خرید کتاب آموزش آیفون های صوتی و تصویری
خرداد
۱
۱۳۹۷

فیوز برق

فیوز برق یکی از مهمترین قسمت ها در هر مدار الکتریکی محسوب می شود. به منظور حفاظت تاسیسات روشنایی، برق صنعتی، سیم و کابل و ماشین آلات در برابر اضافه بار و جریان اتصال کوتاه از فیوز و کلیدهای اتوماتیک استفاده می گردد. البته به دلایل زیر نمی توان فقط از فیوز در مدارها استفاده کرد:

  1. فیوزها همیشه نمی­توانند حفاظت را کامل و بدون خطا انجام دهند.
  2. در شبکه سه فاز در زمان ازدیاد جریان اغلب قطع سه فاز بطور همزمان ضروری است.
  3. در بعضی از شبکه‌­های توزیع لازم است به محض برگشت جریان/ولتاژ یا افت بیش از ولتاژ نامی، مدار بصورت خودکار قطع گردد.
  4. در بعضی موارد ورود اتوماتیک یا دستی ژنراتور اضطراری یا ترانسفورماتور در شبکه توزیع جهت تداوم کار شبکه یا انجام تعمیرات دوره ای شبکه اجتناب ناپذیر می­باشد.

فیوز

انواع فیوز برق :

حال به بررسی انواع فیوز برق و کاربرد آن­ها می­‌پردازیم.

  • فیوز فشنگی

فیوز فشنگی از دو قسمت پایه و کلاهک تشکیل شده است. در فیوز فشنگی برای هدایت و حفاظت جریان از فشنگ مخصوص استفاده می شود. داخل این فشنگ یک سیم حرارتی وجود دارد که در هنگام عبور جریان زیاد و یا اتصال کوتاه این سیم ذوب می شود و مدار را قطع می­­کند. ته فیوز فشنگی یک پولک با رنگ­های مخصوص وجود دارد که بیانگر جریان مجاز آن فیوز می باشد. این پولک به سیم حرارتی متصل می­باشد که در هنگام ذوب شدن سیم حرارتی پولک رنگی متصل به آن از جای خودش خارج می­شود که این امر نشانگر سوختن و معیوب بودن فیوز می­‌باشد.

فیوز فشنگی

بنابراین به منظور وصل مجدد، باید یک عدد فیوز جدید جایگزین فیوز سوخته شود. از آنجاییکه برای تعویض این فیوزها نیاز به داشتن دانش بوده و در صورت قطع برق امکان آن برای کاربران میسر نبوده است تصمیم گرفته شد که به جای این فیوزها از فیوزهای مینیاتوری و خانواده آن استفاده گردد.

باید توجه داشت امروزه از فیوزهای فشنگی فقط در تابلوهای آسانسوری استفاده می­‌شود تا در صورت قطع شدن فیوز و ازکار افتادن آسانسور، دلیل قطع فیوز بررسی گردد.

  • کلید اتوماتیک یا کمپکت یا کامپکت (MCCB)

کلید اتوماتیک یا کلید کمپکت، نوعی سوئیچ حفاظتی است که جهت حفاظت سیستم و تجهیزات استفاده می گردد.

تفاوت فیوز مینیاتوری و کلید اتوماتیک:

با توجه به اینکه فیوزهای مینیاتوری نیز اینکار را انجام می­‌دهند، شاید این سوال مطرح شود، که چرا و چه زمانی باید از کلیدهای اتوماتیک استفاده نمود؟

در زیر به مقایسه فیوز مینیاتوری و کلید اتوماتیک می­‌پردازیم:

رنج جریانی

رنج رایج برای کلیدهای مینیاتوری بین ۰٫۵ تا ۶۳ آمپر است، در حالی که رنج جریانی کلیدهای اتوماتیک از ۲۵ آمپر شروع شده و معمولا تا ۱۶۰۰ آمپر نیز تولید می­گردد.

کلیدهای اتوماتیک معمولا دارای یک عقربه تنظیم در زیر کلید هستند که امکان تنظیم میزان دقیق جریان عملکرد کلید را برای هر دو حفاظت حرارتی و مغناطیسی مهیا می­سازد. این در حالیست که کلیدهای مینیاتوری دارای رنجی ثابت هستند.

قدرت قطع در فیوز

طبق تعریف، قدرت قطع کلیدهای حفاظتی، ماکزیمم جریان موثری است که آن کلید قادر به قطع آن است. بنابراین چنانچه کلیدی از قدرت قطع پائین تری نسبت به ماکزیمم جریان اتصال کوتاه شبکه برخوردار باشد در عمل قادر به قطع جریان اتصال کوتاه نبوده و خود نیز دچار آسیب می گردد.

