خرید کتاب آموزش دوربین مداربسته 2
خرداد
۱
۱۳۹۷

فیوز برق

فیوز برق یکی از مهمترین قسمت ها در هر مدار الکتریکی محسوب می شود. به منظور حفاظت تاسیسات روشنایی، برق صنعتی، سیم و کابل و ماشین آلات در برابر اضافه بار و جریان اتصال کوتاه از فیوز و کلیدهای اتوماتیک استفاده می گردد. البته به دلایل زیر نمی توان فقط از فیوز در مدارها استفاده کرد:

  1. فیوزها همیشه نمی­توانند حفاظت را کامل و بدون خطا انجام دهند.
  2. در شبکه سه فاز در زمان ازدیاد جریان اغلب قطع سه فاز بطور همزمان ضروری است.
  3. در بعضی از شبکه‌­های توزیع لازم است به محض برگشت جریان/ولتاژ یا افت بیش از ولتاژ نامی، مدار بصورت خودکار قطع گردد.
  4. در بعضی موارد ورود اتوماتیک یا دستی ژنراتور اضطراری یا ترانسفورماتور در شبکه توزیع جهت تداوم کار شبکه یا انجام تعمیرات دوره ای شبکه اجتناب ناپذیر می­باشد.

فیوز

انواع فیوز برق :

حال به بررسی انواع فیوز برق و کاربرد آن­ها می­‌پردازیم.

  • فیوز فشنگی

فیوز فشنگی از دو قسمت پایه و کلاهک تشکیل شده است. در فیوز فشنگی برای هدایت و حفاظت جریان از فشنگ مخصوص استفاده می شود. داخل این فشنگ یک سیم حرارتی وجود دارد که در هنگام عبور جریان زیاد و یا اتصال کوتاه این سیم ذوب می شود و مدار را قطع می­­کند. ته فیوز فشنگی یک پولک با رنگ­های مخصوص وجود دارد که بیانگر جریان مجاز آن فیوز می باشد. این پولک به سیم حرارتی متصل می­باشد که در هنگام ذوب شدن سیم حرارتی پولک رنگی متصل به آن از جای خودش خارج می­شود که این امر نشانگر سوختن و معیوب بودن فیوز می­‌باشد.

فیوز فشنگی

بنابراین به منظور وصل مجدد، باید یک عدد فیوز جدید جایگزین فیوز سوخته شود. از آنجاییکه برای تعویض این فیوزها نیاز به داشتن دانش بوده و در صورت قطع برق امکان آن برای کاربران میسر نبوده است تصمیم گرفته شد که به جای این فیوزها از فیوزهای مینیاتوری و خانواده آن استفاده گردد.

باید توجه داشت امروزه از فیوزهای فشنگی فقط در تابلوهای آسانسوری استفاده می­‌شود تا در صورت قطع شدن فیوز و ازکار افتادن آسانسور، دلیل قطع فیوز بررسی گردد.

  • کلید اتوماتیک یا کمپکت یا کامپکت (MCCB)

کلید اتوماتیک یا کلید کمپکت، نوعی سوئیچ حفاظتی است که جهت حفاظت سیستم و تجهیزات استفاده می گردد.

تفاوت فیوز مینیاتوری و کلید اتوماتیک:

با توجه به اینکه فیوزهای مینیاتوری نیز اینکار را انجام می­‌دهند، شاید این سوال مطرح شود، که چرا و چه زمانی باید از کلیدهای اتوماتیک استفاده نمود؟

در زیر به مقایسه فیوز مینیاتوری و کلید اتوماتیک می­‌پردازیم:

رنج جریانی

رنج رایج برای کلیدهای مینیاتوری بین ۰٫۵ تا ۶۳ آمپر است، در حالی که رنج جریانی کلیدهای اتوماتیک از ۲۵ آمپر شروع شده و معمولا تا ۱۶۰۰ آمپر نیز تولید می­گردد.

کلیدهای اتوماتیک معمولا دارای یک عقربه تنظیم در زیر کلید هستند که امکان تنظیم میزان دقیق جریان عملکرد کلید را برای هر دو حفاظت حرارتی و مغناطیسی مهیا می­سازد. این در حالیست که کلیدهای مینیاتوری دارای رنجی ثابت هستند.

