خرید آموزش نقشه کشی برق ساختمان در اتوکد
خرداد
۱
۱۳۹۷

فیوز برق

فیوز برق یکی از مهمترین قسمت ها در هر مدار الکتریکی محسوب می شود. به منظور حفاظت تاسیسات روشنایی، برق صنعتی، سیم و کابل و ماشین آلات در برابر اضافه بار و جریان اتصال کوتاه از فیوز و کلیدهای اتوماتیک استفاده می گردد. البته به دلایل زیر نمی توان فقط از فیوز در مدارها استفاده کرد:

  1. فیوزها همیشه نمی­توانند حفاظت را کامل و بدون خطا انجام دهند.
  2. در شبکه سه فاز در زمان ازدیاد جریان اغلب قطع سه فاز بطور همزمان ضروری است.
  3. در بعضی از شبکه‌­های توزیع لازم است به محض برگشت جریان/ولتاژ یا افت بیش از ولتاژ نامی، مدار بصورت خودکار قطع گردد.
  4. در بعضی موارد ورود اتوماتیک یا دستی ژنراتور اضطراری یا ترانسفورماتور در شبکه توزیع جهت تداوم کار شبکه یا انجام تعمیرات دوره ای شبکه اجتناب ناپذیر می­باشد.

فیوز

انواع فیوز برق :

حال به بررسی انواع فیوز برق و کاربرد آن­ها می­‌پردازیم.

  • فیوز فشنگی

فیوز فشنگی از دو قسمت پایه و کلاهک تشکیل شده است. در فیوز فشنگی برای هدایت و حفاظت جریان از فشنگ مخصوص استفاده می شود. داخل این فشنگ یک سیم حرارتی وجود دارد که در هنگام عبور جریان زیاد و یا اتصال کوتاه این سیم ذوب می شود و مدار را قطع می­­کند. ته فیوز فشنگی یک پولک با رنگ­های مخصوص وجود دارد که بیانگر جریان مجاز آن فیوز می باشد. این پولک به سیم حرارتی متصل می­باشد که در هنگام ذوب شدن سیم حرارتی پولک رنگی متصل به آن از جای خودش خارج می­شود که این امر نشانگر سوختن و معیوب بودن فیوز می­‌باشد.

فیوز فشنگی

بنابراین به منظور وصل مجدد، باید یک عدد فیوز جدید جایگزین فیوز سوخته شود. از آنجاییکه برای تعویض این فیوزها نیاز به داشتن دانش بوده و در صورت قطع برق امکان آن برای کاربران میسر نبوده است تصمیم گرفته شد که به جای این فیوزها از فیوزهای مینیاتوری و خانواده آن استفاده گردد.

باید توجه داشت امروزه از فیوزهای فشنگی فقط در تابلوهای آسانسوری استفاده می­‌شود تا در صورت قطع شدن فیوز و ازکار افتادن آسانسور، دلیل قطع فیوز بررسی گردد.

  • کلید اتوماتیک یا کمپکت یا کامپکت (MCCB)

کلید اتوماتیک یا کلید کمپکت، نوعی سوئیچ حفاظتی است که جهت حفاظت سیستم و تجهیزات استفاده می گردد.

تفاوت فیوز مینیاتوری و کلید اتوماتیک:

با توجه به اینکه فیوزهای مینیاتوری نیز اینکار را انجام می­‌دهند، شاید این سوال مطرح شود، که چرا و چه زمانی باید از کلیدهای اتوماتیک استفاده نمود؟

در زیر به مقایسه فیوز مینیاتوری و کلید اتوماتیک می­‌پردازیم:

رنج جریانی

رنج رایج برای کلیدهای مینیاتوری بین ۰٫۵ تا ۶۳ آمپر است، در حالی که رنج جریانی کلیدهای اتوماتیک از ۲۵ آمپر شروع شده و معمولا تا ۱۶۰۰ آمپر نیز تولید می­گردد.

