطعاً هیچ برقکاری چنین کاری نمی کند و نیازی هم به نصب این همه پریز برق وجود ندارد. و تا به حال ندیده‌ام که مهندس ناظری هم بابت این موضوع سخت گیری کند. حالا این به نظر خود شما بستگی دارد که این بند را رعایت کنید یا نه.

3- فاصله نصب پریز برق از لوله های آب و گاز

الف: حداقل فاصله كليدها و پريزهای برق و جعبه فيوز در صورتي كه شير گاز بالاتر از آنها و يا در کنار آنها نصب شده باشد، برابر 10 سانتي متر بوده و اگر شير گاز اجباراً زير آنها نصب شود این فاصله حداقل باید 50 سانتیمتر باشد. این مورد را با شکل به شما نشان میدهم تا همیشه به خاطر سپرده شود.

فاصله پریزهای برق از شیر گاز

ب: حداقل فاصله كليدها و پريزهاي برق از لوله كشي گاز طبيعي برابر 5 سانتي متر است.

پ: حداقل فاصله سیم ها و کابل‌ھای برق فشار ضعيف با لوله ھای توکار گاز طبيعی که با مصالح ساختمانی پوشيده می شوند برابر 10 سانتی متر است.

4- سایر نکات در مورد پریز برق ساختمان

  • جريان نامي پريزهاي تکفاز و سه فاز بايد حداقل 16 آمپر باشد.
  • سیم مورد استفاده برای پریزهای برق باید حداقل نمره 2.5 باشد.
  • فیوز مورد استفاده برای پریزهای برق باید 16 آمپر نوع C باشد.
  • استفاده از سه راهی های برق در هر کجای ساختمان غیر مجاز است.
  • بهتر است در جایی که فکر می کنید دستگاه تلویزیون قرار میگیرد، 2 عدد پریز برق در کنار همدیگر نصب کنید. تا در آینده نیازی به استفاده از 3 راهی برق نباشد. یکی از این پریزها برای گیرنده دیجیتال و دیگری برای دستگاه تلویزیون استفاده خواهد شد. یک پریز آنتن و ماهواره هم در کنار این 2 پریز برق قرار می‌گیرد.
  • کلیه پریزهای مورد استفاده در ساختمان باید از نوع ارت دار باشند، چه یک ساختمان ویلایی و یک واحدی باشد، چه یک مجتمع مسکونی بزرگ و چند واحدی. بعضی ها به اشتباه فقط در آشپزخانه پریز ارت دار نصب می کنند که این اشتباه است، و تمام پریزهای یک ساختمان باید از نوع ارت دار باشد.
  • اگر از قوطی کلیدهای فلزی (گالوانیزه) در پشت پریزها استفاده شده است، خود قوطی کلید هم باید به سیم ارت متصل شود.
  • جهت اتصال سیم های برق به پریز، از سرسیم استفاده شود یا سر سیم‌ها قلع اندود (لحیم کاری یکپارچه) شود.
  • استفاده از سیم های تکه تکه و چسب خورده در مدار پریزهای برق و در مدار روشنایی ها ممنوع است، تمامی سیم‌ها باید بصورت یکپارچه باشند.
  • سیم هایی که در زیر پیچ های پریز قرار میگیرند، باید همسایز باشد، یعنی هر دو رشته سیم قطر یکسانی داشته باشند. چون اگر قطر یکی از سیم ها کمتر باشد، بعد از سفت کردن پیچ های پریز، سیم نازکتر از زیر ترمینال خارج می شود.
  • شما مجاز نیستید که زیر هر کدام از ترمینال های پریز، بیش از 2 رشته سیم را قرار دهید. زیرا اگر بیشتر از 2 رشته سیم در زیر پیچ ها قرار گیرد، چون پیچ به درستی سفت نمی شود، امکان جدا شدن سیم ها وجود دارد.
  • لوله گذاری برای پریزها باید مجزا از لوله گذاری برای روشنایی ها باشد. و استفاده از یک لوله مشترک برای هر دو ممنوع است.