کلیدهای مینیاتوری با قدرت قطع بالای ۱۵کیلو آمپر به ندرت ساخته می‌شوند. این در حالی است که قدرت قطع کلیدهای اتوماتیک معمولا بالای ۲۵ کیلو آمپر است و برای بعضی رنج ها تا ۷۰ الی ۱۰۰ کیلو آمپر نیز می‌رسد. از این سو محدودیت قدرت قطع در کلیدهای مینیاتوری استفاده از آن­ها را برای بارهایی که نیاز به قدرت قطع بالا دارند (بارهای غیر اهمی مانند موتورها) محدود خواهد کرد.

نوع حفاظت در فیوز

همانطور که می‌دانید کلیدهای مینیاتوری تنها دارای یک نوع حفاظت (حفاظت مغناطیسی) برای بار هستند. لذا تنها در صورت بروز اتصال کوتاه، مدار را قطع خواهند کرد. در سوی دیگر کلیدهای اتوماتیک می­توانند هر دو نوع حفاظت الکتریکی و حرارتی را برای بار ایجاد کنند. این قابلیت سبب خواهد شد که استفاده از کلیدهای میناتوری برای بارهای موتوری به شدت محدود شود و تنها برای بارهای بسیار کوچک قابل استفاده باشد.

پینوشت:

برای فیوزهای مینیاتوری نیز حفاظت حرارتی وجود دارد، منتها به علت غیر قابل تنظیم بودن و عملکرد آنها در یک بازه و آن هم غیر دقیق، قابل اعتماد برای بارهای حساس نمی باشد.

تجهیزات جانبی

وسعت تجهیزات جانبی برای یک کلید اتوماتیک (مانند کنتاکت کمکی و کنتاکت خطا، شافت واسط کلید گردان و …) به مراتب از یک کلید مینیاتوری بیشتر است. این خصوصیت این قابلیت را به کلید می‌دهد که رنج وسیعی از حفاظت‌ها و نظارت‌ها را برای بار فراهم کند. گرچه کلیدهای میناتوری هم دارای تعداد محدودی از تجهیزات جانبی هستند اما تهیه آن­ها تا به مراتب مشکل‌تر است و با توجه به قیمت بالای آن­ها مقرون به صرفه نخواهد بود.

عملکرد در صورت بروز خطا

یکی از قابلیت‌های مهم کلیدهای اتوماتیک سه حالته بودن سوئیچ آنهاست, به این صورت که در صورت بروز خطا در یک کلید اتوماتیک کلید به جای قرار گرفتن در حالت قطع در حالت خطا قرار خواهد گرفت و این خصوصیت امکان مشاهده بروز قطعی مدار و بازشناختن علت آن (قطع دستی یا بروز خطا) را به ما خواهد داد. این درحالیست که کلیدهای میناتوری تنها دارای دو حالت عملکرد باز و بسته هستند.

قابلیت کنترل خودکار یا از راه دور

با استفاده از اضافه کردن یک مکانیزم موتوری به کلید اتوماتیک می‌توان این قابلیت را برای آن به وجود آورد که از راه دور یا به وسیله یک سامانه الکتریکی باز یا بسته شود. گرچه بهای بالای آن استفاده از آن را به شدت محدود کرده اما کلیدهای میناتوری به هیچ عنوان دارای چنین قابلیتی نیستند و برای قطع و وصل از راه دور باید از کنتاکتور در مدار آنها استفاده کرد.

استاندارد

استاندارد ۱۱۰ که معمولا از سوی طراحان به عنوان منبع مورد استفاده قرار می‌گیرد صریحا به این نکته اشاره کرده است که در یک تابلوی برق، خروجی‌هایی که خود به یک تابلوی توزیع کننده کوچکتر متصل می‌شوند باید با کلید اتوماتیک حفاظت گردند. البته باید توجه داشت که استفاده از کلید مینیاتوری به عنوان حفاظت ورودی تابلوهای کوچک مجاز است.

  • کلید هوایی (ACB)

این کلیدها از انواع دیگری از کلیدهای اتوماتیک فشار ضعیف هستند که در آمپراژ بالا مورد استفاده قرار می­‌گیرند. حد بالای جریان این کلیدها تا ۶۳۰۰ آمپر می باشد. مورد مصرف این کلیدها عمدتأ در ورودی تابلوها می­باشد که هم جریان بالایی دارد و هم تشخیص تقدم قطع (Selectivity) کامل بین کلیدهای ورودی و کلیدهای خروجی که معمولا از نوع کلید اتوماتیک (کمپکت) می باشند، ضروری است.