کلیدهای اتوماتیک معمولا دارای یک عقربه تنظیم در زیر کلید هستند که امکان تنظیم میزان دقیق جریان عملکرد کلید را برای هر دو حفاظت حرارتی و مغناطیسی مهیا می­سازد. این در حالیست که کلیدهای مینیاتوری دارای رنجی ثابت هستند.

قدرت قطع در فیوز

طبق تعریف، قدرت قطع کلیدهای حفاظتی، ماکزیمم جریان موثری است که آن کلید قادر به قطع آن است. بنابراین چنانچه کلیدی از قدرت قطع پائین تری نسبت به ماکزیمم جریان اتصال کوتاه شبکه برخوردار باشد در عمل قادر به قطع جریان اتصال کوتاه نبوده و خود نیز دچار آسیب می گردد.

کلیدهای مینیاتوری با قدرت قطع بالای ۱۵کیلو آمپر به ندرت ساخته می‌شوند. این در حالی است که قدرت قطع کلیدهای اتوماتیک معمولا بالای ۲۵ کیلو آمپر است و برای بعضی رنج ها تا ۷۰ الی ۱۰۰ کیلو آمپر نیز می‌رسد. از این سو محدودیت قدرت قطع در کلیدهای مینیاتوری استفاده از آن­ها را برای بارهایی که نیاز به قدرت قطع بالا دارند (بارهای غیر اهمی مانند موتورها) محدود خواهد کرد.

نوع حفاظت در فیوز

همانطور که می‌دانید کلیدهای مینیاتوری تنها دارای یک نوع حفاظت (حفاظت مغناطیسی) برای بار هستند. لذا تنها در صورت بروز اتصال کوتاه، مدار را قطع خواهند کرد. در سوی دیگر کلیدهای اتوماتیک می­توانند هر دو نوع حفاظت الکتریکی و حرارتی را برای بار ایجاد کنند. این قابلیت سبب خواهد شد که استفاده از کلیدهای میناتوری برای بارهای موتوری به شدت محدود شود و تنها برای بارهای بسیار کوچک قابل استفاده باشد.

پینوشت:

برای فیوزهای مینیاتوری نیز حفاظت حرارتی وجود دارد، منتها به علت غیر قابل تنظیم بودن و عملکرد آنها در یک بازه و آن هم غیر دقیق، قابل اعتماد برای بارهای حساس نمی باشد.

تجهیزات جانبی

وسعت تجهیزات جانبی برای یک کلید اتوماتیک (مانند کنتاکت کمکی و کنتاکت خطا، شافت واسط کلید گردان و …) به مراتب از یک کلید مینیاتوری بیشتر است. این خصوصیت این قابلیت را به کلید می‌دهد که رنج وسیعی از حفاظت‌ها و نظارت‌ها را برای بار فراهم کند. گرچه کلیدهای میناتوری هم دارای تعداد محدودی از تجهیزات جانبی هستند اما تهیه آن­ها تا به مراتب مشکل‌تر است و با توجه به قیمت بالای آن­ها مقرون به صرفه نخواهد بود.

عملکرد در صورت بروز خطا

یکی از قابلیت‌های مهم کلیدهای اتوماتیک سه حالته بودن سوئیچ آنهاست, به این صورت که در صورت بروز خطا در یک کلید اتوماتیک کلید به جای قرار گرفتن در حالت قطع در حالت خطا قرار خواهد گرفت و این خصوصیت امکان مشاهده بروز قطعی مدار و بازشناختن علت آن (قطع دستی یا بروز خطا) را به ما خواهد داد. این درحالیست که کلیدهای میناتوری تنها دارای دو حالت عملکرد باز و بسته هستند.

قابلیت کنترل خودکار یا از راه دور

با استفاده از اضافه کردن یک مکانیزم موتوری به کلید اتوماتیک می‌توان این قابلیت را برای آن به وجود آورد که از راه دور یا به وسیله یک سامانه الکتریکی باز یا بسته شود. گرچه بهای بالای آن استفاده از آن را به شدت محدود کرده اما کلیدهای میناتوری به هیچ عنوان دارای چنین قابلیتی نیستند و برای قطع و وصل از راه دور باید از کنتاکتور در مدار آنها استفاده کرد.