  • در هیچ کجای ساختمان شما مجاز نیستید که سرخط پریزهای برق را با سرخط روشنایی ها مشترک در نظر بگیرید. حتی سیم نول مورد استفاده برای پریزها باید از سیم نول مورد استفاده برای روشنایی ها جدا باشد.
  • در تمام پریزهای برق، سوراخ سمت راست باید فاز باشد (روزنه سمت راست هنگام دید از مقابل) و سوراخ سمت چپ باید نول باشد. این مورد به 2 دلیل پیشنهاد می‌شود، اولاً چون در داخل دوشاخه بعضی از وسایل برقی، یک فیوز شیشه ای کوچک در مسیر سیم فاز قرار دارد. دوماً از لحاظ همسان شدن تمام پریزهای یک واحد مسکونی این مورد باید رعایت گردد.
  • روی یک سرخط، نباید بیشتر از 12 پریز برق (مربوط به مصارف عمومی) قرار گیرد. ولی اگر نوع و توان وسیله ای كه از پريزها تغذيه خواهند شد معلوم باشد، تعداد آنها براي هر مدار محدود به جريان مجاز هادی مدار(سیم) و جريان مجاز وسيله حفاظتي آن خواهد بود، به شرط آنكه از 12 عدد پريز تجاوز نكند.
  • در ساختمانهای مسكونی براي جلوگيری از خطرات برق گرفتگی كودكان، بايد پريزها مجهز به درپوش ايمني يا پرده محافظ باشد.
  • رنگ سیم مورد استفاده برای سیم فاز در پریزهای برق، باید قرمز، زرد یا سیاه باشد. رنگ سیم نول بایستی آبی کم رنگ و رنگ سیم ارت هم ترکیبی از زرد/سبز باشد.
  • پیچیدن سیم ها به دور یکدیگر و عایق بندی محل اتصال با استفاده از چسب برق (نوار چسب) ممنوع است و کلیه اتصالات و انشعابات بایستی با استفاده از ترمینال پیچی یا ترمینال فشاری صورت گیرد.
  • انجام هرگونه سیمکشی روکار با استفاده از سیم های تک لا یا سفید دولا، و استفاده از میخ دوپا یا میخ معمولی اکیداً ممنوع است.
  • در کتاب آموزش برق ساختمان به این موضوع اشاره کرده ایم بعد نیست مجدد تکرار کنیم، به تازگی در نقشه تاسیسات برقی ساختمان ها، یک روشنایی اضطراری (مهتابی شارژی) در داخل پذیرایی و در ارتفاع 220 سانتیمتری در نظر میگیرند. این روشنایی اضطراری معمولاً در بالای درب ورودی واحد یا در بالای کلیدهای روشنایی پذیرایی قرار میگرد و برای آن یک پریز برق تعبیه می شود تا مهتابی شارژی از طریق دوشاخه به این پریز متصل شود. این پریز نباید با سایر پریزهای ساختمان اشتباه گرفته شود و برق ورودی به این پریز باید از کلیدهای روشنایی پذیرایی تامین شود، نه اینکه با سایر پریزهای پذیرایی سری شود. چون در واقع این پریز یک پریز واقعی نیست، بلکه محلی برای تشخیص و نصب روشنایی اضطراری است.
  • محل و تعداد پريزهاي آشپزخانه بايد با توجه به چيدمان تجهيزات و وسايل برقي مشخص شود. نصب 6 پریز برق در آشپزخانه الزامی است. یک پریز برای یخچال، یک پریز برای اجاق گاز، یک پریز برای هود، یک پریز برای ماشین لباسشویی، یک پریز برای روی پیشخوان (اوپن)، و یک پریز هم برای پکیج. اگر در نقشه های جانمایی تجهیزات ماشین ظرفشویی و دستگاه تسویه آب هم قرار دارد، باید برای آنها هم پریز مجزا نصب کنید.







