فیلم آموزش عملی برق ساختمان
آذر
12
1394

جعبه فیوز

آموزش نصب جعبه فیوز در برق ساختمان :

 

طریقه نصب و سربندی سیم ها در جعبه فیوز با فیوزهای مینیاتوری و فیوزهای محافظ جان در این آموزش تقدیم شما می گردد.

 

جعبه فیوز

جعبه فیوز

 

 

جعبه فیوز یا تابلو برق انتهای یا تابلو برق واحدها هر سه اسم هایی هستند که برای جعبه فیوز بکار می روند، جعبه فیوز از قسمت های مهم در برق ساختمان است که در داخل هر واحد ساختمانی و معمولاً در ورودی واحد نصب می شود، سرخط تمام مصرف کننده های یک واحد مسکونی از آن تغذیه می شود، و در نقشه های برق ساختمان آن را با علامت اختصاری DP نشان می دهند.

تا چند سال قبل در ساختمان های مسکونی خبری از جعبه فیوز نبود و به روش جعبه تقسیم سیمکشی منازل انجام می شد. ولی از آنجا که جعبه فیوز مزیت های زیادی را با خود آورد. استفاده از آن فراگیر و حتی مقررات برق ساختمان استفاده از آن را الزامی کرد. بزرگترین مزیت جعبه فیوز این است که در صورت ایجاد مشکل در یک سرخط، تنها آن مسیر از مدار خارج می شود و برق بقیه مسیرها قطع نمی شود.

از آنجایی که سر خط همه مصرف کننده ها به آن منتهی می شود. پس این قسمت تامین کننده ی برق تمام اجزای یک واحد مسکونی است. برق ورودی به جعبه فیوز  توسط یک کابل 3 در 4 -برای کنتورهای 25 آمپر- یا یک کابل 3 در 6 -برای کنتورهای 32 آمپر- از تابلو کنتور اصلی تامین می شود.

وقتی گفته می شود که یک جعبه فیوز هشت تایی است، یعنی این جعبه فیوز گنجانیش نصب 8 فیوز مینیاتوری را دارد. جعبه فیوزها در هر سایزی که بخواهید در بازار موجودند، ولی در برق ساختمان بیشتر از نوع 8 تایی تا 12 تایی استفاده می‌شود.

انواع فیوز در برق ساختمان :

قبل از این که به سراغ جعبه فیوز و نقشه سیم کشی آن برویم باید فیوزها را بشناسیم :

فیوز : فیوزها انواع مختلفی دارند ولی در برق ساختمان بیشتر با نوع فشنگی ، اتوماتیک، مینیاتوری و محافظ جان سروکار داریم، پس به توضیح این موارد بسنده می کنیم.

فیوزهای مینیاتوری، فشنگی و اتوماتیک (آلفا) : این سه مدل از فیوزها مدارات برق را در مقابل اتصال کوتاه ( یعنی برخورد سیم فاز با نول ) و اضافه بار ( یعنی کشیدن جریانی بیشتر از جریان نوشته شده روی فیوز ) محافظت می کنند. فقط یک ورودی و یک خروجی دارند و در مسیر سیم فاز قرار می گیرند، پس می توان گفت که به صورت سری در مدارهای برق ساختمان قرار می گیرند.
در تصویر پایین یک مدل فیوز فشنگی به همراه پایه آن را مشاهده می کنید. این فیوزها از سه قسمت تشکیل شده اند. مغزی، کلاهک و پایه فیوز. که مغزی روی پایه فیوز قرار می گیرد و کلاهک روی مغزی قرار می گیرد.
در صورتی که این فیوز عمل کند، باید مغزی آن دور انداخته شود. چون مغزی فیوز فشنگی یکبار مصرف است. برای تعویض مغزی باید کلاهک روی آن را در خلاف جهت عقربه های ساعت بچرخانید و مغزی را بیرون آورده و تعویض کنید.

فیوز فشنگی

فیوز فشنگی

 

و در تصویر پایین فیوزهای اتوماتیک یا آلفا را مشاهده می کنید. برخلاف فیوزهای قبلی که یکبار مصرف هستند، این فیوزها اگر عمل کنند، کافیست چند ثانیه صبر کنید تا خنک شوند و سپس دکمه مشکی که روی آن قرار گرفته را دوباره فشار دهید تا اتصال برقرار شود. دکمه قرمز رنگ هم به این خاطر است که بتوانید به صورت دستی فیوز را قطع کنید.
این فیوزها هم مانند فیوزهای قبلی روی یک پایه بسته می شوند.