استاندارد

استاندارد ۱۱۰ که معمولا از سوی طراحان به عنوان منبع مورد استفاده قرار می‌گیرد صریحا به این نکته اشاره کرده است که در یک تابلوی برق، خروجی‌هایی که خود به یک تابلوی توزیع کننده کوچکتر متصل می‌شوند باید با کلید اتوماتیک حفاظت گردند. البته باید توجه داشت که استفاده از کلید مینیاتوری به عنوان حفاظت ورودی تابلوهای کوچک مجاز است.

  • کلید هوایی (ACB)

این کلیدها از انواع دیگری از کلیدهای اتوماتیک فشار ضعیف هستند که در آمپراژ بالا مورد استفاده قرار می­‌گیرند. حد بالای جریان این کلیدها تا ۶۳۰۰ آمپر می باشد. مورد مصرف این کلیدها عمدتأ در ورودی تابلوها می­باشد که هم جریان بالایی دارد و هم تشخیص تقدم قطع (Selectivity) کامل بین کلیدهای ورودی و کلیدهای خروجی که معمولا از نوع کلید اتوماتیک (کمپکت) می باشند، ضروری است.

Selectivity، تقدم قطع در خروجی ها نسبت به ورودی هاست. به این معنی که اگر خطایی در یک فیلد خروجی رخ داد، ابتدا کلید خروجی قطع شود و تنها در صورت تداوم خطا روی مدار و عمل نکردن کلید خروجی، کلید ورودی با تاخیر کل تابلو را بی برق می کند. اهمیت این موضوع در این است که در صورت وقوع خطا در یکی از خروجی­ها کل تابلو بی برق نشود.

در انتهای این آموزش پیشنهاد می کنیم که مطلب جعبه فیوز را در سایت مطالعه کنید تا با فیوزهای پر استفاده در سیمکشی ساختمان آشنا شوید و نحوه اتصال آنها را در مدارات برق ساختمان بیاموزید.

نکته پایانی:

معمولأ در کاتالوگ کلیدهای فشار ضعیف دو مشخصه فنی به نامهای Icu و Ics مشخص شده اند.

Icu : جریان اتصال کوتاهی که کلید تنها یکبار بدون آسیب قادر به قطع آن می باشد و برای دفعات بعدی نیاز به تعمیر و سرویس و یا تعویض دارد.

Ics : جریان اتصال کوتاهی که کلید به دفعات قادر به قطع آن بدون آسیب می باشد.


سایت آموزش برق به کمک شما نیاز دارد. لطفاً چنانچه از محتوای آموزشی این صفحه رضایت دارید با فشردن کلید +G بالا در گوگل به این صفحه امتیاز بدهید. از اینکه به بهتر شدن این سایت کمک می کنید از شما سپاسگذاریم.

      مطالب مرتبط



145 سوال مطرح شده + پرسیدن سوال

  • با سلام و خسته نباشید
    من مغازه دار هستم و کنتور برقی که دارم ۳۲ امپر میباشد
    ولی با توجه به اینکه تعداد یخچال هام زیادن
    تو اوج مصرف کنتور قطع میشود
    میخواستم ببینم میشه فیوز پر قدرت تر انداخت یا نه
    مثلا ۴۰ یا ۵۰ امپر
    اصلا وجود داره این فیوز ؟
    باید با اداره برق هماهنگ شود یعنی جریمه نمیکنن ؟
    یا راه حل دیگه ای وجود دارد یا نه ؟