Selectivity، تقدم قطع در خروجی ها نسبت به ورودی هاست. به این معنی که اگر خطایی در یک فیلد خروجی رخ داد، ابتدا کلید خروجی قطع شود و تنها در صورت تداوم خطا روی مدار و عمل نکردن کلید خروجی، کلید ورودی با تاخیر کل تابلو را بی برق می کند. اهمیت این موضوع در این است که در صورت وقوع خطا در یکی از خروجی­ها کل تابلو بی برق نشود.

در انتهای این آموزش پیشنهاد می کنیم که مطلب جعبه فیوز را در سایت مطالعه کنید تا با فیوزهای پر استفاده در سیمکشی ساختمان آشنا شوید و نحوه اتصال آنها را در مدارات برق ساختمان بیاموزید.

نکته پایانی:

معمولأ در کاتالوگ کلیدهای فشار ضعیف دو مشخصه فنی به نامهای Icu و Ics مشخص شده اند.

Icu : جریان اتصال کوتاهی که کلید تنها یکبار بدون آسیب قادر به قطع آن می باشد و برای دفعات بعدی نیاز به تعمیر و سرویس و یا تعویض دارد.

Ics : جریان اتصال کوتاهی که کلید به دفعات قادر به قطع آن بدون آسیب می باشد.


سایت آموزش برق به کمک شما نیاز دارد. لطفاً چنانچه از محتوای آموزشی این صفحه رضایت دارید با فشردن کلید +G بالا در گوگل به این صفحه امتیاز بدهید. از اینکه به بهتر شدن این سایت کمک می کنید از شما سپاسگذاریم.

      مطالب مرتبط



89 سوال مطرح شده + پرسیدن سوال

  • سلام مهندس خسته نباشید
    استفاده از محافظ جان در جعبه فیوز داخل واحد الازمی هست یا در تابلو کنتور کافی هستش ؟
    از طرف نظام مهندسی ایرادی داره اگه تو واحد نباشه

    • سلام.مرسی.
      بله طبق استاندارد باید در داخل جعبه فیوز داخل واحد نصب بشه.

  • سلام .وقتی کولر گازی رو روشن می کنیم هالوژن ها در حالی که خاموش هستند یک لحظه چشمک میزنند.در حالی که فیوز کولر هم جدا هستش.با تشکر

  • سلام مهندس ببخشید دوباره مزاحم شدم.خواستم بدونم کنتور ۳۲امپر اگه باشه که فرمودید از خروجی سیم بگیرم برای فیوز کولر .ایا فیوز کنتور هم برق فیوز کولر رو تامین کنه هم برق سایر خطوط جعبه تقسیم بهش فشار نمیاد یا به اصطلاح داغ نمیکنه بپره کشش داره با توجه به استاندارد هر فیوز که برای کولر تعریف شده.مثلا برای کولر گازی تا ۱۸هزار از فیوز ۲۰یا کمتر استفاده بشه وهمچنین سرخط روشنایی وپریزها هم طبق استاندارد عمل کنیم به فیوز کنتور فشار نمیاد.متشکرم.

    • سلام. خواهش می کنم
      ولی به فیوز کنتور فشار بیاد یا نیاد شما باید از خروجی فیوز برق بگیرید. چون اون فیوز اصلیه و وظیفه محافظت از کنتور و سیم ها رو برعهده داره.
      در کل چون فیوز کنتور شما ۳۲ آمپره فکر نمی کنم کم بیاره.

  • سلام مهندس.خواستم بدونم میشه برای کولر گازی از بالای فیوز کنتوربرق ورودی سیم بگیرم به فیوز مجزا کولر یا از پایین خروجی .درصورتی که از پایین بگیرم فیوز کنتور هم برای کولر وهم برای سایر فیوز جعبه تقسیم جواب میده.متشکرم.

    • سلام. شما باید از خروجی فیوز کنتورتون بگیرید و به فیوز کولر ببرید. معمولاً خروجی فیوز کنتور از پایین فیوزه.