فیوز اتوماتیک

فیوز اتوماتیک

و در پایین تصویر یک فیوز مینیاتوری را مشاهده می کنید. فیوزهای مینیاتوری پرکاربردترین فیوزها در برق ساختمان هستند.
این فیوزها از لحاظ سرعت کار به چند دسته تقسیم می شوند. که با حروف اختصاری که روی آن درج می‌شود مشخص می‌شوند. این حروف عبارتند از:

  • نوع A : تندکار
  • نوع B : تقریبا تندكار
  • نوع C : متوسط
  • نوع D : كندكار

ما در برق ساختمان فقط با نوع B و C سروکار داریم که نوع B برای سرخط روشنایی ها و نوع C برای سرخط پریزها استفاده می‌شود. تا قبل از این برقکارها همه فیوزهای یک ساختمان را از نوع C انتخاب می کردند ولی در ویراش جدید مبحث 13 مقررات ملی برق ساختمان تاکید شده است که باید برای روشنایی ها از نوع B و برای پریزها از نوع C استفاده گردد.
به فیوز زیر نگاه کنید، روی آن کلمه C25 درج شده است، یعنی این فیوز از نوع C است.

 

فیوز مینیاتوری

فیوز مینیاتوری

 

نقشه سیمکشی و سربندی جعبه فیوز :

نقشه نصب فیوزهای مینیاتوری در تصویر زیر آمده است. نقشه فیوزهای فشنگی و فیوزهای اتوماتیک هم دقیقاً به همین شکل  است.

 

 

نقشه جعبه فیوز

نقشه جعبه فیوز

به خاطر شلوغ نشدن نقشه بالا ادامه سیم ارت رسم نشده است. کافی است تمام سیم های ارتی که به داخل جعبه فیوز می آید را با شمش ارت -شینه ارت- به سیم ارت اصلی وصل کنید. اطلاعات کاملتر در مورد نحوه نصب سیم های ارت در کتاب آموزش برق ساختمان آمده است.

 

نکته: ورودی و خروجی در کلیدهای مینیاتوری مهم نیست، یعنی مهم نیست که ورودی از بالای فیوز باشد یا از پایین. ولی در استانداردهای برق ساختمان آمده است که ورودی را از بالای کلید مینیاتوری و خروجی از پایین فیوز باشد.

 

محافظ جان : فیوز یا همان کلید محافظ جان که کم کم دارد جای خود را در برق ساختمان باز می کند، علاوه بر اضافه بار و اتصال کوتاه، می تواند از برق گرفتگی، شوک الکتریکی، جریان نشتی و افزایش ولتاژ هم از مدار شما محافظت کند.

این فیوز ها 2 ورودی و 2 خروجی دارند. چون علاوه بر سیم فاز، سیم نول هم به فیوز محافظ جان وصل می شود. نقشه نصب فیوز محافظ جان در پایین رسم شده است.

 

 

نقشه فیوز محافظ جان

نقشه فیوز محافظ جان

می بینید که فاز و نول از قسمت بالای کلید محافظ جان وارد شده و از قسمت پایین خارج می شود. ولی برای فیوزهای مینیاتوری و فشنگی اینکه ورودی از بالا باشد یا پایین، مهم نیست.

نکته: در مقررات جدید مبحث 13 آمده است که نصب یک عدد فیوز اصلی، قبل از کلید محافظ جان الزامی است. یعنی در تصویر بالا بایستی یک عدد فیوز مینیاتوری 32 آمپر قبل از محافظ جان نصب شود.

 

حال به سراغ این موضوع می رویم که، ظرفیت فیوزهایی که در جعبه فیوز استفاده می کنیم، چقدر باید باشد؟ یا فیوزهای جعبه فیوز باید چند آمپر باشند؟