    • سلام. هرگونه تغییر یا دستکاری در کنتور برق باید توسط اداره برق انجام بشه.
      ۲- ما فیوز برق ۴۰ هم داریم ولی قبلش با اداره برق مشورت کنید که آیا فیوز شما رو با یک فیوز ۴۰ آمپر تعویض می کنن یا نه. مثلاً می تونید زنگ بزنید به اتفاقات برق (۱۲۱) و بگین که فیوز کنتور خراب شده و وقتی مامورشون مراجعه کرد، یک جوری راضیشون کنید که فیوز ۴۰ ی که تازه خریدین رو جایگزین فیوز قبلی کنن. راضی کردنشون کار سختی نیست…
      اگر امکانش نبود، باید درخواست کنتور با آمپراژ بالاتر بدین و با پرداخت یک هزینه، کنتورتون رو به ۵۰ آمپر ارتقا بدین.

  • سلام مهندس یکی از فیوز های داخل جعبه فیوز که دو تیکه هست فکر کنم فیوز اصلی زمانی که کولر گازی روشن میکنم صدای وز وز میداد تازگی بوی سوختن از فیوز به مشام میرسه و فیوز داغ میکنه انقدر نیست که دست بسوزه میخواستم بدونم طبیعی یا نه و از چه فیوزی باید استفاده کنم با تشکر

    • سلام.خیر طبیعی نیست و اون فیوز باید تعویض بشه. یک فیوز هم آمپر با قبلی رو جایگزین کنید.

  • سلام و عرض ادب
    سوالی داشتم، آیا ورودی و خروجی فیوز مینیاتوری تک فاز خانگی فرق داره؟ یعنی فرقی میکنه که سیم ورودی از کدام قسمت وارد و سیم خروجی از کدام قسمت خارج شود؟

    • سلام. خیر از لحاظ عملکرد فرقی نداره ولی استاندارد میگه که ورودی باید از بالا و خروجی باید از پایین باشه.

  • سلام
    توی اتاق کار به دلیل کوچک بودن مکان یک دستگاه فریزر از یک پریز و یک دستگاه کامپیوتر رومیزی از پریز دیگه توی همون اتاق از برق استفاده میکنن،ولی به دلیل اینکه برق زیادی مصرف میکنن،هر از چندی صفحه مانیتور خاموش و روشن میشه
    میخواستم بپرسم با انداختن فیوز قوی تر مشکلم حل میشه یا نه؟
    با تشکر از شما

    • سلام میلاد جان. داخل فریزر شما یک موتور هست که هر چند دقیقه خاموش و روشن میشه. و وقتی استارت مجدد می کنه در لحظه شروع برق زیادی مصرف می کنه و علاوه بر اون روی برق شما نویز می ندازه، و این باعث خاموش و روشن شدن مانیتور شما میشه. و با تعویض فیوز مشکل شما حل نمیشه.
      برای تست، ابتدا اون کابلی که از کیس به مانیتور وصل میشه رو عوض کن و مدل نویزدارش رو نصب کنید، احتمالاً مشکل حل میشه.
      اگر حل نشد، یک سرخط برق جداگانه، از جعبه فیوز برای کامپیوتر بکشید.

  • سلام
    فیوز ساختمان ٢۵ آمپر هستش برای تغییر به ٣٢ آمپر چکار باید کرد؟
    خودمون میتونیم تعویض کنیم یا باید با اداره برق هماهنگ کرد؟
    کنتور تا ١٠٠ مشکل نداره

    • سلام. منظورتون از فیوز ساختمان ۲۵ آمپر هستش چیه؟ فیوز داخل جعبه فیوز رو میگین یا فیوز کنتور رو منظورتونه؟ در هر صورت فیوز کنتور هر مقداری داشته باشه نمیشه بیشترش کرد. مثلاً اگر کنتور شما ۲۵ آمپر باشه حتما فیوز اون و فیوز داخل جعبه فیوز هم باید ۲۵ باشه.
      در کل این رو بدونید که دستکاری کنتور و فیوز اون مربوط به اداره برق هستش و دستکاری و تغییر اون جریمه های سنگین داره. ولی تغییر قسمت های دیگه دست خودتون هست.

