فیلم آموزش عملی برق ساختمان
دی
10
1396

تیغه کمکی کنتاکتور

تیغه کمکی کنتاکتور یا کنتاکت کمکی هر دو اسم هایی هستند که برای تیغه هایی که به صورت جدا روی کنتاکتورها نصب می‌شوند بکار میروند. از آنجایی که بعضی از کنتاکتورها تیغه های NO و NC را ندارند. شما مجبورید که این قطعه را بصورت جدا از بازار خریداری کنید و روی کنتاکتور نصب کنید. بعضی از تیغه های کمکی از جلو و بعضی های دیگر از بغل به کنتاکتور می چسبند. و با قطع و وصل شدن کنتاکتور، کنتاکت های داخلی این تیغه های کمکی هم حرکت می کنند و تغییر وضعیت میدهند. یعنی تیغه هایی که در حالت عادی NC هستند، وقتی کنتاکتور عمل کند NO می شوند و تیغه هایی که در حالت عادی NO هستند، وقتی کنتاکتور عمل کند NC می شوند. قیمت این قطعه بسته به بِرند آن و اینکه کنتاکتور شما چه مدل تیغه ای را قبول می کند، حدوداً بین 10 تا 15 هزار تومان است.

تصویر یک تیغه کمکی را در دستان من مشاهده می کنید. البته ببخشید که کمی کثیف است، چون از داخل تابلو برق یک مرغداری باز شده است.

عکس تیغه کمکی کنتاکتور

تیغه کمکی کنتاکتور

تیغه کمکی کنتاکتور

در پشت این تیغه کمکی یک گیره پلاستیکی کوچک قرار گرفته که از طریق آن به قسمت جلوی کنتاکتور می‌چسبد. یعنی کنتاکتوری که قبلاً به شکل زیر بود.

کنتاکتور سه فاز

 

بعد از نصب تیغه کمکی روی آن به شکل زیر می شود.

روش نصب تیغه کمکی کنتاکتور

روش نصب تیغه کمکی کنتاکتور

 

پیشنیاز این آموزش، مطالعه مبحث کنتاکتور است. پس حتماً ابتدا مطلب کنتاکتور را در همین سایت مطالعه کنید.

 

حالا دوباره برگردید و تصویر اول را نگاه کنید. می بینید که روی هر کدام از ترمینال‌ها یک عدد نوشته شده است. که عبارتند از:

  • 53NO و 54NO
  • 61NC و 62NC
  • 71NC و 72NC
  • 83NO و 84NO

در حالت عادی، یعنی زمانی که برق به بوبین کنتاکتور وصل نیست، و کنتاکتور کاملاً خاموش است.

  • ترمینال های 53NO و 54NO به هم متصل نیستند.
  • ترمینال های 61NC و 62NC به هم متصل هستند.
  • ترمینال های 71NC و 72NC به هم متصل هستند.
  • ترمینال های 83NO و 84NO به هم متصل نیستند.

و زمانی که برق به بوبین کنتاکتور برسد و کنتاکتور فعال شود، تیغه های کمکی هم تغییر حالت می دهند. یعنی

  • ترمینال های 53NO و 54NO به هم متصل می شوند.
  • ترمینال های 61NC و 62NC اتصالشان قطع می شود.
  • ترمینال های 71NC و 72NC اتصالشان قطع می شود.
  • ترمینال های 83NO و 84NO به هم متصل می شوند.

موارد استفاده از تیغه کمکی کنتاکتور

بیشترین موارد استفاده از این تیغه های کمکی در طراحی مدار فرمان در برق صنعتی ست. مثلاً در روشن و خاموش کردن یک الکتروموتور از تیغه NO به عنوان تیغه خودنگهدار استفاده می کنند تا وقتی کاربر دست خود را از روی شستی استارت برمی‌دارد، تیغه NO که حالا دیگر بسته شده، برق بوبین کنتاکتور را تامین می کند و باعث می شود تا زمانی که کاربر کلید اِستُپ را نزده است کنتاکتور را در حالت فعال باقی نگه دارد.

اگر با برق صنعتی آشنایی ندارید و منظور 2 خط قبلی را نفهمیدید نگران نباشید. اکنون یک مدار از کاربرد این تیغه ها در برق ساختمان را نشانتان میدهیم تا کاملاً متوجه شوید.

سوال: مداری را طراحی کنید که با استفاده از یک فتوسل ، یک فن در طول روز روشن شود و شب ها بصورت اتوماتیک خاموش شود، یک چراغ هم در کنار فن نصب کنید که دقیقاً برعکس فن عمل کند یعنی در شب بصورت اتوماتیک روشن و در طول روز خاموش شود.

مدار تیغه کمکی کنتاکتور

مدار بالا برای فن مانند یک فتوسل معکوس عمل می‌کند. و برای لامپ مانند یک فتوسل معمولی.