  • برای سرخط روشنایی ها از فیوز 10 آمپر نوع B استفاده کنید. (B10)
  • برای سرخط پریز های آشپزخانه از فیوز 16 آمپر نوع C استفاده کنید. (C16)
  • برای سرخط پریزهای پذیرایی و اتاق خواب از فیوز 16 آمپر نوع C استفاده کنید. (C16)
  • برای فیوز اصلی از نوع 25 یا 32 آمپر -بسته به آمپراژ کنتور- استفاده کنید. فیوز اصلی هم می تواند نوع B و هم می تواند نوع C انتخاب شود. ولی بهتر است که نوع B انتخاب شود زیرا معمولاً در کنتورهای برق از فیوزهای نوع C استفاده می‌شود، و بهتر است که فیوز پایین دست آن (یعنی همان فیوز اصلی داخل جعبه فیوز) از نوع B انتخاب شود تا در صورت بروز اتصالی، اول فیوز داخل جعبه فیوز بپرد.
  • کلید محافظ جان باید با فیوز اصلی هم آمپر باشند. یعنی اگر فیوز اصلی 32 آمپر است، محافظ جان هم باید 32 آمپر باشد.
  • برای سرخط کولر آبی از فیوز 16 آمپر نوع C استفاده کنید. (C16)

 

این آموزش از کتاب آموزش برق ساختمان و سیستم های اعلان حریق آمده است، اگر به دنبال مطالب جذابتر در مورد برق ساختمان هستید، سری هم به این کتاب بزنید و فصل اول آن را رایگان دانلود کنید.








900 سوال مطرح شده شما هم سوالی دارید؟

  • سلام عرض ادب و احترام. سوالی داشتم ممنون میشم پاسخگو باشید.
    یه خونه ویلایی دوبلکس درحال ساخت داریم طبقه اول پذیرایی آشپزخانه و سرویس بهداشتی طبقه دوم ۳ تا اتاق خواب یه سرویس بهداشتی. باتوجه به افزایش قیمت روز لوازم و مصالح میخوام زودتر سیم ها و کلید مینیاتوری ها رو تهیه کنم لطفا بفرمایید من چندتا کلید مینیاتوری و از چه نوع تهیه کنم. ۳ تا کولر گازی هم دارم. و کدوم سرخط ها رو باهم قرار بدم ممنون

    • سلام
      ۱.سرخط کولر های گازی رو که باید حتما از هم جدا بگیرید با مینیاتوری ۱۶ آمپر تیپ c
      ۲.سرخط پریز های آشپزخانه هم جدا باشه با مینیاتوری ۱۶ آمپر تیپ c
      ۳.سرخط پریز های پذیرایی و سرویس بهداشتی هم با هم بگیرین با مینیاتوری ۱۶ آمپر نوع c
      ۴.سرخط روشنایی های پذیرایی و آشپزخانه و لامپ و فن سرویس هم جدا با مینیاتوری ۱۰ آمپر نوع b
      ۵.پریز های اتاق خواب ها و سرویس بالا هم ۱۶ آمپر نوع c
      ۶.روشنایی اتاق خواب ها و سرویس بالا هم ۱۰ آمپر نوع b
      ۷.یه کلید محافظ جان هم میگیرید واسه ورودی مسیر قبل از مینیاتوری ها ۳۲ آمپر نوع b

      پس در کل ۶ تا مینیاتوری ۱۶ آمپر و ۲ تا ۱۰ آمپری میخواین همشون نوع c + یه محافظ جان ۳۲ آمپر نوع b

  • سلام، امروز وارد ویلا شدم و متوجه شدم چراغ جلو برق نداره، کنترل کردم و دیدم کلید و پریز قسمت جلو خونه توش برق نیست، اومدم جعبه فیوز داخل خونه رو چک کردم و دیدم فیوزهای مینیاتوری فازمتر رو روشن نمیکنن ولی تو خونه بجز 1 قسمت، بقیه جاها برق هست، کنترل بیشتر کردم و فهمیدم تمام سیمهای نول رو به فیوزهای مینیاتوری وصل کردن و سیمهای فاز رو به هم پیجوندن و روش چسب برق زدن، این خطرناک نیست که فازها به فیوز وصل نشده؟
    الان اصلا به فکر قطعی جلو خونه نیستم و این موصوع فاز و نول خیلی نگرانم کرده،
    راستی اینم بگم که سیم هایی که بهم پیجونده فازمتر رو روشن میکنه، ولی فازمتر رو به فیوزها میزنم روشن نمیشه
    خواهش میکنم اگر ممکنه بهم جواب بدید چون الان شمال هستم و اینجا یجورایی غریبم و برقکار هم که میبینید چه ولی زده و رفته، لطفا اگر خطرناکه بگید که برم یکی رو پیدا کنم بیاد درست کنه. ممنونم از کمک و راهنماییتون