  • اوستا مي خواستم بگم ممنون كه جواب داديد واقعا مرسي كلي كه وقت ميزاريد

    • خواهش می کنم. موفق و موید باشید.

  • سلام خسته نباشيد،استاد فيوز برق پريده و فيوزو زدم برگردوندم ولي برق نيمده بازم،چيكار بايد بكنم؟ممنون ميشم راهنمايي كنيد

    • سلام.مرسی. به احتمال زیاد فیوز خراب شده و باید تعویض بشه.

  • سلام مهندس من داخل باغ برقکاری انجام دادم برق ورودی باغ سیم ۲*۶هست و فیوز۳۲بعد برای ورودی ساختمان ۲*۴ داخل ساختمان هم که سیم ۲.۵ حالا فیوز اصلی ساختمان ۲۵امپر و روشنایی ۱۰ امپر و پریزها هم ۱۶ امپر چون خونه کوچک هست وقتی که سیم فاز و نول به هم میزنی اتصالی بشه فقط زمانی که فیوز ۱۰ امپر باشه قطع میشود واگر ۱۶یا۲۵باشه قطع نمیکنه تا سیم اتش بگیره و ذوب بشه دلیل را اگر می دانید ممنون میشوم توضیح بدید

    • سلام. به احتمال زیاد فیوزهای ۱۶ و ۲۵ آمپر خراب هستند.تعویضشون کنید.

      • سلام ببخشید فیوزها وسیم کشی همه نو کردم اصلا عجیب هست حتی اگر ۱۰۰امپر بکشه تو اتصالی فقط با فیوز ۱۰امپر عمل میکنه با فیوزهای دیگه کارنمیکنه

        • سلام. فیوز دیگه خراب هستن و باید تعویض بشن.

  • درود به شما
    مهندس، یک فیوز ۳۲ آمپر میتونه ۳۰ آمپر رو بصورن مداوم از خودش عبور بده ؟
    یا حداقل ۲۵ آمپر چطور ؟
    سیم رو ۶ استفاده کردم و یکی بهم گفته بود فیوز رو از حداکثر جریان مجاز سیم کمتر انتخاب کن،
    تا علاوه بر قطع در اثر اتصال، بتونه در اثر جریان بیش از اندازه هم اتصال رو قطع کنه !
    کلا شما برای جریان ۲۵ تا حداکثر ۳۰ آمپر ( بصورت مداوم ) چه فیوزی رو پیشنهاد میدید ؟
    سپاس از شما،

    • سلام. بله می تونه.
      ۲- همون فیوز۳۲ آمپر نوع C مناسبه.

      • خیلی متشکرم،
        مهندس در مورد و انتخاب سیم مناسب برای یک جریان و افت ولتاژ در اثر ازدیاد طول سیم در کدام بخش سوال بپرسیم ؟

  • سلام مهندس جان خسته نباشید،مهندس من یک کلید محافظ جان ۳۰میلی امپر مارک ایندو کوب گرفتم حالا دکمه تست خودش رو که میزنم عمل میکنه ولی وقتی فاز رو وصل میکنم به بدنه لباسشویی عمل نمیکنه در حالی که وقتی یک پرابل مولتی متر رو به فاز میزنم و یک سرش رو به بدنه لباسشویی ولتاژ ۲۰۰ رو نشون میده حتی دست که میزنم شوک میده ولی محافظ جان عمل نمیکنه، ایا ایراد از کلیده؟

    • سلام. به احتمال زیاد به این خاطره که سیم ارت به پریز یخچال وصل نشده. اگر ارت وصل باشه و محافظ جان عمل نکنه، پس محافظ جان شما خرابه.
      زیاد به اون دکمه تست نباید اعتماد کرد، چون بعضی برندهای فیک اون رو دستکاری می کنن.