32 سوال مطرح شده شما هم سوالی دارید؟

  • سلام آقای مهندس پریز را باز کردم. ده تا سیم داره نمیدونم چه جوری به پریز وصل کنم.میشه راهنمایی کنید.

    • سلام. ولی شما فرمودین که 4 تا سیم پشت پریز قبلی بوده!!!
      حالا دقیقاً مثل پریز قبلی هر تعداد سیمی که به ترمینال سمت راست وصل بوده وصل کنید به ترمینال سمت راست در پریز جدید و هر تعداد سیمی که به ترمینال سمت چپ وصل بوده رو به ترمینال سمت چپ در پریز جدید وصل کنید.

  • سلام آقای مهندس.من یکی از پریزهای آشپزخانه خونه را عوض کردم.پریز قبلی دو تا سیم فاز داشت دو تا سیم نول.من یه فاز و یه نول را چسب زدم و کنار گذاشتم و یه فاز و یه نول را به پریز جدید نصب کردم که باعث شد جریان برق دو پریز دیگر آشپزخانه ضعیف بشوند و قابل استفاده نیستند.علت از نظر شما چیه؟

    • سلام. مثل پریز قبلی هر دو تا سیم نول با همدیگه و هر دو تا سیم فاز با همدیگه باید وارد یکی از ترمینال های پریز بشن. چون هر پریز برقش رو از پریز کناری میگیره.

  • سلام مهندس
    من و خانواده در طبقه اول یک ساختمان 5 طبقه تکواحدی زندگی میکینم ساختمان نوساز و انشعاب برق جداست برای هر واحد…. ساختمان دارای یک پمپ آب می باشد.. هر سری که پمپ روشن و خاموش میشه علی الخصوص شبها نور روشنایی های واحد ما آنی کم و زیاد میشن … میخواستم دلیلش رو بپرسم

  • سوال دیگرم این بود که با توجه به حمایت از تولید داخلی در یک ساختمان ۴۸ واحده به اصرار من مالک ترموستات مدل مرسدس خرید باور کنید پنج برابر زمان و زحمت نصب ترموستات مثلا هانیه را متحمل شدم چون ترموستات مرسدس توکار بوده و جایی برای سیم باقی نمی ماند وانتهای تک تک قوطی کلیدها را کندم تا ترموستات و سیمها جای گیرند اگر شناختی با سازندگان این محصول داری یک تذکر بدهید

  • جدیدا در واحدهای مسکونی نصب فیوز حفاظت جان اجباری شده علت اینکه اگر نول اضطراری با نول اصلی مشترک شوند باعث پریدن فیوز میشود چیست.

  • سلام خسته نباشید اگر یخچال یا سولاردم یا ماشین لباسشویی بوسیله ی یک رابط (سه راهی بدون سیم ونه محافظ) به پریز متصل شود ممکن است خطری برای دستگاه بوجود بیاید؟(حتی اگر فقط یک دستگاه به سه راهی متصل شود!؟) ممنونم در پناه حق سلامت باشید

    • سلام. مرسی. یخچال برق مصرفی پایینی داره ولی سولاردم و ماشین لباسشویی چون جریان زیادی میکشن و اون رابط ها اتصال رو به درستی برقرار نمیکنن، باعث میشه که اون رابط یا پریز برق داغ بشه و احتمال آتش سوزی هست.

  • سلام آقای مهندس.طاعات و عبادات شما قبول
    اگر برای روشنایی ها فیوز 16 و برای پریز ها فیوز 25 استفاده کنیم آیا بهتر است؟
    برقکار ساختمان ما نظرش این هست که چون تفاوت قیمت خاصی نداره فیوز قوی تر بذاریم بهتره.