    • سلام آقا علیرضا
      بله درسته کاملا کار غیر استاندارد و نادرست و خطرناکی کرده که نول رو به مینیاتوری ها داده و فاز رو با نوار چسب به هم سربندی کرده ، باید فاز وارد مینیاتوری ها بشه و همچنین نول ها هم توسط شمش نول با هم سربندی بشن نه با دور هم پیچوندن و نوار چسب ، در ضمن لازمه که قبل از مینیاتوری ها هم از کلید محافظ جان استفاده بشه ، پس در اسرع وقت موارد فوق رو تغییر بدین تا مورد خطرات ناشی از کار واقع نشین
      بعد هم به سراغ کلید ها و پریز ها برین و اطمینان حاصل کنین که در کلید ها فاز به کلید رفته و در پریز ها هم سوراخ سمت راست فازه اگه غیر از اینا بود حتما حتما همه رو تغییر بدین در اینصورت سیم کشی شما مطابق استاندارد های برق ساختمون میشه
      موفق باشید

  • سلام مهندس وقت بخیر میخواستم بدونم که از کنتور تا جعبه فیوز ساختمان از چه سیمی استفاده کنم واگه ازسیم 1/2.5استفاده کنم مشکل داره یا نه …

    • سلام جناب آقای ملک زاده
      بله اون نمره سیم واسه این مسیر کمه ، اگه کنتور تون ۲۵ آمپری هستش سیم نمره ۴ و اگه ۳۲ آمپری هست سیم نمره ۶ بزارین

  • سلام تو خونه ما قبل از فیوز ها یک محافظ جان وصله دقیقا مثل شکل بالا ولی تقریبا روز یکی دوبار بعضی وقتا هم دو سه روزی یه بار محافظ جان میپره دلیلشم نمیدونم اینم بگه اون موقع هم که لوازم برقی وصل نبودن فقط یه کولر کار می کرد همین مورد رو داشته. میشه راهنمایی کنید؟

    • سلام. احتمال اول این هستش که خود محافظ جان خراب شده باشه. احتمال دوم هم اینکه واقعاً در یکی از سرخط ها یک نشتی دارید. پس در هر روز یکی از فیوزها رو پایین بدید ولی بقیه فیوزها بالا باشه، اگر متوجه شدید در یکی از فیوزهایی که پایین دادید دیگه محافظ جان عمل نمیکنه، همون میشه سرخط معیوب و بعدش باید در اون سرخط دنبال نشتی بگردید.

  • سلام خسته نباشی مهندس جان کنتور برای یه ساختمون نصب کردیم کنتور دیجیتال و ی فیوزی نصب کردن روش با نشان C25 خب بعد من میخوام از این یه برق بکشم به ی لامپ وصل کنم همون جا مدار بندیشو هم کردم با کلید یک پل اینا فقط موندم که اون فیوز که رو کنتور هس با سی25 ایا من باید بازم فیوز نصب کنم یا نمیخواد و آیا سیمهای فاز و نولو که از کنتور میاد رو به یه پریز وصل کنم بعد اون مدار بندیو به پریز وصل کنم ممنون میشم کمک کنین

    • سلام. مرسی. استانداردش اینه، در کنار کنتور یک جعبه فیوز روکار یا توکار نصب کنید و یک انشعاب از کنتور ببرید به جعبه فیوز، بعدش دو تا فیوز 10 آمپر تیپ بی و 16 آمپر تیپ سی نصب کنید. از فیوز 10 ببرید برای روشنایی ها از فیوز 16 ببرید برای پریز ها

  • بادرود فراوان،برای نصب کنتاکتور در جعبه فیوز آپارتمان باکلیه وسایل خانگی ودوکولرگازی ۱۸۰۰۰ وبرق تکفاز۲۵امپر از کنتاکتور با چه مشخصاتی استفاده شود…سپاسگزارم .

    • سلام جناب قوامی، چرا اصلاً میخوایید کنتاکتور نصب کنید. در حالت عادی نیازی به اینکار نیست. مگر اینکه بخوایید یک محافظ کلی برای برق واحدتون قرار بدید. و اگر اینطور باشه شما نیاز به یک کنتاکتور 25 آمپر دارید.