  • با سلام آیا اگر در یک تابلو برق سه عدد فیوز فشنگی حذف و بجای آن از فیوز مینیاتوری با همان آمپراژ استفاده شود امکان پذیر است ؟ اگر پاسخ منفی است علت چیست؟

    • سلام. خیر مشکلی نداره.
      ولی معمولاً در بعضی موارد از فیوز فشنگی استفاده می کنن تا اگر فیوز عمل کرد، تا عیب مدار برطرف نشه، هر فرد معمولی نتونه دوباره کلید رو بزنه بالا و مدار رو فعال کنه.

  • سلام جناب مهندس
    من یک سوالی داشتم کمی از نظر خودم پیچیده هستش و توضیح دادنش مشکله میخاستم بدونم میتونم شماره را داشته باشم تا تماس بگیرم و توضیح بدم
    ۰۹۱۲۳۳۶۲۱۹۸

    • سلام.ایمیل شد.

      • سلام دوباره
        متاسفانه چیزی دریافت نکردم جناب مهندس

        • به قسمت “تماس با ما” مراجعه کنید.

    • جناب مهدی
      با سلام
      در ابتدا حتما کنترل کنید که سیمهای زیر فیوز محکم در ترمینالها بسته شده باشند. همچنین سیم نول را نیز کنترل کنید که محکم باشد. سپس کابل را چک کنید.

  • با عرض سلام اقای مهندس خسته نباشید ایا فرق کلید یا محافظ جانهای RCD & RCCB & RCBO چیست و بهتره از کدام یکی انتخاب کرد و بایدم وقت نصب کردن یکی از اونا تو میان جعبه فیوزهامینیاتوری خط ارت داشت باشیم تا این کلید محافظ جانها عملکردنشون با درستی باشد یاخیر

    • سلام. مرسی.
      RCD & RCCB هر دو یکی هستند و اینها فقط جریان نشتی رو شناسایی می کنن و اتصال کوتاه رو قطع نمی کنن. ولی محافظ جان هایی که روی اونها نوشته RCBO اتصال کوتاه رو هم قطع می کنن. یعنی RCBO ترکیبی از یک محافظ جان و یک فیوز مینیاتوری هستش.
      استاندارد میگه که ساختمانی که ارت نداره براش محافظ جان نصب نکنید. ولی ما نصب کردیم و مشکلی هم نداشته.

  • سلام و خسته نباشي
    ١)فرق محافظ جان rcd و rccb جي هست و از كدام استفاده كنيم در برق ساختمان بهتره؟
    ٢) با توجه به اينكه محافظ جان بر اساس نشتي كار ميكنه ايا همه انواع محافظ جانها مانع اتش سوزي هم هستند؟ يا نوع خاصي از ان وجود داره ؟
    ٣) لطفا يه مقاله جامع درباره انواع محافظ جان در سايت بزاريد.
    تشكر

    • سلام. مرسی.
      ۱- RCCB همون RCD هستش و اون RCBO هستش که با اینها فرق داره.RCBO در خیلی از موارد می تونه بهتر باشه.
      ۲- بله همینطوره.
      ۳- چشم در روزهای آینده.

  • بنده تبریز فعالیت میکنم و توی نقشه های برق برای بیزر و برق ایفون تصویری برای هر کدام فیوز جداگانه ۶ امپر در نظر میگیرن عکسشو براتون ارسال میکنم

  • در نقشه برق ساختمان برای روشنایی فیوز ۱۰ امپر در نظر میگیرند اگر بجاش از فیوز ۱۶ امپر استفاده بشه مشکلی پیش میاد؟

    • سلام. خیلی نه.ولی اگر دیده باشید روی کلیدها می نویسه ۱۰ آمپر، یعنی قدرت تحمل کلیدها ۱۰ آمپره. و همچنین سیم های روشنایی چون نازک تر هستند، درصورت بروز اتصال کوتاه باید فیوزی در مسیر باشه که زود قطع کنه تا به سیم ها آسیب نرسه.

    • سلام.بستگی به تعداد لامپها دارد ولی معمولا ۱۰ امپر است. اگر بالاتر بگذارید در صورت به وجود امدن اضافه بار، آن را نمی بیند و باعث آتش سوزی می گردد.

  • سلام مهندس خسته نباشید چرا در نقشه برق ساختمان برای زنگ داخل واحد(بیزر) فیوز جداگانه۶ امپر در نظر میگیرند؟

    • سلام.مرسی. بنده تا به حال ندیدم کسی این کار رو بکنه. برای زنگ واحد از سرخط روشنایی پذیرایی می گیرین.

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

سایت های همکار

هدیه رایگان سایت

هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



سایت های همکار


سایت کالنجی

سایت استادکارُ شاگرد

آموزش برق در شبکه های اجتماعی