قدرت قطع در فیوز

طبق تعریف، قدرت قطع کلیدهای حفاظتی، ماکزیمم جریان موثری است که آن کلید قادر به قطع آن است. بنابراین چنانچه کلیدی از قدرت قطع پائین تری نسبت به ماکزیمم جریان اتصال کوتاه شبکه برخوردار باشد در عمل قادر به قطع جریان اتصال کوتاه نبوده و خود نیز دچار آسیب می گردد.

کلیدهای مینیاتوری با قدرت قطع بالای ۱۵کیلو آمپر به ندرت ساخته می‌شوند. این در حالی است که قدرت قطع کلیدهای اتوماتیک معمولا بالای ۲۵ کیلو آمپر است و برای بعضی رنج ها تا ۷۰ الی ۱۰۰ کیلو آمپر نیز می‌رسد. از این سو محدودیت قدرت قطع در کلیدهای مینیاتوری استفاده از آن­ها را برای بارهایی که نیاز به قدرت قطع بالا دارند (بارهای غیر اهمی مانند موتورها) محدود خواهد کرد.

نوع حفاظت در فیوز

همانطور که می‌دانید کلیدهای مینیاتوری تنها دارای یک نوع حفاظت (حفاظت مغناطیسی) برای بار هستند. لذا تنها در صورت بروز اتصال کوتاه، مدار را قطع خواهند کرد. در سوی دیگر کلیدهای اتوماتیک می­توانند هر دو نوع حفاظت الکتریکی و حرارتی را برای بار ایجاد کنند. این قابلیت سبب خواهد شد که استفاده از کلیدهای میناتوری برای بارهای موتوری به شدت محدود شود و تنها برای بارهای بسیار کوچک قابل استفاده باشد.

پینوشت:

برای فیوزهای مینیاتوری نیز حفاظت حرارتی وجود دارد، منتها به علت غیر قابل تنظیم بودن و عملکرد آنها در یک بازه و آن هم غیر دقیق، قابل اعتماد برای بارهای حساس نمی باشد.

تجهیزات جانبی

وسعت تجهیزات جانبی برای یک کلید اتوماتیک (مانند کنتاکت کمکی و کنتاکت خطا، شافت واسط کلید گردان و …) به مراتب از یک کلید مینیاتوری بیشتر است. این خصوصیت این قابلیت را به کلید می‌دهد که رنج وسیعی از حفاظت‌ها و نظارت‌ها را برای بار فراهم کند. گرچه کلیدهای میناتوری هم دارای تعداد محدودی از تجهیزات جانبی هستند اما تهیه آن­ها تا به مراتب مشکل‌تر است و با توجه به قیمت بالای آن­ها مقرون به صرفه نخواهد بود.

عملکرد در صورت بروز خطا

یکی از قابلیت‌های مهم کلیدهای اتوماتیک سه حالته بودن سوئیچ آنهاست, به این صورت که در صورت بروز خطا در یک کلید اتوماتیک کلید به جای قرار گرفتن در حالت قطع در حالت خطا قرار خواهد گرفت و این خصوصیت امکان مشاهده بروز قطعی مدار و بازشناختن علت آن (قطع دستی یا بروز خطا) را به ما خواهد داد. این درحالیست که کلیدهای میناتوری تنها دارای دو حالت عملکرد باز و بسته هستند.

قابلیت کنترل خودکار یا از راه دور

با استفاده از اضافه کردن یک مکانیزم موتوری به کلید اتوماتیک می‌توان این قابلیت را برای آن به وجود آورد که از راه دور یا به وسیله یک سامانه الکتریکی باز یا بسته شود. گرچه بهای بالای آن استفاده از آن را به شدت محدود کرده اما کلیدهای میناتوری به هیچ عنوان دارای چنین قابلیتی نیستند و برای قطع و وصل از راه دور باید از کنتاکتور در مدار آنها استفاده کرد.

استاندارد

استاندارد ۱۱۰ که معمولا از سوی طراحان به عنوان منبع مورد استفاده قرار می‌گیرد صریحا به این نکته اشاره کرده است که در یک تابلوی برق، خروجی‌هایی که خود به یک تابلوی توزیع کننده کوچکتر متصل می‌شوند باید با کلید اتوماتیک حفاظت گردند. البته باید توجه داشت که استفاده از کلید مینیاتوری به عنوان حفاظت ورودی تابلوهای کوچک مجاز است.