  • سلام خداقوت مهندس.
    ایابرای جمپرکردن فیوزازسیم 6بااستفاده از سرسیم وایرشودوبل اصولی است.
    اموزش نصب محافظ جان ترکیبی سه فاز بذارید.

    • سلام. مرسی. 90 درصد برقکارها از سیم جهت جمپر کردن استفاده میکنن. و جایی ندیدم که استاندارد بگه این کار درسته یا اشتباهه.
      چشم در روزهای آینده.

  • سلام برای منزل ۳ تا کولر پنجره ای طراحی شده (فعلا یک کولر ۲۴ هزار نصبه) و ۲ خواب و پذیرایی و آشپزخانه داره داخل کنتور فقط یک فیوز فشنگی ۲۵ آمپر نصبه. محافظ زیرکنتوری ۳۰ آمپر سارا بعد فشنگی گذاشتم فقط تو مسیر کولر ۲۴ هزار و برق خوابها پذیرایی و آشپزخانه. ۲ تا کولر دیگه هم مستقیم از فیوز فشنگی گرفتم یعنی ۳سیم از فشنگی خارج شده.داخل جعبه فیوزساختمان ۶ تا فیوز ۲۵ آمپر نصبه. میخواستم بپرسم برای احتیاط لازمه فشنگی رو بکنم ۶۳ آمپر چون کمی گرم میکنه.اگر راهنمایی و اصلاحی لازمه لطف میکنید ممنون میشوم. تشکر فراوان

    • سلام بانک جان، وقتی کنتور شما 25 آمپر هست و براش یک فیوز فشنگی 25 آمپر نصب کردن، دیگه 63 کردن فیوز مشکلی رو حل نمیکنه چون بیشتر از اون کنتور جوابگو نیست.
      تویه قبض برق تون رو نگاه کنید اگر کنتور شما 25 آمپر باشه، نمی تونید همه اون کولرها رو همزمان روشن کنید. چون کنتور کم میاره.

  • درود استاد

    مشکل برق ساختمان ویلایی مسکونی:

    سوختن لامپ کم مصرف و دود کردن لامپ در حد آتش گرفتن، که مجبور شدیم سریع کلید رو قطع کنیم.

    سوختن دینام کولر و عدم متوجه شدن ما بعد از چند ساعت بدون اینکه فیوز قطع شود.تا حدی که سیم پیچ دینام کاملآ سوخته بود و بدنه دینام در حد آتیش گرفتن سرخ شده بوده.

    در هیچ کدوم از موارد فوق نه فیوز کنتور و نه فیوز ساختمان قطع شد.

    موضوع ، قبلاً توسط برقکار چک‌شده که تمام مسیرهای مصرفی از فیوز گذشته باشه؛ ولی متاسفانه طی مواردی که ذکر شد هنوز مشکل به قوت خود باقیه.

    فیوز سرخط اصلی C25
    دیگر فیوزها B16 و C10

    ممنون میشم استاد ،راهنمایی بفرمایید.
    خدا خیرتون دهد.پیروز و سربلند باشید.

    • سلام بهرام جان، طول مسیر از کنتور تا داخل ساختمان چند متر است؟
      اگر فیوزها عمل نکنن باید با یک دستگاه مولتی فانکشن تستر سلامت اونها تست بشن، البته با اتصال کوتاه کردن هم میشه تست کرد ولی اصولی ترش استفاده از دستگاه تستر هست.

  • سلام مهندس وقت بخیر
    دارم روی یه پلان کار میکنم که تو یکی از طبقات هر خط روشنایی 10 چراغ 70وات داره ک مجموع توانش میشه 700وات وتقسیم بر ولتاژ 220 میشه 3.1 آمپر که اصلا منطقی نیست
    یعنی حداقل باید 8امپر میشد که فیوز 10 امپر بزارم کجای کار اشتباهه؟

    • سلام. مرسی. درسته که این چراغ ها بعد از راه اندازی محموعاً 3.1 آمپر جریان میکشن. ولی در لحظه استارت یک جریان حجومی اولیه دارن. پس بنظرم برای هر 10 تا 15 تا از این پنل ها یک سرخط جدا قرار بدید.

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


تلفن تماس سایت آموزش برق

مجوز فعالیت سایت آموزش برق


logo-enamad logo-samandehi

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

هدیه رایگان سایت


هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



سایت های همکار


سایت کالنجی

آموزش برق در شبکه های اجتماعی