    • سلام قاسم جان، طاعات و عبادات شما هم قبول. ببخشید این رو عرض میکنم، ولی برقکار شما خیلی بیسواد هستن. فیوزها برای محافظ از سیم ها و وسایل برق در سرخط قرار میگیرن و اگر فیوز روشنایی ها از 10 آمپر بیشتر باشه و فیوز پریزها از 16 آمپر بیشتر باشه. این محافظت به درستی انجام نمیشه.

  • سلام جناب مهندسی مرادی

    از یک پریز برق خانگی میشه برای استفاده هم زمان از دو کامپیوتر استفاده کرد؟

    برای کامپیوترها و برق و سیم کشی برق مشکلی ایجاد نمی کنه؟؟

    • سلام. بله میشه و مشکلی نداره، کامپیوترها که مصرفی ندارن.

  • سلام و عرض ادب مهندس
    منظور از فیوز شیشه ای که داخل دوشاخ برق هست چیه خب امکان داره دوشاخ رو جهت دیگه به پریز زده بشه چه ربطی داره که فاز سمت راست باشه بهتره؟؟؟؟

    • سلام. مرسی. این تصویر رو ببینید.
      https://bit.ly/2VALrH6
      همونطور که میبینید مدل دوشاخه طوری هست که حتماً باید سیم های اون به سمت پایین باشه و نمیشه اون رو برعکس به پریز وصل کرد. جدای از این مورد برای هم شکل شدن نصب تمام پریزها باید این قاعده رو رعایت کنیم.

      • مچکرم مهندس ببخشید اونوقت این دوشاخ ها پرسی هستند یا پیچی که قابل باز شدن باشه که فیوز سوخت بشه عوض کرد؟و اینکه مهندس من کتاب آموزش برق خریدم چیزی در مورد روش همبندی و اتصال به چاه ارت نبود آیا در آموزش عملی هست همبندی ساختمان‌؟و مهندس اگه میشه به این افرادی که کتاب خریدن تخفیف بیشتری بدین برای خرید آموزش عملی مرسی ممنون

        • خواهش میکنم، بله این دوشاخه ها پیچی هست و قابل باز شدن.
          در کتاب در مورد چاه ارت هست ولی در مورد همبندی نیست. در دوره عملی هم از همبندی صحبت نشده. ولی همونطور که در کامنت قبلی تون گفتم مهندس پژوهان گفتن که دارن روی یک دوره ارت و همبندی کار میکنن، از ایشون میخوام که سریعتر این دوره رو تکمیل کنن.
          الان تخفیف خوبی روی دوره آموزش عملی هست و تا دو سه روز آینده این تخفیف برداشته میشه.

  • با سلام ممنون از کتاب خوبتان بنده فایل pdf را از سایت دانلود کردم و در صفحه ۱۴۱ فایل pdf به مشکلی برخوردم و در وسط صفحه یک آدرسی سی را نوشته بود ولی موقعی که آن آدرس سایت اینترنتی را میزنم آن سایت باز نمی کند یا چیز دیگر را می آورد لطفاً راه حلی را پیشنهاد کنید که بنده به سایت هایی که در این کتاب اعلام شده است دسترسی پیدا کنیم

    • سلام جناب حسینی. این مشکل برای دوستانی پیش میاد که از طریق گوشی شون اقدام به باز کردن اون لینک ها میکنن. چون بجای اینکه مستقیم لینک رو در نوار آدرس مرورگر تایپ کنن، در نوار جستجوی گوگل سرچ میکنن. پس با لپ تاپ یا کامپیوتر خانگی هم تست کنید.
      اگر امتحان کردین و باز مشکل حل نشد، بفرمایید که اون آدرس اینترنتی در مورد چی هستش تا فیلمش رو براتون ایمیل کنیم.