  • سلام مهندس خسته نباشید ، مهندس از فیوزهای ۱ یا ۲ امپر برای چه جاهایی استفاده میشه ؟

    • سلام، جاهایی که مصرفشون به همون اندازه باشه. من تو برق ساختمان ندیدم فیوز ۱ آمپر استفاده بشه.

  • سلام
    ۱٫ نصب قاب کنتور برق وظیفه چه کسی است؟
    ۲٫ محل نصب قاب کنتور برق را چه کسی تعیین می کند؟
    ۳٫ کنتور برق یک فاز چند آمپر است؟ سه فاز چطور؟
    با تشکر، خداحافظ.

    • سلام، ۱- وقتی متر زیر بنا پروژه رو بر میدارید وظیفه برقکاره
      ۲- برقکار تعیین می کنه. البته اداره برق یکسری قوانین رو برای اینکار گذاشته، مثلاً نزدیک کنتورهای گاز نباشه و نزدیک درب اصلی ساختمان باشه.
      ۳- کنتورهایی که الان اداره برق میده ۲۵ آمپر، ۳۲ آمپر و ۵۰ آمپر هستن، هم تک فاز، هم سه فاز. مالک می تونه به اندازه پولی که میده کنتوری با آمپراژ بالاتر دریافت کنه، مثلاً الان کنتور ۲۵ آمپر یک میلیون و نهصد هزار تومان و کنتور ۳۲ آمپر دو میلیون و دویست هزار تومان قیمتشه که مالک باید انتخاب کنه.

  • با سلام و خسته نباشید خدمت شما
    برای آبگرمکن برقی ۲۰۰۰ وات چه فیوزی مناسبه؟

    • سلام. مرسی. فیوز ۱۶ آمپر با سیم نمره ۲٫۵

  • سلام وقت بخیر ،مهندس جایی خوندم که سیم ارت باید در تابلو برق ساختمان با نول همبندی بشه، ایا درسته این کار؟

    • سلام. بله درسته. از اونجایی که سیستم توزیع نیرو در ایران از نوع TNCS هستش، باید شینه ارت در داخل تابلوی کنتورها (دقت کنید تابلوی کنتورها نه جعبه فیوز داخل واحد) به شینه نول متصل بشه. که اگر متصل نشه، سیستم ما به TT تغییر پیدا می کنه که در مبحث ۱۳ ساختمان استفاده از سیستم TT ممنوع شده.

  • با عرض سلام و خسته نباشید
    لطفا در خصوص تفاوت فیوز مینیاتوری ۲پل با ۱p+n اگر امکان دارد توضیح بفرمایید؟
    واینکه در تابلوی اصلی بعد از کنتور بهتر است از مینیاتوری یک پل استفاده کنیم یا یکی از دو فیوز بالایی ؟
    باتشکر

    • سلام. مرسی. مینیاتوری ۲ پل در واقع از اتصال ۲ فیوز مینیاتوری تک پل ایجاد شده. ولی تک پل +نول، از اتصال یک فیوز مینیاتوری تک پل بعلاوه یک کلید یک پل ساده ایجاد شده که قیمتش کمتر از فیوز مینیاتوری ۲ پل هستش.
      در تابلوی اصلی بعد از کنتور شما بهتره که از نوع ۲ پل استفاده کنید.

  • ۲سلام چرا فیوز در بعضی مواقع ک جریان بیشا از حد میکشد آب میشه و مدار رو قطع نمیکنه

    • سلام،تیپ کلید فیوزتون رو درست انتخاب کردین یعنی از نوع b انتخاب کردین یا نوع c یا نوع d هر چی فیوز کند کار تر باشه که بیشتر تو وسایل موتوری و صنعتی استفاده میشن قابلیت تحمل جریان اضافه بار اونها بیشتر میشه و دیرتر قطع میکنن.

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


مجوزهای فعالیت سایت آموزش برق


logo-samandehi

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

استادکارهایی که دنبال شاگرد می گردند

هدیه رایگان سایت

هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



سایت های همکار


سایت کالنجی

آموزش برق در شبکه های اجتماعی