  • کلید هوایی (ACB)

این کلیدها از انواع دیگری از کلیدهای اتوماتیک فشار ضعیف هستند که در آمپراژ بالا مورد استفاده قرار می­‌گیرند. حد بالای جریان این کلیدها تا ۶۳۰۰ آمپر می باشد. مورد مصرف این کلیدها عمدتأ در ورودی تابلوها می­باشد که هم جریان بالایی دارد و هم تشخیص تقدم قطع (Selectivity) کامل بین کلیدهای ورودی و کلیدهای خروجی که معمولا از نوع کلید اتوماتیک (کمپکت) می باشند، ضروری است.

Selectivity، تقدم قطع در خروجی ها نسبت به ورودی هاست. به این معنی که اگر خطایی در یک فیلد خروجی رخ داد، ابتدا کلید خروجی قطع شود و تنها در صورت تداوم خطا روی مدار و عمل نکردن کلید خروجی، کلید ورودی با تاخیر کل تابلو را بی برق می کند. اهمیت این موضوع در این است که در صورت وقوع خطا در یکی از خروجی­ها کل تابلو بی برق نشود.

در انتهای این آموزش پیشنهاد می کنیم که مطلب جعبه فیوز را در سایت مطالعه کنید تا با فیوزهای پر استفاده در سیمکشی ساختمان آشنا شوید و نحوه اتصال آنها را در مدارات برق ساختمان بیاموزید.

نکته پایانی:

معمولأ در کاتالوگ کلیدهای فشار ضعیف دو مشخصه فنی به نامهای Icu و Ics مشخص شده اند.

Icu : جریان اتصال کوتاهی که کلید تنها یکبار بدون آسیب قادر به قطع آن می باشد و برای دفعات بعدی نیاز به تعمیر و سرویس و یا تعویض دارد.

Ics : جریان اتصال کوتاهی که کلید به دفعات قادر به قطع آن بدون آسیب می باشد.


سایت آموزش برق به کمک شما نیاز دارد. لطفاً چنانچه از محتوای آموزشی این صفحه رضایت دارید با فشردن کلید +G بالا در گوگل به این صفحه امتیاز بدهید. از اینکه به بهتر شدن این سایت کمک می کنید از شما سپاسگذاریم.

      مطالب مرتبط



41 سوال مطرح شده + پرسیدن سوال

  • سلامی دوباره!
    میگم اگه چند . چند راهی برق به هم وصل کنیم امکان داره چند راهی ضعیف بشه قدرت اصلیش رو نشون نده؟

    • با سلام. هر چند راهی(۳ راهی) باید از یک سرخط مستقل گرفته شود. در غیر این صورت احتمال اتصالی وجود دارد.

  • سلام مهندس لامپ های خونه ما گاهی وقتا میسوزه یا میترکه لوازم برقی میسوزه به نظرتون میتونه از فیوز باشه ? یا جریان کم باشه ? میتونین علتشو بگین

    • این مشکل دلایل مختلفی می تونه داشته باشه.
      ۱- وجود وسایل برقی پر مصرف در سرخط روشنایی ها. مثلاً اگر کولرگازی با روشنایی ها در یک سرخط باشه زیاد باعث سوختن لامپ ها میشه.
      ۲-اتصالات سست و ضعیف در کلیدها و سرپیچ ها
      ۳- سیم های ضعیف و نازک
      ۴- فیوزهای خراب
      و…

  • و برای یخچال ها و ماشین لباسشویی سیم ۲.۵ کافیه؟

    • بله کافیه.

    • خواهش می کنم.موفق و موید باشید.

  • سلام اقای مهندس خسته نباشید
    یه سوال داشتم. مثلا میشه برای ساختمانی یک طبقه هر کدام از اتاق ها رو یک سرخط بگیریم مثلا روشنایی و پریز ها رو یک سر خط بگیریم و به یک فیوز وصل کنیم ؟ دلیل من این هست ک من یکی از اتاق خواب ها استفاده میکنم و میخوام کلا برقشو از فیوزا قطع کنم . اگه نمیشه سر خط ها رو یکی کرد لطفا دلیلتون رو بگید . با تشکر طرف دار شما…

    • سلام. مرسی ۱- خیر امکان پذیر نیست. روشنایی و پریزها همیشه باید از هم جدا باشن.
      ۲- خب اگر می خوایین کل برقشو از فیوزها قطع کنید، ۲ فیوز براش نصب کنید، یک ۱۰ آمپر برای روشنایی ها و یک ۱۶ آمپر برای پریزها
      دلیلش اینه که تحمل کلیدها و سیم های روشنایی تا ۱۰ آمپره و تحمل پریزها و سیم های پریزها تا ۱۶ آمپره.