همانطور که در مدار بالا مشاهده می کنید یک فتوسل نوری وجود دارد که در طول روز که هوا روشن است، برق خروجی این فتوسل قطع است، و در نتیجه هیچ برقی به کنتاکتور ارسال نمی‌کند و بوبین کنتاکتور در حالت غیر فعال است. در این حالت ترمینال 71NC با 72NC در تماس است و برق از ترمینال 71NC وارد و از ترمینال 72NC خارج می‌شود و به فن می‌رسد و فن روشن خواهد بود. ولی وقتی هوا تاریک می‌شود فتوسل فعال می‌شود و سیم قرمز رنگِ خروجی از فتوسل فاز دار می‌شود. این فاز از طریق ترمینال A1 به بوبین کنتاکتور می‌رسد و بوبین کنتاکتور فعال می‌شود. با فعال شدن بوبین و کنتاکتور، تیغه های کمکی که به کنتاکتور چسبیده‌اند تغییر حالت می‌دهند و ترمینال 83NO و 84NO که قبلاً با هم تماس نداشتند حالا با هم تماس پیدا می کنند و فاز به لامپ می‌رسد و لامپ روشن می‌شود. و برای فن برعکس این قضیه اتفاق می‌افتد و فن خاموش می‌شود.

این مدار شاید در برق ساختمان کاربردی نداشته باشد ولی می توانید با استفاده از این تیغه های کمکی مدارات جالب و کاربردی تری طراحی کنید. مثل یک فتوسل معکوس که قبلاً در مورد آن صحبت کردیم.

توجه: ترمینال های A1 و A2 برای فعال کردن بوبین کنتاکتور هستند که در تصویر دوم این دو ترمینال روی خودِ کنتاکتور کاملاً قابل مشاهده هستند.

توجه: در فتوسل بالا، سیم قهوه ای رنگ، فاز ورودی – سیم سفید رنگ، نول ورودی – سیم قرمز رنگ، فاز خروجی از فتوسل هستند.

توجه: این امکان وجود دارد که شما فازِ لامپ را مستقیم از خروجی خود فتوسل بگیرید و کاری با تیغه های کمکی نداشته باشید.

توجه: تیغه های کمکی، برعکس تیغه های قدرت که روی خود کنتاکتور هستند، توانایی تحمل جریان های بالا را ندارند و در حدود 10 آمپر می توانید از آنها جریان بکشید.

نکته: شستی آبی رنگِ کوچکی که در تصویر اول روی تیغه کمکی مشاهده می‌کنید، برای این منظور است که بصورت دستی و با فشار دادن آن ، تیغه کمکی را فعال کنید. که این مورد در زمان عیب یابی مدارات و تابلوها خیلی کاربرد دارد.
در ضمن این شستی یک نشانه است تا بتوانید فعال یا غیر فعال بودن کنتاکتور را تشخیص دهید، به این صورت که وقتی کنتاکتور فعال می‌شود این شستی آبی رنگ هم سطح تیغه قرار میگیرد و وقتی کنتاکتور غیر فعال است این شستی اندکی بیرون تر از سطح تیغه کمکی قرار می‌گیرد.

 

 








41 سوال مطرح شده شما هم سوالی دارید؟

  • سپاسگزارم از نگارنده این متن زیبا که با سادگی و فصاحت تمام، مطلب رو توضیح داده بود.

    • 💐💐🌷🌷

  • سلام مهندس مرادی عزیز کنتاکتور منزل بنده صدای تق تق میداد یعنی حالت قطع و وصل که چک‌ کردم یکی از سیمهای ورودی خراب شده بود. که اصلاحش کردم یه کنتاکتور نو هم خریدم و کنتاکتور رو عوض کردم ولی بعد از یه روز مجددا همین مشکل پیش اومد ممنون میشم اگه راهنمایی کنین

  • با سلام و تشکر از مطالب مفیدتون
    سوالی که داشتم این بود که میشه از تیغه های کمکی nc و no در مدار قدرت هم استفاده کرد یا مقدار کشش جریان اونها فقط برا مدار فرمان هستش

برای ارسال سوال، نظر، انتقاد، پیشنهاد، از فرم زیر استفاده کنید

فقط به سوالاتی پاسخ داده می شود که مرتبط با موضوع فوق باشد.


تلفن تماس سایت آموزش برق

مجوز فعالیت سایت آموزش برق


logo-enamad logo-samandehi

محصولات آموزش برق و سیستم های حفاظتی

هدیه رایگان سایت


هم می توانید از برق کشی لذت ببرید و هم از آن درآمد خوبی کسب کنید.
اگر:
کتاب آموزش جامع برق ساختمان را خوانده باشید. برای دریافت رایگان فصل اول این کتاب در ایمیل خود، کافیست آدرس ایمیلتان را وارد کنید.



سایت های همکار


سایت کالنجی

آموزش برق در شبکه های اجتماعی