  • سلام
    مهندس یه ساختمون ۴ طبقه هست که کنتور عمومی نداره میخان که برق راه پله رو طوری جدا کنن که هر ماه نوبتی وصل کنن به یکی از واحدها.به جز راه حل ساده که گرفتن انشعاب برای هر واحد و گذاشتن پریز و دوشاخه برای هر واحد.راه حل حرفه ای سراغ دارید؟

    • از دوتا کلید دو پل استفاده کن. مشترک هر دوتا کلید دو پل رو به هم وصل کن و از اون دو تا مشترک یک انشعاب برای راهرو بگیر. حالا چهار تا پیچ باقی مانده رو به چهار تا کنتور وصل کن. روی کلیدها شماره طبقات یادت نره.

    • البته باید انشعاب بیرونی کنتورها همگی یکی باشن. چون اگه یکی نباشن ولتاژت کمتر یا بیشتر یا کلا صفر بشه.
      موفق باشی.

      • سلام. ممنون از پاسخ شما، البته اگر فاز ورودی از هر کنتور متفاوت باشه و به اشتباه 2 تا از کلیدها همزمان در حالت وصل قرار بگیره، اتصالی پیش میاد.پس باید این مورد رو هم مدنظر قرار بدن، یا کلیدها رو در جایی قرار بدن که فقط مدیر ساختمان یا یک فرد آگاه بتونه به اونها دسترسی داشته باشه.

        • سلام مهندس،یعنی چی اگر فاز ورودی از هرکنتور متفاوت باشه ودچار اتصالی میشه؟منظورتون رو واضح بگید،یعنی ممکنه امپر هر کنتور کم یا زیادباشه ووقتی دوکلید همزمان میزنیم این کم یا زیاد بودن امپر باعث اتصالی بشه؟

          • سلام. خیر. روی تیر برق سه تا فاز هست و یک نول. اداره برق برای اینکه به یکی از فازها فشار نیاد، کنتورهای برق مشترکین یک کوچه رو تقسیم میکنه روی هر سه تا فاز. و اگر هر کدوم از این سه تا فاز با هم برخورد کنن، اتصال کوتاه ایجاد میشه و جرقه میزنه. حالا باید ببینید که فاز ورودی اون دو کنتور از یکی از سیمهای روی تیر برق گرفته شده یا از دو تا سیم متفاوت، اگر از دو تا سیم متفاوت باشه نمی تونید اونها رو به همدیگه وصل کنید.

  • به نظر شما اگر برقکار فاز را سمت راست پریز ببندد فقط
    ۱.محافظت لوازم برقی توسط فیوز شیشه ای هست
    ۲.و دلیل دیگر هم همسان شدن تمام پریز ها میباشد
    یا دلیل دیگری هم وجود دارد؟؟؟؟

    • سلام. خیر دلیل دیگه ای نداره و همین دلایلی که گفتین برای این کار کافیه.

  • سلام جناب مهندس،ممنون ازمقالات آموزنده شما همیشه ازشون استفاده میکنم وبسیارعالی.من نسخه پی دی اف یک مقدار یرام مشکل هست خوندنش،امکانش هست نسخه چاپیش رودوباره موجودکنیدتاماهم بتونیم ازش بهره ببریم.باتشکرفراوان ازشما

  • چرا نبايد سرخط پبريز و روشنايي مشترک باشه؟؟؟

  • تشکر واقعا اموزنده بود

  • سلام.دليل استفاده نكردن سيم نول پريز براي نول روشنايي چيه؟ليل خاصي داره

  • با سلام
    آقای مهندس مرادی خسته نباشید من قبلا پی دی اف برق ساختمان را خریداری کرده ام ولی زیاد نمیتوانم از آن استفاده نمایم امکانش هست نسخه چاپی را خریداری نمایم؟
    متشکرم

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


تلفن تماس سایت آموزش برق

مجوز فعالیت سایت آموزش برق


logo-enamad logo-samandehi

آخرین سوالات پاسخ داده شده

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

هدیه رایگان سایت


هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



سایت های همکار


سایت کالنجی

آموزش برق در شبکه های اجتماعی