      • مرسی از دلیل شما . ولی اگه جمعا برای هر اتاق (برای پریز ها و روشنایی) از یک فیوز ۱۶ امپر یا ۲۵ امپر استفاده کنیم مشکلی پیش میاد؟

        • خواهش می کنم.
          چرا دیگه گفتم که سطح تحمل کلیدها ۱۰ آمپره و اگر آمپر بالاتر بره کلید و آسیب می بینن.

          • دستتون درد نکنه بابت جواب انشالله در همه زمینه ها بخصوص در زمینه برق ساختمان موفق باشید.

          • 🙏 🙏 🙏

  • سلام،من این سوال رو تو تاپیک مورد نظرشو پیدا نکردم که بپرسم ،تو این قسمت میپرسم،نحوه صحیح رفع اتصالی،مخصوصا وقتی محل مورد نظر جعبه فیوز ندارد به شکل است؟و اینکه میگن با لامپ رشته ای تشخیص میدنو،توضیح بدید.با تشکر

    • سلام آقا میثم این سوال خیلی توضیح داره. از همکارم میخوام یک مطلب مجزا برای این سوال در سایت قرار بده.

      • خیلی ممنون

        • 🙏 🙏 🙏

  • باسلام
    موتور کولر رو عوض کردیم بعد از چند روز روشن کردم چون جای تند و کندش عوض شده بعد از روشن کردن که رو تند بود زدم رو کند فیوز پرید و دیگه کولر کار نمیکنه به نظر شما مشکلش چیه؟
    سپاس

    • سلام. سیم های موتور کولر رو از جعبه تقسیم داخل کولر آزاد کنید و با یک سیم سیار فاز و نول رو ببرید پیش موتور کولر و به موتور وصل کنید. اینجوری امتحان کنید که موتور سالمه یا نه.

  • یعنی این مسئله فقط برای پاور کامپیوتر فرق میکنه گفتید ۱۱۰ هست با ۲۲۰ که باید تو ایران از ۲۲۰ استفاده کنیم???

    • پاورها پشتشون یک کلیدی داره که این کلید ۲ حالت داره. روی یکی نوشته ۱۱۰ ولت که برای خارجی هاست و روی یکی هم نوشته ۲۲۰ ولت که برای ما ایرانی هاست.

  • سلام!آداپتر مانیتورم روش زده ۱۱۰-۲۴۰ میگم این آداپتر برق رو تبدیل میکنه به ۱۱۰-۲۴۰ یا منظورش اینه که برق ۱۱۰-۲۴۰ نیاز داره؟

    • سلام. نه اون آداپتور برق ۱۱۰ تا ۲۴۰ ولت میگیره و خروجی ۱۲ یا ۲۴ بهتون میده. مقدار خروجی رو روی آداپتور ذکر کردن در غیر اینصورت با ولت متر اندازه گیری کنید.

      • خواستم بدونم با برق ۲۲۰v مشکلی نداره؟

        • نه مشکلی نداره.

          • تلویزیون چی روش زده ۱۱۰-۲۴۰ ولی اداپتر نداره اینم مشکلی نداره با برق ۲۲۰؟ویا اونای که اداپتر دارن با برق ۲۲۰ مشکل ندارن؟

          • تلویزیون هم مشکلی نداره.وقتی رو یک چیزی میزنه ۱۱۰-۲۴۰ ولت. یعنی از ۱۱۰ الی ۲۴۰ ولت هر ولتاژی بهش بدی کار می کنه.

  • سلام استاد‌بزرگوار اولا از شما بخاطر مطالب زیبا و مفیدتون تشکر میکنم بسیار کاربردی و اصولی مطلب میذارین ، سوال من خدمت شما استاد بزرگوار این است که لطفا در مورد اتصال دادن سیم ارت اگر مطالب بگذارین ممنون میشم با سپاس موفق باشین

    • منظورم اینکه فقط خواستم بدونم سیم مسی چاه ارت از داخل لوله رد میشه یا جدا از لوله میاد بیرون . تشکر

      • جناب اقای جان محمد. شما می توانید هم سیم ارت را از چاه به وسیله لوله بیرون آورید و هم می توانید بدون لوله بیرون آورید.

  • سلام آقای مهندس
    من دوست دارم برق ساختمان رو تخصصی یاد بگیرم ومیخواستم بدونم مرکز آموزش تو رشت اگه میشناسین بهم معرفی کنید
    ممنون میشم

    • سلام. خیلی هم عالی.
      در رشت آموزشگاهی رو نمیشناسم ولی می تونید در فنی و حرفه ای ثبت نام کنید، همه کلاسهاشون هم رایگانه. کتاب آموزش برق ساختمان رو هم قبلش مطالعه کنید.

      • سلام مهندس وقت خوش, ایا هرجا که برق ۳فاز داشتیم باید از فیوز ۳فاز استفاده کنیم یا میتونیم واسه هر فاز یک فیوز جدا بذاریم تا در صورت اتصال کوتاه برق به صورت کلی قطع نشه و فقط فیوز اون قسمتی که مشکل داشته عمل کنه, ممنون از شما

        • با سلام. معمولا برق سه فاز مصرف صنعتی دارد ولی امروزه اداره برق به واحدهای بزرگ در ساختمانها نیز برق سه فاز می دهد. به منظور مراقبت بهتر از وسایل بهتر است از فیوز سه فاز استفاده شود ولی دیده شده است که می توان از سه کلید تک فاز معادل هم استفاده کرد. نکته قابل تامل آن است که در جاهایی که مصرف کننده سه فاز وجود داشته باشد مانند موتورخانه هاکه پمپ های سه فاز دارند در صورت استفاده نکردن از کلید سه فاز مستقل، در صورت دو فاز شدن سیستم باعث می شود که تجهیزات بسوزند. اگر مصرف کننده سه فاز وجود نداشته باشد مشکلی پیش نخواهد آمد.

          • سپاس از شما استاد عزیز

      • سلام مهندس حالا که کتاب اموزش دوربین۱چاپ نمیشه اگر ما کتاب اموزش دوربین۲رو سفارش بدیم مطلبی جا نمیمونه که ما یاد نگیریم ,منظورم اینه واسه کسی که تا حالا تجربه ای تو نصب دوربین نداشته قابل فهم و کاربردی هست یا این کتاب بیشتر تخصصیه و واسه کساییه که قبلا تونصب دوربین تجربه دارن؟

        • سلام. باید قبلش کتاب دوربین ۱ رو خونده باشید. یا صبر کنید تا دوربین ۱ آماده میشه یا اینکه نسخه پی دی اف کتاب دوربین ۱ رو تهیه کنید.

  • سلام مهندس جان ,من تو قسمت فیوز ها یه سوال پرسیدم درمورد فیوزهای ۳فاز,الان رفتم ک جواب رو ببینم ولی,سوالم کلا حذف شده نتوستم پیداش کنم

    • باسلام. لطفا سوال خود را مجددا مطرح فرمایید.

      • با تشکر از شما ,اول اینکه ایا وجود ارت برای محافظ جان ضروریه در ساختمان یا بدون ارت هم محافظ جان کار خودشو به خوبی انجام میده؟چون در سایتی خوندم بدون ارت محافظ جان کارایی نداره ,ایا شما موافقین؟ واگر این درسته اصولا ارت چه ارتباطی با محافظ جان داره وقتی نشتی جریان اتفاق بیفته باید محافظ جان عمل کنه قاعدتا
        دوم اینکه ایا هرجا که برق ۳فاز داشتیم باید از فیوز ۳فاز استفاده کنیم یا میتونیم واسه هر فاز یک فیوز جدا بذاریم تا در صورت اتصال کوتاه برق به صورت کلی قطع نشه و فقط فیوز اون قسمتی که مشکل داشته عمل کنه, ممنون از شما

        • سلام.به محافظ جان‌ فقط فاز و نول وصل می شود.ارت به کل مجموعه وصل می شود. به هیچ فیوزی ارت وصل نمی شود. حفاظت جان مقدار نشتی بین فاز و نول را اندازه گیری می کند و برق را قطع می کند.

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


آخرین سوالات پاسخ داده شده

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

هدیه رایگان سایت

هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



سایت های همکار


سایت کالنجی

آمار بازدیدکنندگان

  • 4
  • 5,706
  • 9,959
  • 383,805
  • خرداد ۱, ۱۳۹۷

سایت استادکارُ شاگرد

آموزش برق در شبکه های اجتماعی